Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нью-Гэмпшир және Мэн штаттарындағы тау тізбегі, АҚШ.
Mountain range in New Hampshire and Maine, United States
Ақ таулар – Нью-Гэмпшир штатының шамамен төрттен бір бөлігін және АҚШ-тың Мэн штатының батысындағы шағын ауданын қамтитын тау тізбегі. Олар Солтүстік Аппалачи тауларының бөлігі және Жаңа Англиядағы ең қиын өңірдегі таулар. Көптеген биік шыңдарда альпілік тундра кездеседі. Бұл аймақ Бостон, Нью-Йорк және Монреаль қалаларына жақын болғандықтан көптеген саяхатшыларды тартады. Аймақтың көп бөлігі мемлекеттік жер болып табылады, оның ішінде Ақ тау Ұлттық орман және бірнеше мемлекеттік саябақтар бар. Оның ең әйгілі тауы – 6288 фут (1917 м) биіктігіндегі Вашингтон тауы, ол АҚШ-тың Солтүстік-Шығысындағы ең биік шың және 76 жыл бойы әлемдегі ең жылдам жел соққан жер рекордын сақтап тұрды (1934 жылы). Вашингтон тауы АҚШ президенттерінің және басқа да көрнекті американдықтардың есімдерімен аталған Президенттік жотаның бір бөлігі. Ақ тауларға сонымен қатар Франкония жотасы, Сэндвич жотасы, Картер Мория жотасы және Нью-Гэмпширдегі Кинсман жотасы, сондай-ақ Мэн мен Нью-Гэмпширдің шекарасында орналасқан Махусук жотасы кіреді. Барлығы Нью-Гэмпширде 48 шың және Мэндегі бір шың (Олд Спек тауы) 4000 футтан (1219 м) жоғары, олар «Төрт мың футтықтар» деп аталады. Ақ таулар Аппалачи тау клубы басқаратын, саяхатшыларға арналған альпілік паналарымен танымал. Аппалачи жолы аймақты оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа дейін кесіп өтеді.
The White Mountains are a mountain range covering about a quarter of the state of New Hampshire and a small portion of western Maine in the United States. They are a subrange of the northern Appalachian Mountains and the most rugged mountains in New England. Several of the higher peaks contain an Alpine tundra. The range is heavily visited due to its proximity to Boston, New York City, and Montreal. Most of the area is public land, including the White Mountain National Forest and a number of state parks. Its most famous mountain is 6288 feet (1917 m) Mount Washington, which is the highest peak in the Northeastern U. S. and for 76 years held the record for fastest surface wind gust in the world ( in 1934). Mount Washington is part of a line of summits, the Presidential Range, that are named after U. S. presidents and other prominent Americans. The White Mountains also include the Franconia Range, Sandwich Range, Carter Moriah Range and Kinsman Range in New Hampshire, and the Mahoosuc Range straddling the border between it and Maine. In all, there are 48 peaks within New Hampshire as well as one (Old Speck Mountain) in Maine over 4000 feet (1219 m), known as the four thousand footers. The Whites are known for a system of alpine huts for hikers operated by the Appalachian Mountain Club. The Appalachian Trail crosses the area from southwest to northeast.
Этимология
"Ақ таулар" атауының қайдан шыққандығы белгісіз. Түпкілікті американдықтардың бұл тау жотасын қалай атағаны туралы жазба қалмаған, бірақ көптеген жеке шыңдардың отарлық заманға дейінгі атаулары белгілі. Аталған атау және "Ақ төбелер" немесе "Шарәп төбелері" сияқты ұқсас атаулар отарлық кезеңнің әдебиеттерінде кездеседі. Дәстүр бойынша, бұл таулар алғаш рет Пискатаква құймасының жанындағы теңізден кемеден көрінген. Ең биік шыңдары көбінесе қармен жабылғандықтан ақ болып көрінетін. Тағы бір теория бойынша, тау шыңдарындағы микаға толы граниттің ақ түсі көздерге ақ болып сезінген.
It is not clear where the name "White Mountains" came from. There is no record of what Native Americans called the range, although pre Colonial names for many individual peaks are known. The name and similar ones such as "White Hills" or "Wine Hills" are found in literature from Colonial times. According to tradition, the mountains were first sighted from shipboard off the coast near the Piscataqua estuary. The highest peaks would often be snow capped, appearing white. An alternate theory is that the mica laden granite of the summits looked white to observers.
Геология және физиография
Ақ таулар – үлкен Жаңа Англия провинциясының физиографиялық бөлігі, ал ол өз кезегінде үлкен Аппалачи таулы аймағының физиографиялық бөлімшесінің құрамына кіреді. Қазіргі Ақ тауларды құрайтын магмалық интрузиялар 124-100 миллион жыл бұрын Солтүстік Америка тақтасы Жаңа Англия ыстық нүктесінің үстінен батысқа қарай жылжыған кезде қалыптасқан. Мұз басудың кең таралған белгілерін әртүрлі ойыстарда немесе тау өткелдерінің U пішіндес түрінде көруге болады. Мұздық цирктер Вашингтон тауындағы Таккерман шатқалының және Адамс тауындағы Кинг шатқалының бастауларын құрайды. Мұздық сызықтары көптеген жерлерде, соның ішінде Горхамдағы Пайн тауының шыңындағы ашық жартастарда байқалады. Нью-Гэмпширдің орталық бөлігінде орналасқан Ақ таулардың Red Hill Syenite тау жынысы зерттеушілерді қызықтырады, себебі оның құрамында фельдспатоидтармен қатар кварц бар тау жыныстары да кездеседі.
The White Mountains are a physiographic section of the larger New England province, which in turn is part of the larger Appalachian Highlands physiographic division. The magma intrusions forming the White Mountains today were created 124 to 100 million years ago as the North American Plate moved westward over the New England hotspot. Widespread evidence of glaciation may be seen in the U shaped form of various notches, or mountain passes. Glacial cirques form the heads of Tuckerman Ravine on Mt. Washington and King Ravine on Mt. Adams. Glacial striations are visible at numerous locations, including on the exposed rocks at the summit of Pine Mountain in Gorham. The Red Hill Syenite, a rock unit of the White Mountains, found in central New Hampshire, is of interest to researchers due to the fact that it contains feldspathoids as well as quartz bearing rocks.
Көрікті жерлер
1911 жылы Уикс заңы қабылданғаннан кейін құрылған Ақ тау Ұлттық орман, таулардың көп бөлігін қамтиды және қазір Нью-Гэмпшир мен Мэйн штатының батыс бөлігінде орналасқан. Маунт Вашингтон автожолы мен Маунт Вашингтон тісті рельстік жолы осы жотаның ең биік шыңына дейін көтеріледі, онда келушілер орталығы мен ауа райы станциясы бар. Аретуза шарлауығы – Нью-Гэмпширдегі екінші ең биік шарлауық. Қаңтар тауындағы «Адам басы» деп аталатын тас формациясы, 2003 жылдың мамырында құлағанға дейін Ақ таудың танымал белгісі болды. Ол бүгінде Нью-Гэмпшир штатының символы болып табылады. Бұл аймақ сонымен қатар «Бассейн» деп аталатын табиғи нысанды қамтиды – диаметрі 6 метр (20 фут) болатын граниттік ойыс, ол Пемігевасет өзенімен толығып, жылтырап тұрады. «Бассейн» маңындағы аймақтар суық суға шомылуға танымал орындар. Аймақтың солтүстік-оңтүстік бағытында 3-ші АҚШ тас жолы және Франкония Ноч арқылы 93-ші мемлекетаралық тас жолы, ал Пинкхэм Ноч арқылы Нью-Гэмпширдің 16-шы тас жолы, ал шығыс-батыс бағытында Канкамагус тас жолы (Нью-Гэмпширдің 112-ші тас жолының бөлігі) Канкамагус өткелі арқылы және Кроуфорд Ноч арқылы 302-ші АҚШ тас жолы өтеді. Бұл тас жолдардың көпшілігі көрмелік маршруттар ретінде белгіленген. Ақ таулар аймағында және оның жанында Story Land, Santa's Village, Whale's Tale Water Park және Clark's Trading Post сияқты бірнеше ойын-сауық парктері орналасқан. Ақ таулар аймағындағы өзендердің шатқалдары, тіршікті шатқалдар мен үңгірлерде көптеген жаяу серуендеуге арналған орындар бар. The Flume Gorge, Lost River Reservation және Polar Caves Park бірнеше сағатта аяқталуы мүмкін орташа деңгейдегі жаяу серуендер ұсынады. Бұл аймақта шаңғы тебу де танымал. Cannon Mountain Ski Area, Loon Mountain Ski Resort, Attitash Mountain Resort, Wildcat Mountain Ski Area, Bretton Woods Mountain Resort және Waterville Valley Resort – бәрі де қысқы шаңғы курорттары болып табылады және олардың көпшілігі жыл бойы атпен жүру жолдары, жаяу серуендеу жолдары, альпілік сырғанаулар және басқа да іс-шаралар ұсынады. Бреттон-Вудста орналасқан Mount Washington Hotel, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Бреттон-Вудс конференциясының өткізілген орны болды және бүгінде әлі де қолданыстағы жиырмасыншы ғасырдың басындағы сирек қонақүйлердің бірі болып табылады. Жыл сайын бұл аймаққа шамамен алты миллион адам келеді. Қазір Гарвард университетінің коллекциясында сақталатын Левитттің қолмен салған картасы, көбінесе халықтық өнер туындысы болып табылады, бірақ аймақтың ерекшеліктерін көрсетеді. Левитт 1852 жылдан бастап картасының бірнеше нұсқасын салған. 1871 жылы Бостонда басылған төртінші нұсқасының бағасы бір доллар болған. Аймақтың басқа ерте карталарын Х. Конант және Гарвард астрономы Джордж Филлипс Бонд салған, ол 1853 жылы аймақтың алғашқы топографиялық картасын жариялаған.
The White Mountain National Forest, formed in 1911 after passage of the Weeks Act, includes most of the mountain range and now covers in New Hampshire and western Maine. The Mount Washington Auto Road and Mount Washington Cog Railway ascend the range's highest peak, which hosts a visitor center and weather observatory. Heavily visited Arethusa Falls, the second tallest waterfall in New Hampshire, lies on a southwest flank of Crawford Notch. The Old Man of the Mountain, a rock formation on Cannon Mountain that resembled the craggy profile of a man's face, was a White Mountain landmark until it fell in May 2003. It remains the state symbol of New Hampshire. The range also includes a natural feature dubbed "The Basin", consisting of a granite bowl, 20 feet (6 m) in diameter, fed by a waterfall, worn smooth by the Pemigewasset River. The areas around The Basin are popular spots for swimming in the cold water. The range is crossed north–south by U. S. Route 3 and Interstate 93 through Franconia Notch and New Hampshire Route 16 through Pinkham Notch, and east–west by the Kancamagus Highway (part of New Hampshire Route 112) through Kancamagus Pass and U. S. Route 302 through Crawford Notch. Many of these highways are designated as scenic routes. Several amusement parks lie in or near the White Mountains, including Story Land, Santa's Village, Whale's Tale Water Park and Clark's Trading Post. The White Mountains region is also home to numerous hiking attractions through the various river gorges, ravines, and caves in the area. The Flume Gorge, Lost River Reservation and Polar Caves Park all provide moderate hikes that one can complete in a few hours. Skiing is a popular attraction in the area. Cannon Mountain Ski Area, Loon Mountain Ski Resort, Attitash Mountain Resort, Wildcat Mountain Ski Area, Bretton Woods Mountain Resort, and Waterville Valley Resort are all popular winter ski resorts, and many of them provide year round outdoor activities such as bridle paths, hiking trails, alpine slides, and the like. The Mount Washington Hotel located in Bretton Woods was the site of the Bretton Woods Conference following World War II, and today remains one of the few early twentieth century grand hotels still in use. An estimated six million visitors visit the region yearly. Leavitt's hand drawn map, today in the collection of Harvard University, is largely folk art, but does convey some of the region's features. Leavitt drew several versions of his map, beginning in 1852. The fourth version, printed in 1871, was printed at Boston and carried a retail price of one dollar. Other early maps of the region were drawn by H. Conant and by Harvard astronomer George Phillips Bond, who published the first topographical map of the region in 1853.
Өнер
XIX ғасырда Ақ таулар жүздеген суретшілерді өздеріне тартты. Бұл суретшілер тобы кейде "Ақ тау мектебі" деп аталатын өнер мектебінің өкілдері ретінде танылады. Дегенмен, кейбір мамандар олардың "мектеп" болғанына күмәнданады, себебі олардың бәрі бір стильде сурет салған жоқ, мысалы, Гудзон өзені мектебінің суретшілері сияқты.
The White Mountains drew hundreds of painters during the 19th century. This group of artists is sometimes referred to as belonging to the "White Mountain school" of art. Others dispute the notion that these painters were a "school", since they did not all paint in the same style as, for example, those artists of the Hudson River School.
Әдебиет пен драматургияда
Натаниел Хоторн өзінің "Ұлы карбункл" әңгімесі үшін Ақ тауларды оқиға орны ретінде таңдады. Хоторнның Ақ таулар туралы басқа да әңгімелеріне "Амбициялық қонақ", "Естелік суреттері" және "Ұлы тас бет" кіреді. Луиза Мэй Алкоттың шығармаларында, оның ішінде "Сегіз туыс" романы және оның жалғасы "Гүл атады" романында да Ақ таулар аймағы маңызды орын алады.
Nathaniel Hawthorne chose the White Mountains as the setting for his short story "The Great Carbuncle". Other White Mountain tales by Hawthorne include "The Ambitious Guest", "Sketches from Memory" and "The Great Stone Face". The White Mountain region also figures prominently in the writings of Louisa May Alcott, including the novel Eight Cousins and its sequel, Rose in Bloom.