Кіріспе
Американдық жарыс жүргізушісі Артур Юджин Арфонс (3 ақпан 1926 – 3 желтоқсан 2007) 1964 жылдан 1965 жылға дейін Green Monster реактивтік қозғалтқышты автомобильдерімен жер бетіндегі жылдамдық рекордын үш рет жаңартқан. Бұған дейін ол Green Monster поршенді және реактивтік қозғалтқышты дрэгстерлермен жарысқан. Кейін ол Green Monster турбиналық қозғалтқышты тракторларды сынақтан өткізіп, соңынан жер бетіндегі жылдамдық рекордын жаңаруға қайта оралды. Оның өлімінен үш күн өткен соң 2008 жылы Халықаралық Мотор спортының Даңқ залына енгізілгені туралы жарияланды.
Arthur Eugene Arfons (February 3, 1926 – December 3, 2007) was the world land speed record holder three times from 1964 to 1965 with his Green Monster series of jet powered cars, after a series of Green Monster piston engine and jet engined dragsters. He subsequently went on to field a succession of Green Monster turbine engined pulling tractors, before returning to land speed record racing. He was announced as a 2008 inductee in the International Motorsports Hall of Fame three days after his death.
Отбасы
Арт Арфонстың әкесі Том Грецияда туып, 14 жасында АҚШ-қа келді. Ол Огайо штатының Акронда қоныстанды, Арт сол жерде дүниеге келді. Том 1950 жылы 52 жасында қайтыс болды. Оның анасы Бесси жартылай чероки халқынан екендігі айтылады, ол 1983 жылы 84 жасында қайтыс болды. Арфонстың анасынан екі жартылай ағасы болды – он жыл үлкен Уолт Арфонс, ол оның серіктесі және кейіннен автоспорттағы қарсыласы болды, және сегіз жыл үлкен Дейл, сондай-ақ бір әпкесі "Лу", он сегіз ай үлкен.
Ерте өмір
Арфонс отбасы Огайо штатының ауылдық аймағында мал азығын өндіретін ұсақ кәсіпорынды басқарды, онда Арфонс ағайындары өздерінің механикалық шеберліктерін және тапқырлықтарын дамытты. Орта мектептің үшінші курсын бітіргеннен кейін, он жетіге толмай жатып, Арт АҚШ Әскери-теңіз күштеріне қатарына қосылды. Ол дизельдік механика мектебінде оқыды, содан кейін Тынық мұхитындағы әскери операциялар аймағында десанттық кемеге механик болып бекітілді. Бұл жұмыс Арфонсқа өзінің механикалық дағдыларын пайдалануға өте қолайлы болды. Ол Окинаваға шабуылды қоса алғанда екі шайқасқа қатысты, үш жыл қызметтен кейін екінші дәрежелі матрос болып запасқа шықты. Ол Огайоға оралып, үйленді және екі ұл мен бір қызы болды. 1952 жылы ол және өгей ағасы Уолт жүгіру жарыстарына қызығып, алғашқы «Green Monster» көлігін құрастырды. Бұл жобада оларға осы спортқа әуес болған аналары да көмектесті. Арт пен Уолт 1950 жылдардың соңына дейін «Green Monster» көліктерінің бірнеше түрін жасап, жарысқа қатысты, бірақ бәсекелес болғандарымен достықтарын сақтап қалды.
Жер бетіндегі жылдамдық рекорды
Арфонстың жолы көбінесе Бонневиллде жылдамдық рекордын орнатуға алып келді, алғаш 1960 жылы Джон Коббтың "Railton Special" машинасына ұқсас және Allison V 1710 авиациялық қозғалтқышымен жабдықталған "Anteater" машинасымен. 1961 жылы ол ең жоғары жылдамдыққа жетіп, кейін біржақтылықты (клачты) күйдіріп алды. Арфонс машинаны Боб Моцке сатты. 1962 жылы Арфонс реактивтік қозғалтқыштармен жұмыс істейтін машиналармен тәжірибелеуді бастады, онда оның туа біткен механикалық шеберлігі өте пайдалы болды. Арттың алғашқы машинасы, 8000 а.к. (6 МВт) қуатты "Циклоп" 1962 жылы өлшенген мильде сағатына 330,113 миль (531,265 км/сағ) жылдамдықпен жүріп, ең жылдам ашық кабиналы көлік ретінде танылды. Айырықса, оның конструкциясында жүргізуші қозғалтқыштың ауа түсіру тесігінде тікелей отырды, сондықтан кабинаны жабу мүмкін болмады және қозғалтқышты ауамен қамтамасыз етуге болмады; бұл ең жоғары жылдамдықты шектеді. Машинаның аэродинамикалық қасиеттерінің нашарлығын ескере отырып, Арфонс тағы бір жаңалық енгізді: ол жердегі жылдамдық рекордын орнатуға арналған алғашқы машина, көліктің ауаға көтерілуін болдырмау үшін қанатты пайдаланды. Арфонс 1964 жылы тағы бір "Жасыл Монстрмен" Бонневиллге оралды. Ол 1964 және 1965 жылдардағы қатаң бәсекелестікте үш рет жердегі жылдамдық рекордын иеленді, бірақ 1966 жылы 610 миль/сағ жылдамдықпен болған ауыр апаттан кейін, ең жылдам апаттан аман қалғаннан кейін, реактивтік турбинамен жұмыс істейтін трактор тарту бәсекесіне көшті, онда ол әдеттегідей табысқа жетті. 1979 жылы ол 9200 модификацияланған кластағы NTPA чемпионатында жеңіске жетті. 1989 жылы ол жердегі жылдамдық рекордын орнатуға қайта оралды, бірақ бәсекеге қабілетті болмады. Арттың ұлы Тим Арфонс дәстүрді жалғастырып, реактивтік қозғалтқыштармен жұмыс істейтін дрэгстерлерде, сондай-ақ турбинамен жұмыс істейтін "күлкілі машиналарды" тартуда қатысады. Оның қызы Эллисон "Дасти" Арфонс, "Anteater" машинасының авиациялық қозғалтқышының құрметіне осылай аталған, әкесімен бірге трактор тартуда да жарысты. Оның үлкен ұлы Рональд Артур Арфонс 2006 жылдың 23 қазанында 58 жасында қайтыс болды.
Қайғылы оқиға
1971 жылы 16 қазанда Техас штатының Льюисвилл қаласындағы Далас халықаралық моторлы жарыс трассасында көрсету кезінде Арфонс реактивтік көлігін басқаруды жоғалтып, үш адамның қаза тауып, қайғылы оқиғаға ұшырады. IHRA қызметкерлері Роберт Джон Келси (20 жас) және Шон Пенс (17 жас), сондай-ақ WFAA (Даллас, Техас) телеарнасының тілшісі Джин Томас (31 жас), көлікте жолаушы болып отырған кезде қаза тапты. Арфонс "Супер Циклоп" көлігі күнінің алғашқы сынақ жүрісін жасап, рекордты жаңаруға тырысты. Жарыс аяқталған кезде, парашюттар ашылғанда доңгелек жарылып, көлік күзет бағанасына соғылып, финиш сызығынан өтті. Көлік аударылғанда, Далас телеарнасының танымал тілшісі Томас сыртқа лақтырылған болып есептеледі. Көлік жүргізуші мен жолаушының үлкен қозғалтқыштың екі жағына отыратындай етіп құрастырылған. Арфонс жеңіл жарақат алды. Ол Даластағы Паркленд мемориалдық ауруханасына жеткізіліп, жақын арада шығарылды. Далластағы жарыс оның соңғы жарысы болды.
Сыйлық
Ол Американың Моторспорт даңқына және Халықаралық сүйреу жарыстарының даңқына (2005 жылға дейін) "Даңқ залына енгендер", Халықаралық Моторспорт даңқы, Ұлттық трактор тартушылар қауымдастығының даңқы және Саммит округінің спорт даңқына енгізілді. Ол үш рет жер үстіндегі жылдамдық бойынша әлемдік рекордты жасады. Ол шексіз сүйреу жарысының рекордын ұстады және трактор тартушылардың чемпионы атанды. 1991 жылы Американың Моторспорт даңқына енгізілді.
Өлім және жерлеу
Арфонс 2007 жылдың 3 желтоқсанында Огайо штатының Спрингфилд қаласында 81 жасында қайтыс болды. Ол Мт. Пис қорымына жерленді.