Кіріспе

Америкалық үндістердің Сенека тайпасының басшысы Альликиппа ханышасы немесе Аликиппа ханышасы (өлгені: 1754 жылғы 23 желтоқсан) – 18 ғасырдың басында американдық үндістердің Сенека тайпасын басқарған көшбасшы.

Мұра

Пенсильвания штатының Аликиппа қаласына оның құрметіне Питтсбург және Эри көлі темір жолы ат берді. Бірақ, оның өзі қала тұрған жермен ешқандай байланысы болмады. Ол туралы Том Хэнкстің кейіпкері «Чарли Уилсонның соғысы» фильмінің соңғы сахналарының бірінде, Густ Авракотоспен әңгімелесіп, оның Аликиппа, Пенсильвания қаласына қатысты айтады.

Хронологиялық жазбалар

1752 жылы Конрад Вайзер Огайо өзенінің Макис Рокс пен Питтсбург маңындағы Чартиерс Крик сағасында орналасқан "Аликиппа қаласында" тұратын королева Аликиппаны зерттегенін хабарлады. 1754 жылдың қаңтар айында Джордж Вашингтонды Вирджинияның лейтенант-губернаторы Динуидди француздардан Огайо аймағын тастап кетуді сұрау үшін жіберді, ол Логстаунда ирокез басшыларымен кездесті; сол жерде Вашингтон королева Аликиппаға құрмет көрсетуден бас тартты. Вашингтон 1754 жылдың 24 мамырында Ұлы Далаларға (Форт Нецессити) келді. Вирджиния полкі 1754 жылдың 9 маусымында Танахарисонмен ("Жарты патша" деп аталған) бірге Ұлы Далаларға келді. Форт Нецессити шайқасы 1754 жылдың 3 шілдесінде болды. 4 шілдеде Вашингтон француздарға жеңіліп, бас берді. Британдық әскерлер 4 шілде күні таңертең Форт Нецесситиден Уиллс Крикке қарай жол тартты, содан кейін Вирджинияға қайтып келді. Осы күнгі оқиғаларды түсіну үшін Вирджинияның лейтенант-губернаторы жүргізген тыңдау өтті. 1754 жылдың 27 тамызында капитан Джон Б. В. Шоу британдықтарға адал америкалықтардың, соның ішінде королева Аликиппаның қорғану үшін "Джемми Артерге" барып жатқанын мәлімдеді. "Джемми Артер" – Аувик немесе Джордж Кроганның қонысы, қазіргі Ширлисбургтің солтүстігінде орналасқан. 1754 жылдың 16 тамызындағы хатында Кроган Пенсильвания провинциясының губернаторына Танахарисон мен оның минг-сенека тайпасының Вашингтон жеңілгеннен бері Аувикте онымен бірге тұрғанын жазды (Хэзард 1897, 140-141). Конрад Вайзер 1754 жылдың 3 қыркүйегінде Аувиктегі Кроганның үйіне барып, жағдайды зерттеп, губернатор Гамильтонға есеп берді. Визер губернаторға берген баяндамасында: "Кроганның үйі маңында жиырмаға жуық шатырлар кездесті, оларда кем дегенде 200 адам – еркектер, әйелдер және балалар тұрды" (Хэзард 1878, 149). 1754 жылдың 23 желтоқсанында королева Аликиппа Аувикте (Форт Ширли) қайтыс болды. Кроганның күнделігінде оның өлімі туралы: "Алекэпи, ескі әйел қайтыс болды" деп жазылған. Алликиппа – Делавэр тайпасының ауылы, ол Рейстаун саласының шығыс жағалауында, Мунт-Даллас пен Блоди Рунның тарихи ауылының (Эверетт, Пенсильвания) жанында орналасқан. Дәстүр бойынша, ауыл, саңылау және төбелердің барлығы 1770 жылғы провинция картасында королева Алликиппаның есімімен аталып, оның жастық шағында сол жерде тұрғаны айтылады. 1775 жылдың 17 маусымында Алликиппа ауылынан жазылған хатта, сол кезде провинциялық әскерлердің бір бөлігі сол жерде болған: "Королева Алликиппа, Огайоның бұрышындағы аяқталмаған фортты энсинг Уорд тапсырғаннан кейін осы жерге оралды" делінген. "Қайтып келді" деген сөзден оның бұрын сол жерде тұрғанын және кейін сол жерге жерленгенін болжауға болады.