Кіріспе
Тельфордтағы ашық аспандағы мұражай – Блист Хилл Виктория қаласы, Англияның Шропшир графтығындағы Тельфорд қаласының Мадли ауданында орналасқан бұрынғы өнеркәсіптік кешенде салынған ашық аспандағы мұражай. Мұражай 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басындағы Шропширдің Виктория дәуіріндегі қалашығының көрінісін, дыбыстарын және иісін қайта жасайды. Ол Ironbridge Gorge Museum Trust басқаратын он мұражайдың бірі. Бастапқыда Блист Хилл кірпіш және плитка зауыттары, доменді пештер, көмір, темір және отқа төзімді саз кеніштерінен тұратын өнеркәсіптік аймақ болды. Мұражай 1973 жылы ашылды және содан бері кеңейіп келеді. Мұражай ғимараттары үш санатқа бөлінеді: өнеркәсіптік алаңның құрамына кірген ғимараттар, жалпы типтегі ғимараттар және мұражайға көшірілген түпнұсқа ғимараттар. Мұражайда үш аудан бар: қалалық аудан, онда банк, нан пісірушілік, велосипед дүкені және пошта кеңсесі сияқты Виктория дәуіріндегі дүкендер орналасқан; өнеркәсіптік аудан, онда доменді пештер мен темір қорыту зауыттары орналасқан; және шалғай ауылдық аудан, онда шатырлы үйлер мен қалайыдан жасалған шатыры бар шіркеулер бар. Мұражай «Доктор Ху» және «Блю Питер» сияқты түрлі телешоулар мен фильмдерге түсіру орны ретінде пайдаланылған.
Blists Hill Victorian Town is an open air museum built on a former industrial complex located in the Madeley area of Telford, Shropshire, England. The museum attempts to recreate the sights, sounds and smells of a Victorian Shropshire town in the late 19th and early 20th centuries. It is one of ten museums operated by the Ironbridge Gorge Museum Trust. Originally Blists Hill was an industrial region consisting of a brick and tile works, blast furnaces and coal, iron and fire clay mines. The museum was opened in 1973 and has been growing ever since. The museum's buildings fall into one of three categories, buildings that were already part of the industrial site, buildings that represent a generic type and original buildings that have been relocated to the museum. The museum has three districts, a town area with Victorian era shops such as a bank, bakery, bicycle shop and post office. An industrial district that provided various employment from a blast furnace and wrought iron works and a countryside district with buildings such as a squatter's cottage and tin roof church. The museum has been used as a venue for various television programmes and films, including Doctor Who and Blue Peter.
Сайттың тарихы
18-19 ғасырларда Блист Хилл кірпіш және плитка зауыттары, доменді пештер, көмір, темір және отқа төзімді саз кен орындарынан тұратын өнеркәсіптік аймақ болды, олардың барлығын Мэдели Вуд компаниясы басқарды. Шропшир каналының қысқа бөлігі осы аумақтан өтіп, 207 фут (63 метр) биіктіктегі еңістің бойымен қайықтарды Блист Хиллден Коалпортқа дейін көтеріп-түсіретін Гей инклиндл Плейніне дейін жетті.
Кіріспе
Блист Хилл Викториялық қалашығы, бастапқыда Блист Хилл Ашық Ауданы Музейі деп аталған, 1973 жылы ашылды және содан бері үнемі дамып келеді. Музейдің ғимараттары үш санатқа бөлінеді: өнеркәсіптік алаңның құрамына кірген ғимараттар (мысалы, кірпіш зауыты); белгілі бір типті бейнелейтін ғимараттар (мысалы, тәтті дүкен), олардың кейбіреулері алаңдағы қолданыстағы ғимараттарды қайта пайдаланады немесе басқа жерде сақталған нығмалардың көшірмелері болып табылады; және музейге көшірілген түпнұсқа ғимараттар (мысалы, бастапқыда Грин-Лейн және Госпиталь көшелері арасында орналасқан Нью-Инн тавернасы). Әр ғимаратта костюм киген бір немесе бірнеше демонстратор жұмыс істейді, олар өздерінің кәсібінің дағдылары мен тарихы бойынша оқытылған. Мысалы, баспаханада келушілер плакаттар мен жаңалықтар басылып жатқанын көре алады. Демонстраторлар әдетте үшінші жақта сөйлейді, викториялықтарды «олар» немесе «біз» деп атайды (кейбір ұқсас музейлерде қолданылатын «мен» немесе «біз» деген бірінші жақтан гөрі): музей басшылығы бұл қазіргі заманғы техникаларды музейде қайта жаңғыртылған техникалармен салыстыруға көбірек мүмкіндік береді деп санайды. Сондай-ақ, қызметкерлердің тұрақты бу машиналарымен жұмыс істеу, темір құю және шошқаларды тазалау сияқты алуан түрлі жұмыстар атқаратынын көруге болады. Музейге кірген кезде келушілер көретін алғашқы ғимарат – банк (әлі де тұрған Бросслидегі Ллойдс банкінің филиалының үлгісі бойынша), онда олар қазіргі заманғы монеталарды ондық, жарты пенни, пенни, үш пеннилік және алты пеннилік монеталарды білдіретін талондық монеталарға айырбастай алады. Олар осы талондық монеталарды музейде тауарлар сатып алу үшін қазіргі заманғы валютаның орнына пайдалана алады (музей кіреберісіндегі сыйлық дүкені тек қазіргі заманғы валютамен жұмыс істейді).
Қала аумағы
Жоғарғы қаланың Жоғарғы көшесі аймағы Лондон және Солтүстік-Батыс темір жолының алмасу бекеті мен сайттың түпнұсқалық ерекшелігі болып табылатын тақта жолының негізінде дамыған. Сайтта салынған дүкендерге химик (Борнмуттан әкелінген жабдықтарымен), ет дүкені (Айронбриджден), азық-түлік дүкені (Окенгейттен алынған ғимараттың көшірмесі) және баспагер (Кингтоннан, Херефордширден әкелінген жабдықтарымен) кіреді. Шағын өнеркәсіптерге темір қорыту шеберханасы, жылқы табандаушы, аяқ киім жасаушы, құлыпшы, декоративті гипстеуші (Буртон-апон-Тренттен әкелінген жабдықтарымен), құрылысшы және арақ ішу зауыты кіреді. Quarry Bank-тағы үй-жайларда сабизді шам фабрикасы (Мейдлиден), нан пісірушілік (Даулиден), дәрігерлік кабинет (Доннингтоннан Сазерленд иелігіндегі коттеджде) және мектеп (Стирчлиден) орналасқан. Жақындағы жаңа жетістіктердің бірі – «Канал көшесінің» салынуы, ол Телфорд аймағындағы қазіргі және тарихи ғимараттардың үлгісімен салынған жаңа құрылыс. Бұл аймаққа жаңа балық және картоп фри дүкені, мата дүкені және почта бөлімі, сондай-ақ кеңейтілген тәтті дүкен кіреді. Канал көшесінің соңында жаяу жол орналасқан, ол келушілерді кірпіш және плитка зауытының қираған қалдықтарына жеткізеді. Қираған қалдықтардың жанында, белгілі күндері, Ричард Тревитик 1802 жылы жобалап, салған бу локомотивінің жұмыс істейтін көшірмесі 3 фут тарамдық теміржолдың қысқа бөлігінде жүреді. Алғашқы локомотив – әлемдегі рельсте жүрген алғашқы бу локомотиві және оны жақын жерде орналасқан Коалбрукдейл компаниясы тапсырыс берген (бірақ, бұл локомотивтің сәтті жұмыс істегені туралы ешқандай мәлімет жоқ). 2015 жылы қолданылмайтын кезде локомотивті сақтау үшін Тревитик шеберханасы салынды.
Темір зауытының аумағы
Мадли Вуд компаниясының алғашқы домна пештері 1832 жылдан 1911 жылға дейін шойын өндірді. Олардың қалдықтары сақталған, ал үйлердің біріне Lilleshall компаниясының Priorslee Ironworks зауытынан сорғыш машина орнатылған. Жақын жерде сол зауыттан алынған бір жұп арқалықтық двигательдер (beam engines) көрсетілген, сондай-ақ, Ренни Вулвич докын (dockyard) үшін жобалаған темір қаңқалы ғимаратта Болтон қаласындағы Томас Уолмслинің Atlas Forge құймасынан әкелінген жабдықтарды пайдаланатын құйылған темір шеберханасы орналасқан.
Ауылдық аумақ
Сайттың ең шалғайдағы бөліктері индустриалды ландшафттың табиғи қайта қоныстануын көрсетеді. Осы аймақта қайта орнатылған ғимараттардың ішінде толқынды темір қалайдан жасалған шатыр (Лодж Банктен келген Сент-Чад миссиялық шіркеуі), шаруалардың үйі (Даулиден) және жол төлемі үшін арналған үй (Телфордтың Холихед жолы үшін Шелтонда жобалаған) бар.
Жаңалықтар
2009 жылы 12 миллион фунт стерлингтік қайта дамыту бағдарламасы аяқталды, оның ішінде бұрын талқыланған Канал көшесіндегі ғимараттар, жаңа Әлемдік мұра келушілер орталығы, 2 футтық тар теміржол шахтасы және WGH Ltd. жеткізген 4 фут 8,5 дюймдік еңіс көтергіші кірді. Шахта теміржолы 1920 жылдардағы саз шахтасын бейнелеу мақсатында салынған, алайда вагондары заманауи, ал шахта бетон бункерден тұрады. Еңіс көтергіші толығымен қазіргі заманғы құрылғы болып табылады және қозғалыс шектеулі келушілерге учаскенің төменгі бөлігіне қол жеткізуге мүмкіндік береді. Жоба аталған ескерткіштерді және олармен байланысты археологиялық ескерткіштерді қалпына келтіруге қаражат бөлмеді.
Қисық жазықтық
Hay Inclined Plane – бұл Шропшир каналының қысқа бөлігінде орналасқан, биіктігі 207 фут болатын каналдық еңіс. Ол Блист Хиллдің өнеркәсіптік аймағын Северн өзенімен байланыстырды. Еңіс 1792 жылдан 1894 жылға дейін жұмыс істеді және қазір Виктория дәуіріндегі Блист Хилл қалашығының бір бөлігі ретінде көруге болады, сонымен қатар Оңтүстік Тельфорд мұра жолындағы маңызды нүкте болып табылады. Жұмыс істеген кезде 20 фут ұзындығы бар қорап тәрізді қайықтар екі параллель рельс бойымен еңіспен жоғары және төмен жылжытылды. Бос қайық төменгі жағындағы өзенге түсірілсе, толы қайық жоғарғы жағындағы каналға тиелді. Екі қайықты арқан біріктіріп тұрды, сонда гравитация толы қайықты өзенге түсірді, ал бос қайық каналға көтерілді. Еңістің төменгі бөлігінде рельстер су астына еніп, қайықтар еркін жүзуге мүмкіндік берді.
Фильм түсіру орны
Блист-Хилл бірнеше рет түсірілім алаңы ретінде қолданылған. 1979 жылы балалар телебағдарламасы "Көк Питер" сериалында мұражайда түсірілген бір бөлім болды. Кейіннен бұл бөлімнің режиссері оны 1985 жылғы "Doctor Who" сериалының "Рани белгісі" атты эпизодының негізгі түсірілім алаңы ретінде таңдады. 1995 жылы "Июль тойы" фильмі Блист-Хиллде түсірілді. 2009 жылдың қыркүйек айында "Антиктер Роудшоу" бағдарламасының бір бөлігі осы жерде түсірілді. 2010 жылы 19 ғасырдағы өмірді зерттейтін тарихи деректі фильм "Викториандық дәріхана" Блист-Хиллді күнделікті дәріханадағы оқиғаны қайта жасай алу үшін пайдаланды.