Кіріспе

Мысыр суретшісі (1925–2021)

Газбия Сырри (جاذبية سري) (11 қазан 1925 – 10 қараша 2021) – мысыр суретшісі. Қайырда дүниеге келген Газбия Сырри 1950 жылы әйелдерге арналған жоғары көркем-педагогикалық институтта (қазіргі Хелван университетінің Көркем-педагогикалық факультеті) көркем өнерді оқыды, онда оның диссертациясы Мысырдың саяси тарихын зерттеді. Кейін ол сол институтта және Қайырдағы Америка университетінде профессор болды. Оның 50-ден астам жеке көрмесі, халықаралық мұражайлардың ресми сатып алулары, халықаралық сыйлықтары, стипендиялары және университет кафедралары болды. Сырридің суреттері әлеуметтік реформа, феминистік сана және әйелдерді қолдау арасындағы байланысты бейнелейді. Қазіргі Мысырдың эклектикалық және әртүрлілігін көрнекті бейнелейтіндіктен, Сырридің суреттері кеңінен танылды. Оның ерте туындыларында әйелдердің күшті бейнесі, қоғамдық және жеке өмірдегі рөлдері және әйелдердің бірлігін ұлықтауы басым болды. 1950 жылдардың соңында Сырри стильдік және тақырыптық өзгерістер жасады, бұл елдегі наразылық пен саяси бостандықты шектеуге байланысты туған күңгірт көңіл күйді көрсету мақсатын көздеді. Оның туындылары сонымен қатар абстрактілі сипатқа ие болды: 1960 жылдары бұл өзгеріс айқын байқалды. 1965 жылы Калифорния штатының Пасифик Паллисадес қаласындағы Хантингтон Хартфорд қорында тағылымдамада болғанда, ол американдық абстрактты экспрессионизм стилімен танысты. Сұхбаттарында Сырри бұл кезеңді өзінің өміріндегі «өнер практикасына терең әсер еткен» уақыт деп атады. Оның абстракцияға бет бұруы кейбір ғалымдар тарапынан саяси тұрақсыздықпен, әсіресе 1967 жылғы Алты күндік соғыспен байланыстырылды. 1970 жылдардың басында толық абстракция адам бейнелерінің қайта пайда болуымен алмастырылды, бірақ қараңғы суреттер Сырридің әйелдердің азаттығының болашағына қатысты алаңдаушылығын көрсетеді. Оның суреттеріндегі басым ашық түстер мен пирамида тәрізді пішіндер 1970 жылдардың соңында 1973 жылғы Рамазан/Йом Кипур соғысынан кейінгі ұлттық мақтаныш пен құлшынысты бейнелейді.

Ерте өмір

Сырри 1925 жылы түрік аристократиялық отбасында дүниеге келді және анасы мен әжесі тәрбиеледі. Ол төрт жасында әкесі Хасан Сырри Наммиден айырылып қалды, ал анасы Есмат Эль Дали оның біліміне жауапкершілік алды. Әкесінің інілері оны өнермен таныстырды, оны театрға алып барып, зор кітапханамен танысу мүмкіндігін берді.

Білім

Екі әйелдің қамқорлығында өскен Сырридің анасы мен әжесі оны жалғыз тәрбиелеуге міндеттелді. Оның анасы Сырридің әкесі қайтыс болғаннан кейін жесір қалды, содан кейін Сырридің әйелдер-жетекшілері оның біліміне жауапкершілік алып, өмірінде кейіннен жасайтын феминистік өнер туындыларында маңызды рөл атқарды. Сырри Каирде өскен кезінде оның қамқоршыларының күресін көрді. Анасы мен әжесінің еркектермен тікелей байланысы болмаса да, оның әке жағынан ағалары оны өнерге, театрға, мәдениетке және өнер тарихына қызығуға шабыстандырды. Сырридің алғашқы білім берудегі жетістігіне анасы себепкер болды, ол Сырриге Каирдегі Жас әйелдер жоғары институтына түсуді ұсынды. 5 жылдан кейін, 1948 жылы, Сырри Көркем өнер саласында диплом алды, бұл оның өнерге деген құштарлығын одан әрі арттырды. Оның келесі саяхаты Парижге, Францияға болды, онда ол танымал суретші және ұстаз Марсель Громейрден білім алды, алғашқы аспирантурасында одан көп нәрсе үйренді. 1952 жылы ол Римдегі Мысыр академиясында оқуын жалғастырды және өнер біліміне күшін жұмсады. Соңында, ол 1954-1955 жылдары Лондондағы Слейд колледжінде сурет салу және литографияны оқыды. Оның берік білімі оған ұзақ және сәтті мансапқа күш-қуат берді.

Мансап

Газбия Сырридің суретші ретіндегі мансабын шартты түрде үш бөлікке бөлуге болады. 2014 жылы журналистика және бұқаралық коммуникация кафедрасының тәжірибелі профессоры және «Фотогалерея» директоры Шемс Фридландер Сырриді былай сипаттады: «Халықаралық деңгейде танылған египеттік суретші. Оның 60 жылдан астам уақыт бойы Мысыр мәдениетінің тарихшысы және суретші ретіндегі Университет пен Мысыр үшін құндылығы зор. Ол бірнеше онжылдық бойы египеттік өнердегі бағыттарға қосылып, сонымен қатар оларды қалыптастыруға жетекшілік етті».

Көркемдік әсері

Сэрри және оның өнері ұлтшылдық, мәдени азаттық, гендерлік саясат және тәуелсіз мемлекет шегіндегі жеке бостандықтар туралы әңгімелерге зор үлес қосты. Ол Насер революциясынан бұрын көзге түскен суретшілер буынына жатады.