Ақсель Шиётц: Даниялық әнші және лирикалық тенордің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Даниялық әнші Аксель Шиотц (1 қыркүйек 1906 – 19 сәуір 1975) – Даниялық тенор, кейін баритон болған, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңде Еуропаның көрнекті Lied әншілерінің бірі саналған.

Өмірбаян

Шиёц Данияның Роскилде қаласында дүниеге келді, бірақ Копенгагенге жақын Хеллеруп қаласында өсті. Ол Джон Форселлмен ән айтуды оқыды. 1930 жылы дания және ағылшын тілдерінде магистр дәрежесін алғаннан кейін, ол 1938 жылға дейін Роскилде мен Копенгагеннің әртүрлі мектептерінде сабақ берді. 1936 жылдың қазан айында ол өзінің алғашқы лирикалық концертін өткізді, ал 1939 жылы Корольдік Дания театрында Моцарттың «Così fan tutte» операсында опералық дебютын жасады. 1940 жылы Гендельдің «Мессия» операсының тенорлық ариясын жазды. 1946 жылы оған ісік акустикасы бойынша операция жасалды. Дэвид Шрёдер «Біздің Шуберт» атты еңбегінде жазғандай, операция «оның 1945 жылы мансабын тоқтатуы керек еді, өйткені ол оның бетінің және мойнының бір жағын сал қалдырды; бірақ достары мен жақындарының ынтасымен ол ән айтуды қайта үйренді, тенордың орнына баритон болды». Әйелі Герд оған ерекше көмектесті. 1946 жылы Глиндеборн фестивалінде ол Питер Пирспен Бриттеннің «Лукрецияның зорлануы» атты операсындағы «Ер адам хоры» рөлін алмастырып орындады. Алайда, опера әншісі ретінде емес, Шиёцтің даниялық әндерді, Шуберт пен Шуманның лирикалық әндерін, сондай-ақ Карл Майкл Беллманның әндерін орындауы естеріне түсті. Данияны нацистер басып алған кезде (1940–1945), ол 19-шы және 20-шы ғасырлардың басындағы даниялық дәстүрлі әндерді жазып, үлкен танымалдылыққа ие болды. Оккупация кезінде даниялық ұлтшылдық сезімі күшейді. Ақсель Шиёцтың лирикалық және сезімтал даниялық әндерді орындауы және дания тілін кемелді меңгеруі дания халқына мәңгілік сый болды. 1955 жылдан 1958 жылға дейін Миннеаполис штатындағы Миннесота университетінде, кейін Бойд Нилдің шақыруымен Торонтода және соңында Боулдердегі Колорадо университетінде музыка профессоры болып қызмет етті. 1968 жылдан бастап Копенгагенде профессор болды. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол «The Singer and His Art» (Хэмиш Гамильтон, 1971) атты кітабын жазды. Шиёц 1975 жылы 68 жасында Копенгагенде қайтыс болды және әйелі Гердпен бірге Данияның Скиверен қаласына жақын орналасқан Раабьерг шіркеуінің зиратында жерленген.

Schiøtz was born in Roskilde, Denmark, but grew up in Hellerup near Copenhagen. He studied singing with John Forsell. Having obtained an M. A. in Danish and English in 1930, he taught at various schools in Roskilde and Copenhagen until 1938, when he gave up teaching. In October 1936, he gave his first lieder recital, and he made his opera début at the Royal Danish Theatre, Copenhagen, in Mozart's Così fan tutte in 1939. In 1940, he made a legendary recording of the tenor aria from Handel's Messiah. In 1946, he underwent an operation for tumor acousticus. In Our Schubert, David Schroeder writes that the surgery "should have put an end to his career in 1945, since it left him paralyzed on one side of his face and neck; but with the encouragement of friends and loved ones he relearned how to sing, becoming a baritone instead of a tenor." His wife Gerd particularly motivated him. At the Glyndebourne Festival in 1946, he alternated with Peter Pears in the part of 'Male Chorus' in Britten's The Rape of Lucretia. More than as an opera singer, however, Schiøtz is remembered for his interpretation of Danish songs and Schubert's and Schumann's lieder, as well as songs by Carl Michael Bellman. During the Nazi occupation of Denmark (1940–1945), he achieved great popularity for his recording of traditional Danish songs of the 19th and early 20th centuries. During the occupation there was a strong rise in Danish nationalism. Aksel Schiøtz's lyrical and sensitive interpretation of Danish songs and his perfect command of the Danish language resulted in an everlasting gift to the Danish people. From 1955 to 1958 he served as professor of music at the University of Minnesota, Minneapolis, later in Toronto by invitation of Boyd Neel, and finally at the University of Colorado, Boulder. From 1968 he was professor in Copenhagen. After retiring, he wrote The Singer and His Art (Hamish Hamilton, 1971). Schiøtz died in Copenhagen in 1975, aged 68, and is buried in the churchyard of the Raabjerg Church, near Skiveren, Denmark, with his wife Gerd.