Кіріспе

Терминал торап контроллері (ТТК) – AX.25 пакеттік радиожелілеріне қатысу үшін әуесқой радио операторлары пайдаланатын құрылғы. Ол X.25 желілерінде қолданылатын пакет құрастырушы/бөлшектеушілерге ұқсас, бірақ негізгі жолақтың цифрлық сигналдарын дыбыстық тонға түрлендіретін модемімен толықтырылған. Алғашқы ТТК, VADCG тақтасы, бастапқыда Ванкувер қаласындағы (Британдық Колумбия) VE7APU шақыру таңбалы Даг Локхартпен әзірленген. Аматорлық радио ТТК-лары алғаш рет 1978 жылы Канадада Монреальдегі Аматорлық радио клубы және Ванкувер аймағындағы Цифрлық байланыс тобы тарапынан жасалған. Бұл құрылғылар кең танылмады, себебі тек баспалы схемалық тақта ғана қолжетімді болды және құрастырушылар көптеген компоненттерді өздері жинауға мәжбүр болды. 1983 жылы Тусон Аматорлық пакеттік радио (TAPR) қауымдастығы TNC 1 дизайны үшін толық жиынтықтарды шығарды. Кейіннен ол Heathkit HD 4040 ретінде қолжетімді болды. Бірнеше жыл өткен соң, жақсартылған TNC 2 құрылғысы қолжетімді болды және MFJ сияқты коммерциялық өндірушілерге лицензияланды. 1986 жылы жетілдірілген "TNC+" алғашқы TNC тақтасы үшін жасалған бағдарламалар мен протоколдарды іске қосу үшін әзірленді. TNC+ құрастырушыны және TNC+ құрылғысында іске қосылатын Forth (STOIC) нұсқасын да қамтыды, бұл жаңа бағдарламалар мен протоколдарды әзірлеуге көмектеседі.

Сипаттама

Типтік модель микропроцессордан, модемнен және AX.25 протоколын іске асыратын және пайдаланушыға командалық жол интерфейсін ұсынатын бағдарламалық жасақтамадан (EPROM-да) тұрады. (Көбінесе, бұл бағдарламалық қамтамасыз ету басқа да функцияларды қамтамасыз етеді, мысалы, оператор болмаған кезде хабарламаларды қабылдау үшін қарапайым хабарландыру тақтасы жүйесі.) TNC AX.25 желісі арқылы байланыс үшін қажетті барлық интеллекті қамтиды, сондықтан сыртқы компьютер қажет емес. Желінің барлық ресурстарын қарапайым терминал арқылы пайдалануға болады. TNC терминалға және радио қабылдағыш-передатқышқа қосылады. Терминалдан алынған деректер AX.25 пакеттері түрінде форматталады және радио арқылы тарату үшін (дәстүрлі қолданбаларда) аудио сигналға түрлендіріледі. Алған сигналдар демодуляцияланады, деректер форматтан босатылады және нәтиже терминалға көрсету үшін жіберіледі. Бұл функциялардан өзге, TNC радиоарнаны AX.25 спецификациясындағы талаптарға сәйкес басқарады. Бастапқыда қолданылуы көбінесе екі адам арасындағы немесе бір адамның автоматтандырылған хабарландыру тақтасына немесе электрондық пошта жүйесіне тікелей байланыс болды.

Ағымдағы жағдай

1990 жылдардың соңынан бері AX.25 қолданысының көп бөлігі Автоматты пакеттік есеп беру жүйесімен (APRS) байланыс құрудың басқа, көпке таралатын парадигмасына көшті. 1980 және 1990 жылдардағы ТҰК-тар (TNC) радио және қосымша қарапайым терминал қажет ететін толыққанды шешім болды. Үй компьютерлері радио әуесқойларының "станцияларына" енген кезде, қарапайым, арзан "KISS" (Keep It Simple, Stupid) құрылғыларын пайдалануға көшу болды. Бұл құрылғыларда модем және AX.25 протоколының минималды өңделуі бар. Өңдеудің көп бөлігі жеке компьютерге көшірілді. Дамудың келесі логикалық қадамы – арнайы аппараттық құралдарды жою және барлық өңдеуді компьютерге жүктеу. Радиодан аудио сигналдарын алу және беру үшін "дыбыс картасы" қолданылады. Ал қалғандары бағдарламалық жасақтама арқылы іске асырылады. Бұл тәсілге қатысты алғашқы әрекеттердің кейбірі нашар нәтиже көрсетіп, оған жаман репутация әкелді. Қазіргі заманғы бағдарламалық ТҰК-тар (TNC) цифрлық сигналды өңдеу (DSP) техникаларын қолданады, бұл оларға ескі жабдықтардың өңдей алмайтын нашар сапалы сигналдарды сәтті декодтауға мүмкіндік береді. Қазіргі нарықтағы кейбір портативті және мобильді VHF радиолар APRS протоколын қолдау үшін радионың өзінде ТҰК мүмкіндіктерін біріктіреді. Көптеген ТҰК-тар әлі де қолданылуда, әсіресе сенімділік маңызды болатын қараусыз станцияларда. APRS жүйесіндегі орналасу маңыздылығы мобильдік бақылау станцияларында пайдалану үшін GPS модулімен интеграцияланған жаңа буын шағын, төмен қуатты ТҰК-тарды (TNC) дамытуға серпін берді. APRS дигипитер протоколдарына арнайы атау конвенциялары қажет, ал ескі ТҰК-тарда дигипитер ретінде пайдалану үшін қажетті қолдау болмауы мүмкін. Дегенмен, кез келген ТҰК-ты үйде немесе трекер ретінде пайдалануға болады. Танымал TAPR TNC 2 клондары UIDIGI бағдарламалық жасақтама жобасы арқылы жаңартылуы мүмкін.

Терминал дерек порты

ТМК бастапқыда адам бағаналы терминалдан мәтін енгізуге арналған еді. ТМК-да RS 232 сигналдық деңгейлерімен асинхронды бастау-тоқтату байттарын тасымалдайтын DB 25 немесе DE 9 коннекторы болды. Бұл жеке компьютердің тізбекті портымен де қолданылуы мүмкін. Тізбекті порттар қазір көбінесе қолданылмайды, бірақ USB-ден тізбекті түрлендіргіш кабельдері бар. Дегенмен, әдетте адам KISS (ТМК) протоколы немесе 6PACK протоколын пайдалана отырып, ТМК-ға хабарламалар жіберетін жеке компьютерде жұмыс істейтін күрделі бағдарламалық жасақтаманы қолданады. Қазіргі заманғы бағдарламалық ТМК компьютерлік желілер арқылы қолжетімді TCP/IP интерфейстерін ұсынады. Мысалы, радионың жанында Raspberry Pi-де бағдарламалық ТМК-ны іске қосып, оған басқа жердегі ноутбуктан қолжеткізуге болады. Бағдарламалық ТМК-лар сондай-ақ "виртуалды терминалдарды" ұсынады, осылайша оларды тек тізбекті порттарды қалай пайдалану керектігін білетін ескі бағдарламалармен пайдалануға болады.