Кіріспе

Пьюц-Жегерс синдромы (көбінесе PJS деп қысқартылады) – аутосомалық доминантты генетикалық бұзылыс, асқазан-ішек жолындағы қатерсіз гамартоматты полиптердің және еріндер мен ауыз қуысының шырышты қабығындағы гиперпигменттелген дақтардың (меланоздың) пайда болуымен сипатталады. Бұл синдромды тұқым қуалайтын ішек полипозы синдромдарының және гамартоматты полипоз синдромдарының бірі ретінде жіктеуге болады. Оның жиілігі шамамен 25 000-дан 300 000 туысқа дейін 1 жағдайда кездеседі.

Белгілері мен симптомдары

Бұл синдроммен байланысты қауіптерге, әсіресе сүт безі және асқазан-ішек жолдарының қатерлі ісігі жатады. Ең көп таралған қатерлі ісік – колоректальдық ісік, өмір бойы 39 пайыздық қауіппен, одан кейін әйелдерде сүт безі қатерлі ісігі, өмір бойы 32-54 пайыздық қауіппен. Бұл синдроммен ауыратын науқастарда бауыр, өкпе, сүт, жұмыртқа бездері, жатыр, ұрық және басқа да мүшелердің карциномы даму қаупі жоғары. Нақтырақ айтқанда, ол жұмыртқалық бездегі шашақты түтікшелері бар жыныс жолдарының стромалық ісігінің пайда болу қаупімен байланысты. Бұл мүмкін ісікті басушы ген. Ол аутосомалық доминантты үлгіде мұраға беріледі, яғни ПЖС-мен ауыратын адамның баласына ауруды беріп қою мүмкіндігі 50% құрайды. Пьюц-Джегерс синдромы сирек кездеседі және зерттеулерге әдетте аз сандағы науқастар енеді. Тіпті көптеген науқастарды қамтитын зерттеулерде де, дәлелдердің сапасы шектеулі болады, себебі науқастар көптеген орталықтардан жиналады, іріктеу қателігі (тек денсаулық проблемаларымен емделуге келген науқастар ғана қосылады) және тарихи қателіктер (хабарланған науқастар Пьюц-Джегерс синдромын диагностикалау және емдеудегі жетістіктерге дейінгі кезеңнен) болады. Осы шектеулі дәлелдік базаға байланысты, Пьюц-Джегерс синдромы бойынша қатерлі ісік қаупі зерттеулерге қарай өзгереді. Овариалық қатерлі ісікке шамамен 18-21%, эндометрий қатерлі ісігіне 9%, ал жатыр мойны қатерлі ісігіне 10% қауіп бар, атап айтқанда, аденома малигнумы.

Менеджмент

Полиптерді резекциялау тек қана ауыр қан кету немесе ішек қырысуы (интуссуцепция) болған жағдайда ғана қажет. Ірі, жеке түйіндерді алу үшін энтеротомия жасалады. Ауыр зардап шеккен ішек сегменттерінің қысқа бөліктері резекциялануы мүмкін. Егер полиптерге қол жеткізілсе, оларды колоноскопия арқылы алып тастауға болады.

Болжам

Көптеген науқастарда өмірінің бірінші жылында теріде, әсіресе еріндер мен ауыз қуысының шырыш қабығында жалпақ, қоңыр түсті дақтар (меланоздық макулалар) пайда болады, ал науқаста ішек түйілуі (инвагинация) әдетте 6 мен 18 жас аралығында кездеседі. Өмір бойы қатерлі ісікке шалдығу қаупі орта жасқа келгенде арта бастайды. 70 жасқа дейінгі барлық қатерлі ісіктер, асқазан-ішек қанайналымының қатерлі ісіктері және бүйрек безінің қатерлі ісіктері үшін жиынтық тәуекелдер тиісінше 85%, 57% және 11% құрайды. 2011 жылы Нидерландыда жүргізілген зерттеуде 133 науқас 14 жыл бойы бақыланды. Қатерлі ісікке шалдығудың жиынтық қаупі 40 жаста 40%, ал 70 жаста 76% болды. Зерттеу кезеңінде 42 (32%) науқас қайтыс болды, оның 28 (67%) қатерлі ісікке байланысты болды. Олардың орташа жасы 45 жасқа тең болды. Өлім-жітім көрсеткіші жалпы халықтан жоғары болды. Синоназалді полипозбен ауыратын отбасы 28 жыл бойы бақыланды. Синоназалді типтегі аденокарциноманың екі жағдайы анықталды. Бұл сирек кездесетін қатерлі ісік. Бұл есепте осы синдромдағы синус полиптерін бақылау қажет болуы мүмкін екендігі көрсетілді.