Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1952 жылы суық соғыс кезеңіндегі дипломатиялық дағдарыс
1952 Cold War era diplomatic crisis
Каталина ісі (Catalinaaffären) – 1952 жылғы маусымда болған әскери қақтығыс және суық соғыс кезеңіндегі дипломатиялық дағдарыс. Осы оқиға барысында Кеңес Әуе күштерінің истребительдері Балтық теңізіндегі халықаралық суларда екі швед ұшағын атып түсірді. Алғаш атып түсірілген ұшақ – қарусыз швед әуе күштерінің Tp 79 ұшағы, ол Дуглас DC-3 ұшағының модификациясы болып табылады және Ұлттық қорғаныс радио мекемесі (Försvarets radioanstalt, FRA) үшін радио және радар сигналдарын жинаумен айналысқан. Ұшақ экипажының сегіз мүшесінің ешқайсысы да аман қалған жоқ. Екінші атып түсірілген ұшақ – Швеция әуе күштерінің Tp 47 ұшағы, ол жоғалған DC-3 ұшағын іздеу және құтқару операциясына қатысқан «Каталина» ұшағы болды. «Каталина» ұшағының жеті адамнан тұратын экипажы құтқарылды. Кеңес Одағы 1991 жылы тарағанға дейін осы оқиғаға қатысқандығын мойындамады. Екі ұшақ та 2003 жылы табылды, ал DC-3 ұшағы құтқарылды.
The Catalina affair (Catalinaaffären) was a military confrontation and Cold War era diplomatic crisis in June 1952, in which Soviet Air Force fighter jets shot down two Swedish aircraft over international waters in the Baltic Sea. The first aircraft to be shot down was an unarmed Swedish Air Force Tp 79, a derivative of the Douglas DC 3, carrying out radio and radar signals intelligence gathering for the National Defence Radio Establishment (Försvarets radioanstalt, FRA). None of the crew of eight survived. The second aircraft to be shot down was a Swedish Air Force Tp 47, a Catalina flying boat, involved in the search and rescue operation for the missing DC 3. The Catalina's crew of seven were saved. The Soviet Union publicly denied involvement until its dissolution in 1991. Both aircraft were located in 2003; the DC 3 was salvaged.
Каталина
Алғашқы оқиғадан үш күн өткен соң, 1952 жылғы 16 маусымда екі Consolidated PBY 5 Catalina ұшақ қайығы, шведтік қызметте Tp 47 деп белгіленген, Эстонияның солтүстігінде DC 3-ті іздеді. Ұшақтардың бірінде ұшақ тікелей нөмірі 47002 болды.
Three days after the initial incident, on 16 June 1952, two Consolidated PBY 5 Catalina flying boats, known in Swedish service as Tp 47, searched for the DC 3 north of Estonia. One of the aircraft, carrying airframe serial No. 47002,
Салдары
Швеция дерлік 40 жыл бойы ұшақ навигациялық жаттығу ұшуын жүзеге асырып жатқанын уәкілдік етті. Экипаж мүшелерінің отбасыларының қысымы ғана кейін швед билігі DC-3 британдық жабдықтармен жабдықталғанын және НАТО үшін бақылау жүргізгенін растады. 1991 жылы генерал Шинкаренко, Фёдор Иванович, 1950 жылдардың басында полковник болған, 1952 жылы МиГ-15бис истребителін ұшырып, DC-3-ті құлатып түсіруге бұйрық бергенін мойындады.
Sweden maintained for nearly 40 years that the plane was undertaking a navigation training flight. Only after pressure from crewmembers' families did Swedish authorities confirm that the DC 3 was equipped with British equipment and had been conducting surveillance for NATO. In 1991, General Шинкаренко, Фёдор Иванович, a colonel in the early 1950s, admitted he had ordered the DC 3 shot down in 1952 by scrambling a MiG 15bis to intercept it.
Қайтару
2003 жылы 10 маусымда әуе компаниясының капитаны және бұрынғы швед әуе күштері ұшқышы Андерс Джалай, сондай-ақ швед компаниясы Marin Mätteknik AB-нің тарихшысы Карл Дуглас тереңдікте сонар қолдану арқылы құлаған DC-3 ұшағының қалдықтарын тапты. 52 жылдан кейін, 2004 жылы 19 наурызда DC-3 ұшағының қалдықтары су бетіне көтерілді. Аймақтан қалдықтар мұзды қазу арқылы да қалпына келтірілді, яғни айналағы шөгінді мұздатып, объектінің үстінен және ішінен бірге көтерілді. Ұшақ қалдықтары зерттеу және сақтау үшін Мускё әскери-теңіз базасына жеткізілді, ал 2009 жылы 13 мамырда ол Линчепингтегі Швед Әуе күштері мұражайында қойылды. 2009 жылы 5 мамырда 79001 ұшағының 1:12 масштабтағы моделі Әуе күштері мұражайына берілді.
On 10 June 2003, airline captain and former Swedish Air Force pilot, Anders Jallai, and historian Carl Douglas with the Swedish company Marin Mätteknik AB found the remains of the downed DC 3 by using sonar at depth. After 52 years, the remains of the DC 3 were lifted to the surface on 19 March 2004. Debris from the area was also recovered by freeze dredging. of surrounding sediment was frozen and lifted together with the object on and in it. The wreck was transferred to Muskö naval base for investigation and preservation; it was finally put on display at the Swedish Air Force Museum, Linköping on 13 May 2009. A 1:12 scale model of 79001 was loaned to the Air Force Museum on 5 May 2009.
Қорытынды
79001 нөміріндегі ұшақтағы оқ тесіктері DC-3 ұшағы МиГ-15бис истребителімен атылып түсірілгенін көрсетті. Ұшақтың суға батып қалған уақыты да анықталды, себебі кабинадағы сағаттардың бірі 11:28:40 CET уақытында тоқтаған. Сегіз адамдық экипаждың төрт мүшесінің қалдықтары табылып, олар сәйкестендірілді.
Bullet holes on 79001 showed that the DC 3 was shot down by a MiG 15bis fighter. The exact splashdown time was also determined, as one of the clocks in the cockpit had stopped at 11:28:40 CET. The remains of four of the eight man crew have been found and positively identified.