Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Конвейдің өмір ойынындағы бес тірі клетканың қозғалыс үлгісі
Moving pattern of five live cells in Conway's Game of Life
Глайдер – Конвейдің өмір ойыны тақтасында жылжып жүретін үлгі. Оны алғаш рет 1969 жылы Ричард К. Гай ашқан, ал Джон Конвей тобы R пентоминоның эволюциясын қадағалауға тырысқан кезде. Глайдерлер – ең кішкентай ғарыш кемелері, олар әр төрт буын сайын бір клетка жылдамдықпен диагональ бойымен қозғалады. Глайдер көбінесе кездейсоқ құрылған бастапқы конфигурациялардан пайда болады. Оның атауының себебі – екі қадамнан кейін глайдер үлгісі жылжу шағылысу симметриясымен өзінің конфигурациясын қайталайды. Төрт қадам мен екі жылжу шағылысынан кейін ол бастапқы күйіне оралады. Джон Конвей оны "глайдер" деп атамағанын тіледі. Ойын интерактивті компьютерлер кеңінен қолданысқа түспей тұрған кезде жасалды, және оны анимациялағаннан кейін, ол глайдердің жазықтықта жүретін құмырсқаға көбірек ұқсайтынын сезінді.
The glider is a pattern that travels across the board in Conway's Game of Life. It was first discovered by Richard K. Guy in 1969, while John Conway's group was attempting to track the evolution of the R pentomino. Gliders are the smallest spaceships, and they travel diagonally at a speed of one cell every four generations, or The glider is often produced from randomly generated starting configurations. The name comes from the fact that, after two steps, the glider pattern repeats its configuration with a glide reflection symmetry. After four steps and two glide reflections, it returns to its original orientation. John Conway remarked that he wished he hadn't called it the glider. The game was developed before the widespread use of interactive computers, and after seeing it animated, he feels the glider looks more like an ant walking across the plane.
Маңыздылық
Глайдерлер Өмір Ойынында маңызды, өйткені оларды жасау оңай, бір-бірімен соқтығыстырып, күрделі нысандар құруға болады және ұзақ қашықтыққа ақпарат тарату үшін қолдануға болады. Осы екінші артықшылықтың мысалдары глайдерлік синтездер деп аталады. Мысалы, сегіз глайдерді соқтығыстырып, Госпераның глайдерлік пулеметін жасауға болады. Белгілі бір үлгілерді алуға бағытталған глайдерлік соқтығысулар да глайдерлік синтездер деп аталады. Блоктар, ара ұялары, жыпылықтағыштар, шамдар, тіпті сирек кездесетін Жұтқыншақ сияқты үлгілерді тек екі глайдермен синтездеуге болады. Басқа үш негізгі ғарыш кемесін және тіпті пентадекатлон осцилляторын құру үшін үш глайдер қажет. Кейбір үлгілерге өте көп (кейде жүздеген) глайдерлік соқтығысулар қажет; кейбір осцилляторлар, экзотикалық ғарыш кемелер, буферлік пойыз, қарулар және т.б. Глайдерлерден экзотикалық үлгілерді құру, олардың табиғи түрде пайда болуы мүмкін дегенді білдіре ме, жоқ па, бұл әлі де болжам. Глайдерлерді басқа үлгілермен соқтығыстыруға болады, нәтижесі қызықты болады. Мысалы, егер екі глайдерді дұрыс бағытта блокқа атса, блок глайдерлердің бастапқы нүктесіне жақындайды. Егер үш глайдерді дұрыс бағытта атса, блок алыстайды. Бұл "қозғалмалы блок жады" санаушыны модельдеу үшін пайдаланылуы мүмкін, оны глайдерлерді атқанда өзгертуге болады. Глайдерлерді пайдаланып, AND, OR және NOT сияқты логикалық қақпаларды құрастыруға болады. Сондай-ақ, екі санаушыға қосылған шекті күй машинасы сияқты жұмыс істейтін үлгіні құруға болады. Бұл универсалды Тьюринг машинасымен салыстырылатын есептеу қуатына ие, сондықтан глайдерді пайдаланып, Өмір Ойыны теориялық тұрғыдан кез келген компьютер сияқты қуатты, шексіз жадысы бар және уақыт шектеулері жоқ: ол Тьюринг толық.
Gliders are important to the Game of Life because they are easily produced, can be collided with each other to form more complicated objects, and can be used to transmit information over long distances. Instances of this second advantage are called glider syntheses. For instance, eight gliders can be positioned so that they collide to form a Gosper glider gun. Glider collisions designed to result in certain patterns are also called glider syntheses. Patterns such as blocks, beehives, blinkers, traffic lights, even the uncommon Eater, can be synthesized with just two gliders. It takes three gliders to build the three other basic spaceships, and even the pentadecathlon oscillator. Some patterns require a very large number (sometimes hundreds) of glider collisions; some oscillators, exotic spaceships, puffer trains, guns, etc. Whether the construction of an exotic pattern from gliders can possibly mean it can occur naturally, is still conjecture. Gliders can also be collided with other patterns with interesting results. For example, if two gliders are shot at a block in just the right way, the block moves closer to the source of the gliders. If three gliders are shot in just the right way, the block moves farther away. This "sliding block memory" can be used to simulate a counter, which would be modified by firing gliders at it. It is possible to construct logic gates such as AND, OR and NOT using gliders. One may also build a pattern that acts like a finite state machine connected to two counters. This has the same computational power as a universal Turing machine, so, using the glider, the Game of Life is theoretically as powerful as any computer with unlimited memory and no time constraints: it is Turing complete.
Хакер эмблемасы
Эрик С. Реймонд желкенді хакерлік субмәдениеттің белгісі ретінде ұсынды, себебі "Game of Life" хакерлерге қызықты, ал желкеннің идеясы "Интернет пен Unix шамамен бір уақытта дүниеге келді". Бұл белгі субмәдениеттің түрлі салаларында қолданылып жүр.
Eric S. Raymond has proposed the glider as an emblem to represent the hacker subculture, as the Game of Life appeals to hackers, and the concept of the glider was "born at almost the same time as the Internet and Unix". The emblem is in use in various places within the subculture.