Кіріспе

Ашмолеан өнер және археология мұражайы (Оксфорд, Англия, Beaumont Street-те орналасқан) – Ұлыбританияның алғашқы қоғамдық мұражайы. Оның алғашқы ғимараты 1678–1683 жылдары Элиас Эшмолдың 1677 жылы Оксфорд университетіне сыйлаған қызықты заттар жинағын (кабинетін) орналастыру үшін салынған. Бұл мұражай Базель университетінің 1661 жылы құрған Базель өнер мұражайынан кейін әлемдегі екінші университет мұражайы болып табылады. Қазіргі ғимарат 1841–1845 жылдар аралығында салынды. Мұражай 2009 жылы ірі жаңартудан кейін қайта ашылды, ал 2011 жылдың қараша айында Мысыр және Нубияға арналған жаңа галереялар ашылды. 2016 жылдың мамыр айында мұражай XIX ғасыр өнері галереяларын жаңадан көрнекті етіп ашты.

Кең көше

Музей 1683 жылғы 24 мамырда ашылды, алғашқы сақтаушысы табиғатты зерттеуші Роберт Плот болды. Брод-стриттегі ғимарат (кейіннен Ескі Эшмолеан деп аталды) кейде сэр Кристофер Ренге немесе Томас Вудқа жатқызылады. Элайас Эшмол бұл жинақты бағбандар, саяхатшылар және коллекционерлер Джон Трэдскант Ұлы мен оның ұлы Джон Трэдскант Кішіден сатып алған. Онда көне монеталар, кітаптар, гравюралар, геологиялық және зоологиялық үлгілер болды, соның ішінде Еуропада соңғы рет көрінген додоның сақталған денесі де бар еді; бірақ 1755 жылға қарай додоның сақталған денесі көбелектердің шабуылынан зардап шегіп, тек басы мен бір тырнағы ғана қалды.

Бомонт көшесі

Қазіргі ғимарат 1841-1845 жылдар аралығында салынған. Ол Чарльз Кокерлл салып, классикалық стильдегі Университет галереясы ретінде жобаланған және Бомонт көшесінде орналасқан. Ғимараттың бір қанатын университеттің заманауи тілдер факультеті – Тейлор институты, Бомонт көшесі мен Сент-Джайлс көшесінің бұрышында алып жатыр. Ғимараттың бұл қанатын да Чарльз Кокерлл грек сәулетінің ионикалық тәртібін қолданып жобалаған. 1884 жылы мұражайдың сақтаушысы болып тағайындалған және 1908 жылы зейнеткерлікке шыққан сэр Артур Эванс қазіргі мұражайдың қалыптасуына зор үлес қосты. Эванс сақтаушы мен вице-канцлер (Бенджамин Джоуетт) Ашмол коллекциясының жартысын жоғалтып, бастапқы ғимаратты емтихан залдарына айналдырғанын анықтады. Чарльз Дрюри Эдвард Фортнум мұражайға берік негіз қалау шартымен жеке антиквариаттар жинағын сыйға беруді ұсынды. Фортнумнан түскен 10 000 фунт стерлингтік қайырымдылық (сомасы нақтыланбаған) Эвансқа Университет галереясына қосымша құрылыс салуға және 1894 жылы Ашмолеан коллекциясын сол жерге көшіруге мүмкіндік берді. 1908 жылы Ашмолеан мен Университет галереялары бірігіп, Ашмолеан өнер және археология мұражайы болып құрылды. Мұражай Эванстың Криеттегі қазбаларынан табылған маңызды археологиялық жаңалықтарды сақтады. Әртүрлі экспонаттар жаңа мұражайларға көшірілгеннен кейін «Ескі Ашмолеан» ғимараты Оксфорд ағылшын тілінің сөздігі кеңсесі ретінде пайдаланылды. 1924 жылдан бері ғимарат ғылым тарихы мұражайы ретінде жұмыс істейді, онда Люис Эванстың Оксфорд университетіне сыйлаған ғылыми құралдары, соның ішінде әлемдегі ең ірі астролябтар жинағы қойылған. Чарльз Буллер Хеберден 1921 жылы университетке 1000 фунт стерлинг (сомасы нақтыланбаған) қалдырды, ол мұражайдағы монеталар бөлмесін жабдықтауға жұмсалды. 2012 жылы Ашмолеан Эндрю В. Меллон қорынан 1,1 миллион долларлық грант алды, ол Университетпен өзара әрекеттесу бағдарламасын (UEP) құруға бағытталды. Бағдарлама университет оқыту және зерттеу жұмыстарында мұражай коллекцияларын пайдалануды дамыту үшін үш оқытушы-кумулятор және бағдарлама директорын жұмысқа алды.

Бродвей мұражайы мен көркемсурет галереясы

2013 жылы Котсволдс аймағындағы Ворстершир графтығының Бродвей қаласында 17 ғасырда салынған "Тюдор үйінде" музей ашылды, ол Ашмолеан мұражайымен бірлесіп жұмыс істейді. 2017 жылы мұражай Бродвей мұражайы және өнер галереясы болып қайта аталды. Коллекцияға 1683 жылы Элайас Эшмол Оксфорд университетіне тапсырған Ашмолеан мұражайының алғашқы коллекцияларынан суреттер мен жиһаз кіреді, ал жергілікті экспонаттар ауыл тарихының уақыт белгісін толықтырады.

Ұрлық

1999 жылдың 31 желтоқсанында мыңжылдық тойлау кезіндегі әсем фейерверктердің арасында, ұрылар көрші ғимараттағы мұражайдың төбесіне шығу үшін эшафолдыны пайдаланып, Сезаннның «Овер-сюр-Уаз көрінісі» атты пейзаж суретін ұрлады. 3 миллион фунт стерлингке бағаланған бұл картина, Сезаннның өнерінің бастапқы кезеңінен жетілген кезеңіне өтуін көрсететін маңызды туынды деп есептеледі. Ұрылар сол бөлмедегі басқа да жұмыстарға назар аудармағандықтан және ұрланған Сезанн картинасы сатылымға шығарылмағандықтан, бұл туынды арнайы тапсырыспен ұрланған болуы мүмкін деген жорамал бар. Сезанн картинасы әлі табылмады және ол ФБР-дің ең ірі он өнер қылмысының тізімінде. 2010 жылы мұражайда сақталған Мысыр зерттеу қоғамының Оксиринх папирустарының бірнешесі жинақтан ұрланып, Американың Киелі кітап мұражайына сатылған деген күдік туды.