Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мона Хатум (منى حاطوم; 1952 жылы туған) – британдық палестиналық мультимедия және инсталляция суретшісі, Лондонда тұрады.
British Palestinian multimedia and installation artist
Mona Hatoum (منى حاطوم; born 1952) is a British Palestinian multimedia and installation artist who lives in London.
Өмірбаян
Мона Хатум 1952 жылы Ливанның Бейрут қаласында палестиналық ата-аналар отбасында дүниеге келген. Ливанда туғанына қарамастан, Хатум ливандық жеке куәлік алуға құқығы болмады және өзін ливандық деп санамайды. Ол өсіп келе жатқанда, оның отбасы суретші болу ниетін қолдамады. Хатум Ливандағы Бейрут университетінде екі жыл бойы графикалық дизайнды оқыды, содан кейін жарнама агенттігінде жұмыс істеді. Хатум жасаған жарнамалық жұмыстарына көңілі толмады. Оның туындыларын дене туралы сипаттама, саясатқа түсініктеме, сондай-ақ гендерлік және айырмашылықтар туралы толғаныс ретінде қарастыруға болады, ол ішкі әлемнің қауіптерін және шектеулерін зерттейді. Оның туындыларын кеңістік тұрғысынан да түсіндіруге болады, өйткені оның мүсін және инсталляциялық жұмыстары әсерді толықтыру үшін көрерменнің айналағы кеңістікті мекендеуіне байланысты. Оның туындыларын әрқашан бірнеше түрлі тәсілмен түсіндіруге болады. Ол өзінің туындыларында институционалдық билік құрылымдарындағы зорлық-зомбылыққа байланысты жеке адамның осалдығын көрсетті. Оның негізгі назарында адам денесі болды, кейде ол өзінің денесін де пайдаланды. Мысалы, 1985 жылғы «Roadworks» туындысында Хатум Брикстон көшелерінде жалаң аяқ жүріп, аяқтарына қара бут киіп алып, 1981 және 1985 жылғы Брикстон көтерілістерінен кейін басым көпшілігі афро-карибтік тұрғындардың қадағалануы мен полиция тарапынан қудалануы туралы мәлімдеме жасады. Ол бұл жұмысы туралы былай деп жазады: «Мен өзімді ерекше жағдайда таптым, мен жасаған жұмыс жеке/автобиографиялық болғанымен, ол адамдарға тікелей қатысы бар қауымдастық үшін маңызды болды. Сондай-ақ, мен Брикстон көшелеріндегі адамдар үшін жұмыс істеп жатқанымды, бірақ әдетте кездесетін бей-жай, тіпті жаушыл аудиторияға қарсы емес екенімді түсіндім». «Roadworks» 2023 жылы Тейт Модернде өткен «Тәубеге шыққан әйелдер» көрмесінің аясында ұйымдастырылды.
Mona Hatoum was born in 1952 in Beirut, Lebanon, to Palestinian parents. Although born in Lebanon, Hatoum was ineligible for a Lebanese identity card and does not identify as Lebanese. As she grew up, her family did not support her desire to pursue art. Hatoum studied graphic design at Beirut University College in Lebanon for two years and then began working at an advertising agency. Hatoum was displeased with the advertising work she produced. Her work can be interpreted as a description of the body, as a commentary on politics, and on gender and difference as she explores the dangers and confines of the domestic world. Her work can also be interpreted through the concept of space as her sculpture and installation work depend on the viewer to inhabit the surrounding space to complete the effect. There are always multiple readings to her work. In her work, she addressed the vulnerability of the individual in relation to the violence inherent in institutional power structures. Her primary point of reference was the human body, sometimes using her own body. One such example was in her 1985 work, Roadworks, in which Hatoum walked barefoot through the streets of Brixton, with black boots tied behind her ankles, a statement on the surveillance and policing of the predominantly Afro Caribbean population after the 1981 Brixton riot/uprising and the 1985 Brixton riot/uprising. About this work, she writes: ‘I found myself in this rare situation of creating work which although personal/autobiographical, had an immediate relevance to the community of people it was addressing. I also found that I was working ‘for’ the people in the streets of Brixton rather than ‘against’ the indifferent, often hostile audience I usually encounter.’ Roadworks was curated as part of the 2023 Women in Revolt Exhibition at Tate Modern.
Қашықтық өлшемдері
1988 жылы Ванкувердегі Батыс майданындағы резиденцияның нәтижесінде жасалған «Алыстан өлшеу» Хатумның отбасы, орын аударып кету және әйелдер сексуалдығы туралы ертегі тақырыптарын көрсетеді. Видеоның ұзақтығы он бес минутты құрайды және Хатумның анасы душ қабылдап тұрған жарқын түсті суреттерінен тұрады. Хатум суреттерге анасының Бейрутте тұрғанда Лондонда тұратын Хатумға жазған хаттарын қосады. Араб тілінде қолмен жазылған хаттар видеоның повествованиесі мен тақырыптарын құрайды және соғыс кезінде хат жіберудің қиындығы туралы айтады. Хатум хаттарды араб және ағылшын тілдерінде оқып береді. Видео 1981 жылы Бейрутте Хатум мен оның ата-анасы арасында болған қысқа отбасылық кездесуге негізделген. Видео басты назарды ана мен қыз арақатынасына бөлсе де, анасының хаттарында Хатумның әкесі де еске алынады, сондықтан видеода әке мен қыз және күйеу мен әйел арақатынастары да зерттеледі. Видеоның элементтері – хаттар, Хатумның анасының оны көру тілегі және Хатумның анасының соғыс туралы айтуы – Палестина мен Ливандағы соғыстың Хатум мен оның отбасының жеке басын және қарым-қатынастарын қалай өзгертетінін көрсетеді. Бұл видео деректі фильм де емес, журналистік мақсатта түсірілген де емес. Видео стереотиптерді сынап, оптимистік көзқарас ұстанады, себебі хаттардағы мазмұн, ана мен қыз арасындағы қашықтықтан басқа, көбінесе жағымды. Палестиналық әйелдің портреті арқылы Хатум анасына дауыс береді және араб әйелдері туралы стереотиптерді жоққа шығарады. Tate Modern мұражайы осы портретті былай сипаттайды: «Қызының көркемдік жобасы арқылы ана өзін еркін таныта алады, бұл отаршылдық және патриархалдық мәселелерден тәуелсіз жекелікті бекітеді». «Алыстан өлшеу» Лондон кинофестивалінде, AFI Ұлттық бейнефестивалінде және Монреаль әйелдер кино және бейнефестивалінде көрсетілді.
Created in 1988 as a result of a residency at Western Front in Vancouver, Measures of Distance illustrates Hatoum's early themes of family, displacement, and female sexuality. The video piece itself is fifteen minutes long and consists of intimate, colored photographs of Hatoum's mother showering. Hatoum overlays the photographs with letters that her mother, living in Beirut during the civil war, wrote to Hatoum, living in London. Handwritten in Arabic, the letters make up the video's narration and themes, and speak to the difficulty of sending letters in a time of conflict. Hatoum reads the letters aloud in Arabic and English. The video roots itself in the brief family reunion that occurred in Beirut between Hatoum and her parents in 1981. While primarily about the mother–daughter relationship, in her mother's letters Hatoum's father is mentioned and thus the father–daughter relationship as well as the husband–wife relationship is examined in this video. The elements of the video—the letters, Hatoum's mother's wish to see her, and mentions of the war by Hatoum's mother—explore how the war in Palestine and the war in Lebanon displaced the identity and the relationships of Hatoum and her family. The video is neither a documentary nor meant to be journalistic. The video critiques stereotypes and remains optimistic, since the narration from the letters is largely positive, except about the distance between the mother and the daughter. In this portrait of a Palestinian woman, Hatoum gives her mother a voice while subverting stereotypes about Arab women. The Tate Modern describes the portrait in the following words: "It is through the daughter's art making project that the mother is able to present herself freely, in a form which cements a bond of identity independent of colonial and patriarchal concerns." Measures of Distance was screened at the London Film Festival, AFI National Video Festival, and the Montreal Women's Film and Video Festival.
III ыстық нүкте
2009 жылы жасалған Hot Spot III – Жер шары сияқты еңкейтілген және адам бойымен шамалас үлкен инсталляция. Атауы саяси толқулар тақырыбымен байланысты, бір географиялық аймақтағы қақтығыстың бүкіл әлемге әсер ететінін бейнелейді. Хатум минималистік немесе сюрреалистік формалар әлемдік мәселелерді толыққанды шеше ала ма деген күмәнділігін білдіреді. Одан кейін ол көрерменнің эстетикалық тәжірибеге белсенді қатысуын қамтамасыз ететін, бірақ суретшіні орындаушы ретінде назар ортасына қоймайтын интерактивтілікке ден қойды. 1990 жылдардан бастап оның туындылары мәлімдеме жасаудан гөрі сұрақтар қоюға бағытталды. Көрнекі өнердің орнына, ақыл-ой және денелік қатысуды талап ететін мүсіндер мен инсталляциялар пайда болды. Оның шығармашылығы, мысалы, Бостон қаласындағы Заманауи өнер институты мен Гамбургтегі Кунстхалледе, нақты орынға бейімделуге қарай өзгерді. Оның өнердегі орындаушылықтан физикалық нысандарға қарай бұрылысын көрсететін маңызды туындысы – Keffieh (1993–1999), әйелдік пен дін ұғымдарын байланыстыратын адам шашынан тоқылған шарф. 1980 жылдардың соңында ол күнделікті тұрмыстық заттарға, соның ішінде ас үй құралдарына және үй жиһаздарына қызығушылық таныта бастады. T42 (1993–98) – шеттері біріктірілген екі шай кесесінен тұрады.
Hot Spot III, created in 2009, is a large installation piece of the globe tilted like the Earth and about as tall as a person. The title connects to the theme of political unrest, imagining conflict in one geographical area upsetting the whole world. Hatoum challenges whether minimalist or surrealist forms can adequately address the world's issues. From then on, she relied on the kind of interactivity that lets the spectator become involved in the aesthetic experience without making the artist as performer the focus of attention. Since the 1990s, her work has generally shifted from making statements to asking questions. Much more is required of the viewer as performances were replaced by sculptures and installations that required a level of mental and physical interactivity. Her practice has shifted towards site specificity in, for instance, Institute of Contemporary Art, Boston, and Kunsthalle Hamburg. A notable piece exemplifying her turn from performance to physical objects is Keffieh (1993–1999), a scarf woven of human hair that juxtaposes ideas of femininity and religion. At the end of the 1980s, she began to focus on common domestic objects—including kitchen utensils and house furnishings. T42 (1993–98) is a pair of teacups fused together at the rim.
Дене
Хатумның көптеген ерте шығармалары денени саяси, феминистік және тілдік мәселелер желісінің ортасы ретінде бейнелейді, соның арқасында күшті сезімтал жауап тудырады. Оның 1994 жылғы "Corps etranger" атты бейне инсталляциясында оның денесінің эндоскопиялық зонд арқылы түсірілген түсті бейнелері көрсетілген. "Corps etranger" бастапқыда Жорж Помпиду орталығы үшін жасалған және көрермендерді ішке кіруге шақыратын жартылай жабық, цилиндрлі құрылымды қамтиды. Көрмеге келген адам әйнекпен жасалған дөңгелек тақтаға тұрады, ал бейне суретшінің денесінің ішкі және сыртқы бөліктерінің жақыннан түсірілген суреттерін көрсетеді. Суретші, эндоскоп және колоноскоп арқылы алынған бейне тізбегі арқылы көрерменді өзінің денесінің ішін "айналып қарауға" шақырады, оның асқазан-ішек жүйесін тексеріп, зерттейді. Дыбыстық қосымша – жүрек соғуы мен дене қозғалысының жазбасы. Хатумның туындылары мәдениет теорияшысы Джулия Кристева енгізген "абыекция" ұғымын және дене шашын пайдалана отырып жасалған шығармаларындағы беймәлімді зерттейді.
Many of Hatoum's early pieces situate the body as the locus of a network of concerns—political, feminist, and linguistic—thereby eliciting a highly visceral response. One of her pieces, a 1994 video installation called Corps etranger, showed color video images of an endoscopic probe of her body. Corps etranger was originally produced for Centre Georges Pompidou and features a partially enclosed, cylindrical structure that viewers are called to enter. The viewer stands on a circular plate of glass, and video close up images of internal and external parts of the artist's body. The artist hails the viewer to "walk around" the inside of her body through the visual sequence taken on the endoscope and colonoscope, scanning and probing her digestive system. The audio is a recording of a heartbeat and bodily movements. The artwork of Hatoum investigates the concept of the 'abjection' introduced by the cultural theorist, Julia Kristeva and the uncanny in her works using body hair.
Саясат
Қауіпті жағдай тудыратын визуалды мотивтің саяси әлеуеті Хатумның туындыларын талқылауда маңызды, себебі психологиялық деңгейде туындаған бұзылыс билік, саясат немесе жеке ойларға қатысты кең ауқымды салдарларға әкелуі мүмкін.
The political possibilities for the uncanny visual motif are relevant to discussions of Hatoum's work, as the disruption achieved at a psychological level can have broad implications involving power, politics, or individual concerns.
Көрмелер
Хатумның жұмысы 2015 жылы Бостондағы Қазіргі заманғы өнер институтында жеке көрмеде көрсетілді. 2016 жылдың мамыр айында Tate Modern Хатумның Ұлыбританиядағы 35 жылдық еңбектерін қамтитын, оның алғашқы перформанстары мен бейнелерінен бастап мүсіндері мен ірі масштабты инсталляцияларына дейін толық зерттеу жүргізді. Хьюстон, Техас штатындағы Менил Жинағы "Мона Хатум: Терра Инфирма" атты жеке көрме ұйымдастырды, ол 2017 жылдың 12 қазанынан 2018 жылдың 25 ақпанына дейін көрсетілді. Бұл көрме содан кейін Пулитцер өнер қорына көшіріліп, 2018 жылдың 6 сәуірінен 11 тамызына дейін жұртшылық назарына ұсынылды. 2018 жылдың наурыз айында Хатум Майкл Дин, Филип Лай, Магали Реус және Серит Уин Эванспен бірге мүсін саласындағы Хепворт сыйлығының иегері атануға үміткерлердің қатарына енді. 2020 жылдың қаңтарында Хатум "Көрінулер: Artpace-тың батыл әйелдері" атты Artpace көрмесіне қатысты. Сондай-ақ 2020 жылы ол Хулио Гонсалес сыйлығын алды және 2021 жылы Валенсияның заманауи өнер институтында жеке көрме өткізді.
Hatoum's work was featured in a solo exhibition at the Institute of Contemporary Art, Boston in 2015. In May 2016, Tate Modern held a "comprehensive exploration into 35 years of Hatoum's work in Britain, from her early performance and video works to her sculpture and large scale installation" The Menil Collection in Houston, Texas organized a solo exhibition titled "Mona Hatoum: Terra Infirma" that was on view from 12 October 2017 to 25 February 2018. This exhibition then traveled to the Pulitzer Arts Foundation and was on view from 6 April to 11 August 2018. In March 2018, Hatoum was shortlisted for the Hepworth Prize for Sculpture, alongside Michael Dean, Phillip Lai, Magali Reus and Cerith Wyn Evans. In January 2020, Hatoum was part of Artpace’s exhibit titled Visibilities: Intrepid Women of Artpace. Also in 2020, she received the Julio González award, featuring in a solo exhibition at Institut Valencià d'Art Modern in 2021.