Кіріспе

Цилиндрде поршеньнің сызықтық қозғалысын пайдаланатын сұйықтарды басқару құрылғысы. Заманауи жану қозғалтқыштарында қолданылатын клапандар (цилиндр ішіндегі поршень).

Поршеньді клапан – бұл камера немесе цилиндр ішіндегі поршеньнің сызықтық қозғалысы арқылы құбыр бойымен сұйықтықтың немесе газдың қозғалысын басқаруға арналған құрылғы. Мысалдар: көптеген қола аспаптарда қолданылатын клапандар, пневматикалық зеңбіректерде қолданылатын клапандар, көптеген стационарлық бу машиналарында және бу локомотивтерінде қолданылатын клапандар.

Мыс аспаптар

Пэринет клапандары деп аталатын цилиндрлі поршень клапандары (оларды ойлап тапқан Франсуа Пэринеттің есімімен аталады) көбінесе қола аспаптарда, әсіресе труба және оның туысқандарында (корнет, флюгельгорн, саксохорн және т.б.) құбырдың ұзындығын өзгерту үшін қолданылады. Басқа қола аспаптарда роторлық клапандар қолданылады, әсіресе оркестрлік мүйіздерде және көптеген туба модельдерінде, сондай-ақ көбінесе поршеньді клапандарды қолданатын қола аспаптардың роторлық клапанды түрлерінде де. Алғашқы поршеньді клапанды музыкалық аспаптар 19 ғасырдың басында жасалған. Штёлцель клапаны (Генрих Штёлцельдің 1814 жылы ойлап тапқан клапаны) осы типтің ерте нұсқаларының бірі болды. 19 ғасырдың ортасында Вена клапаны жақсартылған конструкция болып табылды. Дегенмен, көптеген кәсіби музыканттар жылдам және сенімді жұмыс істеу үшін роторлық клапандарды артық көретін, 19 ғасырдың соңына қарай поршеньді клапандардың жақсырақ үлгілері жаппай өндірілгенге дейін.

Пневматикалық оқ

Пистондық клапан екі жолды, екі күйлі, пилоттық басқарылатын иінді клапанды да білдіре алады. Бұл термин, әсіресе пневматикалық зеңбіректер құрастыруды ұнататын, өз қолдарымен пистондық клапандар жасайтын хоббишілер арасында кең таралған. Клапандар көбінесе құбырлар мен механикалық өңдеуден өткен пластик немесе металлдан жасалады. Пистондық клапанның ішінде клапанға қысым түскенде шығысты жабатын поршень және поршеньнің артындағы ауа көлемі орналасқан. Поршеньнің артындағы қысым төмендегенде, поршень кіріс қысымының күшімен кері итеріледі. Бұл клапанды кішкентай пилоттық клапанмен ашуға мүмкіндік береді, бұл қолмен басқарылатын клапанға қарағанда жоғары жылдамдықпен жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Функционалдық тұрғыдан бұл клапанның түрі жылдам сығу клапандарымен салыстыруға болады. Осы типтегі пистондық клапанды кейде кері қысым клапаны деп те атайды.