Кіріспе
Америка Құрама Штаттарының Аппалачи тауларындағы Таконика таулары (/t//ə/'/k//ɒ//n//ᵻ//k/) Нью-Йорк штатының шығыс шекарасында және оған іргелес Жаңа Англияда орналасқан, 150 мильге созылған Аппалачи тауларының қосалқы жотасы. Геологиялық ғылым тарихында маңызды рөл атқарған бұл тау тізбегі, негізінен Хаузатоник, Баттенкилл және Оттер өзендерінің аңғарлары арқылы Беркшир және Грин тауларынан шығысқа қарай бөлінеді. Такониканың ең биік нүктесі – Вермонт штатындағы Эквинокс тауы, оның биіктігі 3840 фут (1170 метр). Дорсет тауы, Грейлок тауы және Эверетт тауы да оның көптеген шыңдарының арасында. Орманның басым бөлігі – клен, бук, қайың, ал биік жерлерде шамалы мөлшерде шырша және қарағай өседі, ал оңтүстік және төменгі жазықтарда емен мен гикори жиі кездеседі. Такониканың бір бөлігі Жаңа Англияның Акадия ормандары экожүйесіне жатады. Көбінесе жеке меншік болғанымен, Таконикада ондаған ірі мемлекеттік ормандар мен саябақтар, сондай-ақ жер қорымен қорғалатын көптеген кішірек қорықтар бар. Бұл тауларда бірнеше жүз шақырымдық жолдар бар, оның ішінде Аппалачи жолының да бөліктері кіреді.
The Taconic Mountains (/t//ə/'/k//ɒ//n//ᵻ//k/) are a 150 mile long sub range of the Appalachian Mountains lying on the eastern border of New York State and adjacent New England. The range, which played a role in the history of geological science, is separated from the Berkshires and Green Mountains to the east by a series of valleys, principally those of the Housatonic River, Battenkill River and Otter Creek. The Taconics' highest point is Mount Equinox in Vermont at 3840 feet (1170 m); among many other summits are Dorset Mountain, Mount Greylock and Mount Everett. Forests are predominately maple beech birch with some
spruce fir at higher elevations, "and oak and hickory common to the south and at lower elevations." Parts of the Taconics are in the New England Acadian forests ecoregion. Although mostly private property, the Taconics contain a half dozen sizable state forests and parks, as well as many preserves of lesser acreage protected by land trusts. Several hundred miles of trails are within these mountains, including parts of the Appalachian Trail.
Атауы
Таконик атауының Делавэр тілінен шыққан болуы мүмкін, яғни "ағаштар ішінде". "Тагкан" орфографиясы, бірнеше түрлі транслитерациялардың арасында, шамамен алтыдай жер-сипаттама атауында қолданылады, көбінесе осы өңірге жақын жерлерде. Бұл термин ағылшын тілінде алғаш рет 1685 жылы Массачусетс штатының батысында жер сатып алу құқығы туралы петицияда кездеседі. Тимоти Дуайт IV 1781 жылы кейін Эверетт тауы деп аталған шыңға шағылысқандағы өзінің баяндамасында "Таукканнук тауы" деген атауды қолданды. Дуайттың баяндамасы 1989 жылы аймақтық жаяу жүру тарихына арналған мәтінде сол шыңға "алғашқы тіркелген шағылыс" деп есептелді. Термин алғаш рет 1819 жылы Честер Дьюидің "Вильямс колледжі маңының минералогиясы мен геологиясының эскизі" еңбегінде геологиялық әдебиетке енді. Бұл термин салалық деңгейде 1839 жылы Дьюидің шәкірті Эммонс "Таконик жүйесі" деп аталатын құрылымның бар екенін ұсынғанда кеңінен танылды (жоғарыда қараңыз). 20 ғасырда бұл термин "Таконик орогенезі" деп аталатын, қазіргі Солтүстік Американың шығыс бөлігінің көп бөлігін қамтитын ордовик кезеңіндегі тау құрылысының оқиғасы туралы теориямен байланысты болды.
Геология
Бұл таулы аймақ Таконикалық аллохтонның бір бөлігі болып табылады, ол жергілікті тау жыныстары құрылымы. Ол төмен бұрышты итеру арқылы шамамен 25 миль (40 км) қашықтықтан қазіргі орнына жылжыған. Бұл аллохтонның тау жыныстары астындағы қабаттардан көнерек, олардың құрамына сланец, филлит және шист кіреді, "сонымен қатар, аз мөлшерде әктас линзалары да бар". Таконикалық аллохтон қазіргі Таконикалық таулардан ірі, және батысқа қарай Гудзон өзеніне дейін созылады. Ол Ордвик кезеңінде Солтүстік Америка тақтасының жанартаулы арал доғасына соқтығысуы нәтижесінде пайда болған. Геолог Э. Ан Дзен 1966 жылы аймақтың жарылымдарын зерттеу арқылы осы аллохтонның бар екенін дәлелдеді, бірақ бұл гипотеза 1906 жылдары Рудольф Рудеман және Артур Кит тарапынан ұсынылған, олар француз геологы Марсель Александр Бертранмен байланысты концепцияларды қолданған. Дегенмен, олардың Таконикаға қатысты ұсыныстары Дзеннің жұмысына дейін дәлелденбеген және даулы болып саналды. Таконикалық таулардың жасына қатысты дау 1830 жылдары басталды және аймақтың сирек кездесетін қазба қалдықтарына негізделді. Уильямс колледжінің профессоры Эбенизер Эммонс бұл аймақтың геологиялық құрылымы айналасындағы жерлерден ескірек екенін және оны "Таконикалық жүйе" деп атады. Эммонстың теориясына қарсы шыққан Ренсселер политехникалық институтының Джеймс Холлға сол кездегі әйгілі халықаралық ғалымдар, Луи Агассиз және Чарльз Лайелл қолдау көрсетті. Эммонс 1863 жылы қайтыс болды, бірақ 1880 жылдарға дейін осы дәуірдің екі жетекші геологы, Джеймс Дуайт Дана (Йель университеті) және Жюль Марку, Эммонстың теориясы бойынша үздіксіз және кейде ащы даулары туралы жазды. Таконикалық таулар туралы бұл ерте идеялар кезеңі 19 ғасырдың бір бөлігінде британдық геологтарды мазалаған Ұлы девон даусымен салыстырылады. Харви тауынан солтүстік-шығысқа қарай бірнеше шақырым жерде Батыс Стокбридж тауы мен Ленокс тауы массиві орналасқан. Қазіргі заманғы табиғатты қорғаушылар бұл екі бөлек аймақты біріктіріп, 9 миль (14 км) көлеміндегі Йокун қыратын құрды, ол Массачусетс автожолынан Питтсфилд қаласының оңтүстік аудандарына дейін созылады. Питтсфилдте тау қырқасы тағы да батысқа қарай Питтсфилд мемлекеттік орманындағы төбелерге және жалғасқан Баланс Рок паркі мен Бейтс ескерткіш мемлекеттік паркіне қарай жылжиды, мұндағы биіктіктер Holy Mount (600 м, бұрынғы Шейкер қауымының діни обрядтары өткізілген жер) және Берри Хилл (671 м, кең аумақты жабайы азалия өсімдіктерімен ерекшеленеді) құрайды. Джимни шыңының (729 м) солтүстігінде Киндерхук өзенінің аңғары төбелерді кесіп өтеді. Бұл жерде батыс қырқасы Мизери тауы мен Берлин тауы (859 м) басымдылық танытады және Вермонт штатының Поунал қаласына дейін созылады. Осы маңайда Массачусетс штатының ең биік нүктесі – Грейлок тауы (1064 м) және 2621 фут (799 м) биіктіктегі Броди тауының ұзын қырқасы орналасқан. Такониктердің орталық бөлігіндегі маңызды мемлекеттік меншіктерге Нью-Йорк штатының Биби Хилл және Харви Маунт мемлекеттік орман, Берлин мемлекеттік орман, Питтсфилд мемлекеттік орман және Нью-Йорк пен Массачусетс штатындағы Таконик Ридж мемлекеттік орман және Таконик Трейл мемлекеттік паркі, сондай-ақ Маунт Грейлок мемлекеттік қорығы кіреді. Бұл сегментте сонымен қатар үш ұзақ қашықтықты жолдар (Аппалачиан жолы, Таконик Кресст жолы және Таконик Скайлайн жолы) бар.
At Pittsfield, the crest shifts west once again to hills contained within Pittsfield State Forest and the contiguous Balance Rock Park and Bates Memorial State Park, where heights include Holy Mount 1968 feet (600 m), (once the location of religious rituals practiced by a former Shaker community) and Berry Hill 2200 feet (671 m), notable for its extensive stands of wild azalea. North of Jiminy Peak 2392 feet (729 m), the valley of Kinderhook Creek cuts through the hills. Here the westernmost ridgeline is dominated by Misery Mountain and Berlin Mountain 2818 feet (859 m) and extending into Pownal, Vermont. In this vicinity is Mount Greylock 3491 feet (1064 m), the highest point in Massachusetts and the long ridge of 2621 feet (799 m) Brodie Mountain. Significant public property within the Taconics' central segment includes New York's Beebe Hill and Harvey Mt. State Forest, Berlin State Forest, Pittsfield State Forest and the contiguous Taconic Ridge State Forest and Taconic Trail State Park in New York and Massachusetts, respectively, as well as the Mount Greylock State Reservation. Within this segment are also three long distance trails (the Appalachian Trail, the Taconic Crest Trail, and the Taconic Skyline Trail)s.
Оңтүстік Вермонт
Массачусетс штатының шекарасының солтүстігінде Таконик тау жотасының бейнесі Вермонт штатының Беннингтон қаласының жанында Хусик өзенімен тілінеді. 2320 фут (707 м) биіктіктегі Энтони тауы, үңгірлерімен және бұрынғы Оңтүстік Вермонт колледжінің орналасқан жерімен әйгілі, айналасындағы эрозияға ұшыраған жердің үстінде серіктей шың ретінде көтеріледі. Беннингтоннан солтүстікке қарай тау жотасы біртіндеп өсіп, ең биік нүктесіне жетеді, мысалы, Таконик тауларының ең биік нүктесі – Эквинокс тауы (3850 фут, 1173 м) және Жаңа Англияның 100 ең биік тауы тізіміне енген Дорсет тауы (3770 фут, 1149 м). Басқа да көзге түсетін шыңдарға Жаңа Англияның ең жақсы 50 тауы тізіміне кіретін Грас тауы (3109 фут, 948 м) және Эолус тауы (3230 фут, 985 м) – бірнеше тоқтатылған мрамор карьерлерінің орны және маңызды жартас үңгірі Эолус үңгірі орналасқан жері жатады. Белгіленген жаяу жолдары Эквинокс тауында, Дорсет тауында және Эолус тауында, сондай-ақ аймақтағы басқа да бірнеше шыңдарда бар.
Солтүстік ұңғыма
Вермонт штатының Денби қаласының солтүстігінде Таконик тау жотасы кеңейіп, биіктігі төмендейді. Ол бірнеше параллель қырқаларды көрсетеді, батысында шифер және оған ұқсас тау жыныстарынан тұратын таулар басым, ең ірілері – Сент-Кетерина тауының 1200 фут (366 м) биіктіктегі қырқасы, оның 5 миль (8 км) ұзындығындағы жар беті Уэллс және Пултни қалаларынан көрінеді. Сент-Кэтрин көлінің маңында шифер тастарының көптеген карьерлері орналасқан. Шығыстағы қырқа сланцы мен филлиттен тұрады, және Тинмут тауының 7 миль (11 км) созылған тіктеу беті Тинмут қаласынан шығысқа қарай Вермонт аңғарына қарай бұрылып тұрады, биіктігі 2835 фут (864 м). Бұл екі шыңның арасында сипаттамасы аз қырқалар мен төбелер жатыр. Тау жотасының соңында, Вермонт штатының Ратланд қаласының жанында, Таконик таулары АҚШ 4-тарағынан Ратланд қаласының батысынан анық көрінетін, тік және бедерлі жар беттері бар бірнеше көрнекті шыңдарды ұсынады: оларға Херрик тауы (2726 фут / 831 м); «Әкемнің түймесі» (1976 фут / 602 м), бұрынғы Смит-Путнам жел турбинасының орны, алғашқы ірі электр энергиясын өндіретін жел турбинасы; және Бёрд тауы (Бёрдсей тауы деп те аталады), 2216 фут (675 м) биіктіктегі Бёрд тауының жануарлар дүниесін басқару аймағының орны, сонымен қатар рапторлардың көшіп-қону жолы және ұя салу орны ретінде маңызды. Сонымен қатар, Таконик тауларының құрамына Бёрдзи және «Әкемнің түймесінен» батысқа қарай орналасқан Бомозен көлі аймағының етегі кіреді, олар кең көлемде шифер тастарының қазылу операцияларымен белгілі. «Әкемнің түймесінен» солтүстіске қарай Таконик жотасы тез арада шашыраңқы төбелерге айналады, олар Вермонт штатының Берлингтон аймағына дейін созылады. Бұл аймақтағы жеке төбелерге Snake Mountain (1281 фут / 390 м) кіреді, ол Табиғатты қорғау қорының сирек және жоғалу қаупі бар түрлерді қамтитын қорығы; және Philo тауы (968 фут / 295 м), Philo таудың мемлекеттік паркі мен тау басындағы кемпинг орнының орналасқан жері.
Тарих
Табиғи ресурстарды өндіру Таконик тауларында маңызды өнеркәсіп саласы болған; өндіру өнеркәсіптеріне мәрмәр, әк тас, шифер және темір кенін өндіру, сондай-ақ орман шаруашылығы және көмір өндіру кірген.
Қорғау
Осы мақалада басқа жерде айтылған түрлі мемлекеттік мүліктермен қатар, Беркшир табиғи ресурстар кеңесі мен Табиғатты қорғау қоры да аймақта белсенді қызмет атқарды. АҚШ Орман шаруашылығы қызметі өз Орман мұрасы бағдарламасы арқылы Таконик тауларының бірнеше аймағын белгіледі, бұл қорғау жеңілдіктерін сатып алуға субсидиялар ұсынады, бірақ оның нақты нәтижелері шектеулі болды. Жасыл тау Ұлттық орманның шағын бөліктері Солтүстік Таконикте орналасқан. Таконик тауларын нысана еткен көп серіктестіктердің ынтымақтастығы шектеулі нәтижелер берді, олардың ішінде Жаңа Англияның жабайы жерлері мен ормандық алқаптары ынтымақтастығы бар, бұл Жаңа Англия штаттары үшін ондаған коммерциялық емес ұйымдар мен академиялық институттардың өкілдері жасаған аймақтық қорғау жоспары, сондай-ақ, Нью-Йорк, Массачусетс және Вермонт штаттарының қатысуымен, жергілікті жер қорымен және Табиғатты қорғау қорымен бірлесіп жүзеге асырылып жатқан Таконик жотасы жобасы бар.