Кіріспе
XVI ғасырдағы португал сәулет стилі – Мануэлин (estilo manuelino, ɨʃˈtilu mɐnweˈlinu), кейде португалдық кеш готикасы деп те аталады, бұл португалдық Ренессанс және Ашылулар дәуірінде, XVI ғасырда пайда болған, әсем әрі күрделі португал сәулет стилі. Мануэлин архитектурасы теңіз элементтерін және Васко да Гама мен Педро Альварес Кабралдың саяхаттарынан әкелінген жаңалықтардың бейнелерін қамтиды. Бұл инновациялық стиль кеш готикалық жалынды сәулет элементтерін платереско, мудехар, итальян және фламанд сәулеттерінің ерекше мотивтерімен және ықпалымен үйлестіреді. Бұл кеш готикадан Ренессансқа өту кезеңін көрсетеді. Мануэлин стиліндегі шіркеулер мен монастырлардың құрылысы Африка және Үндістанға дәмдеуіштер саудасынан түскен табыс есебінен қаржыландырылды. Бұл стильге атын көп жылдар өткен соң, 1842 жылы жарық көрген «Noticia historica e descriptiva do Mosteiro de Belem, com um glossario de varios termos respectivos principalmente a architectura gothica» атты кітабында Порту-Сегуру графы Франсиско Адольфо де Варнхаген берді. Варнхаген стильді король Мануэл I-нің есімімен атады, оның билігі (1495–1521) осы стильдің қалыптасуымен бірге жүрді. Португал теңізшілерінің Африка жағалауынан Бразилияны ашуға және алыс Шығысқа теңіз жолдарын табуға дейінгі табыстары бұл стильге зор ықпал етті. Бұл стильдің мерзімі ұзақ болмаса да (1490–1520 жылдар), португал өнерінің дамуында маңызды рөл атқарды. Стильдің ықпалы корольден де асып түсті. Жаңа теңіз күшін мерекелеумен, ол архитектурада (шіркеулер, монастырлар, сарайлар, қамалдар) көрініс берді және мүсін, сурет салу, қымбат металдан жасалған өнер туындылары, фаянс және жиһаз сияқты басқа өнер салаларына тарады.
The Manueline (estilo manuelino, ɨʃˈtilu mɐnweˈlinu), occasionally known as Portuguese late Gothic, is the sumptuous, composite Portuguese architectural style originating in the 16th century, during the Portuguese Renaissance and Age of Discoveries. Manueline architecture incorporates maritime elements and representations of the discoveries brought from the voyages of Vasco da Gama and Pedro Álvares Cabral. This innovative style synthesizes aspects of Late Gothic Flamboyant architecture with original motifs and influences of the Plateresque, Mudéjar, Italian, and Flemish architecture. It marks the transition from Late Gothic to Renaissance. The construction of churches and monasteries in Manueline was largely financed by proceeds of the lucrative spice trade with Africa and India. The style was given its name, many years later, by Francisco Adolfo de Varnhagen, Viscount of Porto Seguro, in his 1842 book Noticia historica e descriptiva do Mosteiro de Belem, com um glossario de varios termos respectivos principalmente a architectura gothica, in his description of the Jerónimos Monastery. Varnhagen named the style after King Manuel I, whose reign (1495–1521) coincided with its development. The style was much influenced by the astonishing successes of the voyages of discovery of Portuguese navigators, from the coastal areas of Africa to the discovery of Brazil and the ocean routes to the Far East. Although the period of this style did not last long (from 1490 to 1520), it played an important part in the development of Portuguese art. The influence of the style outlived the king. Celebrating the newly maritime power, it manifested itself in architecture (churches, monasteries, palaces, castles) and extended into other arts such as sculpture, painting, works of art made of precious metals, faience and furniture.
Мысалдар
1521 жылы король Мануэль I қайтыс болғанда, ол 62 құрылыс жобасын қаржыландырды. Алайда, Португалиядағы Мануэль стиліндегі көптеген бастапқы сәулет өнерлері 1755 жылғы Лиссабон жер сілкінісі мен одан кейінгі цунамиде қалпына келтіруге болмайтын күйде жоғалып кетті немесе зақымдалды. Лиссабонда король Мануэль I-нің резиденциясы – Рибейра сарайы және Реал де Тодос-ос-Сантос ауруханасы, сондай-ақ бірнеше шіркеулер қирады. Дегенмен, қалада осы стильдің көрнекті мысалдары сақталған: Диого Бойтак пен Жоао де Кастильо жобалаған Иеронимдер монастыры және Франсиско де Арруда жобалаған Белем мұнарасының шағын бекінісі. Екеуі де Белем ауданында бір-біріне жақын орналасқан. Лиссабонның орталық бөлігіндегі Nossa Senhora da Conceição Velha шіркеуінің порталы да жойылған жоқ. Лиссабоннан тыс, Томардағы Мәсіх монастырының шіркеуі мен бөлім үйі (Диого де Арруда жобалаған) – маңызды Мануэль ескерткіші. Әсіресе, бөлім үйдің үлкен терезесі, фантастикалық мүсіндік безендірілген, бұрылып өрген арқан тәрізді формалары Мануэль стилінің ең керемет жетістіктерінің бірі болып табылады. Басқа да маңызды Мануэль ескерткіштеріне Диого Бойтак жобалаған Корольдік монастырдың аркадалық галереялары және Баталья монастыры мен Синтра Корольдік сарайындағы аяқталмаған шапельдер (Матеус Фернандес жобалаған) кіреді. Сетубалдың Иса монастырының шіркеуі (ең ерте Мануэль шіркеулерінің бірі, сонымен қатар Диого Бойтак жобалаған), Коимбрадағы Санта-Крус монастыры, Голега, Вила-ду-Конде, Моура, Каминха, Оливенсадағы негізгі шіркеулер, Брага соборының бөліктері (негізгі шапель), Висеу (навтың қабырғалық күмбезі) және Гуарда (негізгі портал, бағаналар, күмбез) де ерекше Мануэль ғимараттары болып табылады. Мануэль стиліндегі азаматтық ғимараттар Эворада (1525 жылғы Эвора Корольдік сарайы, Педро де Трильо, Диого де Арруда және Франсиско де Арруда), 1531 жылғы Эворамонте қамалы), Виана-ду-Кастело, Гимарайнш және басқа да қалаларда кездеседі. Бұл стиль декоративтік өнерге де таралып, Португалия империясының барлық аймақтарына – Азор аралдарына, Мадейраға, Солтүстік Африкадағы анклавтарға, Бразилияға, Португалиялық Үндістандағы Гоаға, тіпті Макаоға (Қытай) дейін жетті. Оның ықпалы Испанияның оңтүстігінде, Канар аралдарында, Солтүстік Африкада және Перу мен Мексиканың бұрынғы испан колонияларында байқалады.