Кіріспе
Гонконг суретшісі Цан Цу Чой, көбінесе "Кувалун императоры" деп аталатын (12 қараша 1921 – 15 шілде 2007) – каллиграфиялық граффити өнерімен танымал Гонконг азаматы.
Tsang Tsou choi , commonly referred to as the "Emperor of Kowloon" (12 November 1921 – 15 July 2007) was a Hong Kong citizen known for his calligraphy graffiti.
Алғашқы жылдар
Цанг Қытай Республикасының Гуандун провинциясындағы Гаояо қаласының Шиухин ауданындағы Лиантан ауылында дүниеге келген. Ол 16 жасында Гонконгқа жұмысшы болып, кедей және жартылай сауатты күйде келген. 35 жасында Гонконг көшелерін өзінің ерекше граффитилерімен белгілеуді бастады. Ол өз әулет ағашын зерттегенін және Коулун жерінің көп бөлігі оның ата-бабаларына тиесілі екенін анықтағанын мәлімдеді. Коулунның оның бабасына тиесілі екенін де айтты. Цангтың бұл талабын растайтын ешқандай дерек жоқ.
Суретшілік шығармалары
Ол граффити салғаны үшін бірнеше рет тұтқындалды, бірақ полиция көбінесе оған ескерту жасап немесе аз сомада айыппұл салды. Оның отбасы оның психикалық тұрақтылығы жоқ, қоғамға зиян екенін айтып, одан бас тартты, ал әйелі оның маниясына шаршап, оны тастап кетті. Гонконг журналы оны қаланың ең беделсіз он адамының бірі деп жариялады. Дегенмен, оның осындай ықпалдың болмауы өнер әлеміне де қатысты емес. Оның каллиграфиясы көптеген сәндік дизайнерлерге, арт-директорларға, интерьер дизайнерлеріне және CD қаптамасын жасаушыларға шабыт берді. Ол Swipe тазалағышының жарнамасында түсті, онда ол өзінің тұрақты бояумен салған граффитиін тазалап, өнімнің тиімділігін Гонконг тұтынушыларына жеткізді. Өмірінің соңғы жылдары зейнеткерлер үйінде тұрды және қабырғаларға жазуды тоқтатты. Бірақ нашар денсаулығы оның каллиграфиялық жұмыстарын толығымен тоқтатуға мүмкіндік бермеді. Ол қағазға, үй шаруашылығына арналған маталарға және басқа да қарапайым заттарға жазуын жалғастырды. Сондай-ақ ол келушілерге Дональд Цангтың орнына Гонконгтың бас атқарушысы болып сайлануы керек екенін, ол – "алдамшы" екенін айтты. 2003 жылы Венеция биенналесіне қатысты. Оның алғашқы маңызды коммерциялық танылуы 2004 жылғы 31 қазанда Sotheby's аукционында Цанг салған тақтаны 55 000 гонконг долларына (7050 АҚШ доллары) сату арқылы болды. Ол 2007 жылғы 15 шілдеде Гонконгте жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол 85 жаста еді. Өнер сыншысы Лау Кинвай Цангтың соңғы күндерін отбасы мүшелерімен бірге зейнеткерлер үйінде өткізгенін айтты. Ол сондай-ақ Цангтың соңғы тілегі – оның туындыларының тағы бір көрмесін өткізу болғанын мәлімдеді. Оның кейбір туындылары Батыс Коулундағы M+ мұражайына қосылды.
Мұра
Оның қайтысы туралы хабар белгілі болғанда, көптеген адамдар оның туындыларын, әсіресе Цим Ша Цуй жұлдызды паром терминалындағысын (орналасқан жерінің қолайлылығы себепті) суретке түсіруге барды, кейіннен ол мөлдір қорғау қабатымен жабылды. Көптеген адамдар үкімет оның қалған туындыларын "тазалап" тастайды деп алаңдады. Гонконг билігі мұндайға жол бермейтініне уәде берді және оның туындыларын сақтау жолдарын зерттеуге кірісті. Алайда, 2009 жылы Заң шығару кеңесінде (Легко) үкіметтің оның мұрасының көп бөлігін алып тастау мен қайта бояуға жол бермеудегі сәтсіздігіне қатысты наразылықтар мен сұрақтар көтерілді. Ішкі істер бюросы "нақты жағдай мен мүмкіндіктерге байланысты" Цанның туындыларын қорғауға үкіметтің міндеттемесін сақтады. 2021 жылдың 23 сәуірінде Кун Тонг көпіріндегі, вандализмге ұшырағаннан кейін жөндеуден өткізіліп жатқан туындысының бірі, Пекинге жақын топтар тарапынан деген күдікпен, тағы да сол тәсілмен вандализмге ұшырады.