Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1942 жылы Тынық мұхитындағы Екінші дүниежүзілік соғыстағы теңіз шайқасы, қазіргі Батыс Индонезия аумағында болған 1942 жылғы Екінші дүниежүзілік соғыс шайқасы.
1942 naval battle in the Pacific theatre of WWII, in present day western Indonesia
the World War II battle in 1942
Сунда боғазы шайқасы – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ява және Суматра аралдары арасындағы Сунда боғазында өткен теңіз шайқасы. 1942 жылдың 28 ақпаны мен 1 наурызы аралығындағы түні Австралияның жеңіл крейсері, американдық ауыр крейсер «Хьюстон» және голландтық эсминеці Жапон императорлық теңіз күштерінің (IJN) ірі әскерлік тобымен кездесті. Бірнеше сағатқа созылған қызу шайқастың нәтижесінде одақтастардың барлық кемелері батты. Жапондық бес кеме суға батты, олардың үшеуі өздеріне-өздеріне атылған оқтан зардап шекті.
The Battle of Sunda Strait was a naval battle which occurred during World War II in the Sunda Strait between the islands of Java, and Sumatra. On the night of 28 February 1 March 1942, the Australian light cruiser , American heavy cruiser Houston, and Dutch destroyer faced a major Imperial Japanese Navy (IJN) task force. After a fierce battle lasting several hours, all Allied ships were sunk. Five Japanese ships were sunk, three of them by friendly fire.
Өмірбаян
1942 жылдың ақпан айының соңында жапондық десанттық күштері Голландияның Шығыс Индиясындағы Яваға шабуыл жасауға дайындалып жатты. 27 ақпанда голланд офицері адмирал Карел Дорман басқаратын Америка-Британ-Голланд-Австралия командованиесінің (ABDACOM) негізгі теңіз күштері Сурабаядан солтүстік-шығысқа қарай Жапон императорлық теңіз флотының шабуылдық флотын тоқтату үшін бет алды. ABDA күшінің бұл бөлігіне екі ауыр крейсер, оның ішінде капитан Альберт Х. Рукс басқаратын «Хьюстон», үш жеңіл крейсер, оның ішінде капитан Гектор Уоллер және тоғыз эсминец кірді. «Хьюстон» кемесінің тоғыз ауыр зеңбірегінің тек алтауы ғана жұмыс істеді, себебі оның кор қабатындағы зеңбірек мұнарасы бұрынғы жапондық әуе шабуылында зақымданған еді. ABDA (Америкалық-Британдық-Голландтық-Австралиялық) күштері Жава теңізі шайқасында жапон күштерімен шайқасты. Одақтас кемелерінің барлығы батып немесе шашырап кетті. «Хьюстон» және «Перт» екеуі де Батавияның негізгі порты – Явадағы Танжунг Приокқа қайтарылып, 28 ақпан күні сағат 13:30-да жетті.
In late February 1942, Japanese amphibious forces were preparing to invade Java, in the Dutch East Indies. On 27 February, the main American British Dutch Australian Command (ABDACOM) naval force, under Admiral Karel Doorman–a Dutch officer–steamed northeast from Surabaya to intercept an Imperial Japanese navy invasion fleet. This part of the ABDA force consisted of two heavy cruisers, including Houston under the command of Captain Albert H. Rooks, three light cruisers, including under Captain Hector Waller, and nine destroyers. Only six out of nine of USS Houstons heavy guns were operational because her aft gun turret had been knocked out in an earlier Japanese air raid. The ABDA (American British Dutch Australian) force engaged the Japanese force in the Battle of the Java Sea. The Allied ships were all sunk or dispersed. Houston and Perth both retreated to Tanjung Priok, Java, the main port of Batavia, Dutch East Indies, where they arrived at 13:30 on 28 February.
Кіріспе
28 ақпанның кешкісін «Хьюстон», «Перт» және голланд эсминеціне Танжунг Приоктен шығып, Сунда бұғазы арқылы Яваның оңтүстік жағалауындағы Джилатжапқа бару бұйрығы берілді. Уоллер ағалыққа ие болғандықтан, бұл күштердің де-факто командирі болды. Олар кездесетін жалғыз кемелер – бұғаздың ішінде және айналасында патрульдеп жүрген австралиялық корветтер еді. «Хьюстон» мен «Перт» сағат 19:00-де шықты, ал «Эвертсен» дайын болмағандықтан екі сағаттан кейін крейсерлерді қуып жетті. Кездейсоқ, сағат 22:00-ден кейін, Батыс Жаваға бағытталған жапондық шабуылдық конвойы, генерал-лейтенант Хитоси Имамура басқаруымен 50-ден астам көлік кемесіндегі XVI армияның барлық күштерін Бантам шығанағына енгізді, шығанақ Яваның солтүстік-батыс жағалауына жақын орналасқан. Жапондық әскерлерді 5-ші эсминецтер флотилиясы, контр-адмирал Кензабуро Хара басқаруымен, және 7-ші крейсер дивизиясы, вице-адмирал Такео Курита басқаруымен сүйемелдеді. Жеңіл крейсер «Натори» (адмирал Харамен бірге), сондай-ақ эсминецтер «Харуказе», «Хатаказе», «Асаказе», «Фубуки», «Хацуюки», «Шираюки», «Ширакумо» және «Муракумо» конвойға ең жақын болды. Шығанақтың солтүстігін қоршап тұрған ауыр крейсерлер «Могами» және «Микума» эсминец «Шкинамимен» бірге жүрді. Іс-қимылға қатыспаған, бірақ солтүстікке қарай орналасқан ұшақ тасымалдаушы «Рюджо», ауыр крейсерлер «Сүдзуя» және «Кумано» (адмирал Куритамен бірге), сондай-ақ гидроұшақтарды тасымалдаушы «Чийода» және эсминецтер «Исонами» мен «Уранами» да болды. Шамамен сағат 23:15-те, патрульдеуші «Фубуки» одақтас кемелерді байқады және оларды жасырын түрде соңынан ерді. Сағат 23:06-да, Бантам шығанағының аузынан олар шамамен жартылай өткенде, «Перт» Сент-Николас мүйісіне жақын жерде, 5 миль (8 км) қашықтықта бір кеме көрді. Бастапқыда бұл австралиялық корвет деп ойланған, бірақ сұраққа жауап ретінде дұрыс емес түсті шаммен түсініксіз жауап берді, содан кейін тоғыз «Ұзын сәуле» (Type 93) торпедасын ұшырып, түтін шығарып бұрылды. Кеме көп ұзамай жапондық эсминец (вероятно, «Харуказе») екені анықталды. Уоллер бұл туралы хабарлап, алдыңғы мұнараларын атуға бұйрық берді.
In the early evening on 28 February, Houston, Perth and the Dutch destroyer received orders to depart Tanjung Priok and head through Sunda Strait to Tjilatjap, on the south coast of Java. Waller, who had seniority, was de facto commander of this force. The only ships they expected to encounter were Australian corvettes on patrol, in and around the strait itself. While Houston and Perth left at 19:00, Evertsen was not ready and followed the cruisers two hours later. By chance, just after 22:00, a Japanese invasion convoy bound for West Java including the entire Sixteenth Army, under Lieutenant General Hitoshi Imamura, in over 50 transport ships was entering Bantam Bay, near the northwest tip of Java. The Japanese troop transports were escorted by the 5th Destroyer Flotilla, led by Rear Admiral Kenzaburo Hara, and the 7th Cruiser Division, under Vice Admiral Takeo Kurita. Light cruiser Japanese cruiser Natori (with Admiral Hara aboard), with the destroyers Japanese destroyer Harukaze, Japanese destroyer Hatakaze, Japanese destroyer Asakaze, Japanese destroyer Fubuki, Japanese destroyer Hatsuyuki, Japanese destroyer Shirayuki, Japanese destroyer Shirakumo, and Japanese destroyer Murakumo were closest to the convoy. Flanking the bay to the north were the heavy cruisers Japanese cruiser Mogami and Japanese cruiser Mikuma, accompanied by the destroyer Japanese destroyer Shikinami. Slightly further north, though not involved in the action, was the aircraft carrier Japanese aircraft carrier Ryūjō, with the heavy cruisers Japanese cruiser Suzuya and Japanese cruiser Kumano (with Admiral Kurita aboard), along with the seaplane tender Japanese aircraft carrier Chiyoda, and the destroyers Japanese destroyer Isonami and Japanese destroyer Uranami. Some time around 23:15, the Allied ships were sighted by the patrolling Fubuki, which followed them surreptitiously. At 23:06, when they were about halfway across the mouth of Bantam Bay, Perth sighted a ship about 5 mile (8 km) ahead, near Saint Nicolaas Point. It was thought at first that the ship was an Australian corvette, but when challenged, she made an unintelligible reply, with a lamp which was the wrong color, fired her nine Long Lance (Type 93) torpedoes from about and then turned away, making smoke. The ship was soon identified as a Japanese destroyer (probably Harukaze). Waller reported the contact and ordered his forward turrets to open fire.
Негізгі іс-қимыл
Түнгі қатал шайқас кезінде одақтас крейсерлер қоршауға түсті. Крейсерлер батысқа бұрылатын көліктерге атыс ашты. Олардың жолы кесілгендіктен, батысқа, содан кейін солтүстік-батысқа қарай жол алды. Бірақ Ява теңізіне қайта оралу жолы ауыр крейсерлермен жабылды. Торпеда мен снарядтардың салдарынан ауыр зақым алған «Перт» және «Хьюстон» кемелері түн ортасынан кейін тасталып, батып кетті. Дұшпан нысанасын өткізіп кеткен достық торпедалармен төрт жапон көлігі мен мина тазартқыш кемесі батырылды. (Олардың екеуі кейін судан қайта көтерілді.) Батырылған жапон көліктерінің бірі – генерал-лейтенант Имамураны тасымалдаған «Рюджо Мару» болды, ол кемеден секіріп кетуге мәжбүр болды. Кейіннен ол шағын қайықтың экипажымен құтқарылып, жағаға жеткізілді.
During a ferocious night action, the Allied cruisers were surrounded. The cruisers opened fire on the transports in their way as they diverted to the west. Their intended path was blocked so they went west then north west. However the return to Java Sea was now blocked by the heavy cruisers. Following severe damage from torpedo and shell impacts, Perth and Houston were abandoned after midnight and sank. About four Japanese transports and a minesweeper were sunk by friendly torpedoes that had missed their target. (Two of these transports were later refloated.) One of the Japanese transports sunk was Ryujo Maru, carrying Lieutenant General Imamura, who had to jump overboard. He was later rescued by the crew of a small boat and taken ashore.
Жоюшы әрекет
Осы уақытта Эверцен Хьюстон мен Пертке жете алмастан, оның экипажы негізгі шайқастың іздерін және қарқынды оқ жауын байқады. Капитан Суматраның шығыс жағалауындағы Плуамунду аралына қарай солтүстік-батыс бағытын берді, содан кейін Эверцен Суматра жағалауымен жақын жүріп, оңтүстікке бұрылып Сунда бұғазынан өтті. Бірақ Эверценді Муракумо мен Ширакумо байқап алды, олар қашқан одақтас кемелерін іздеп жүрген. Екеуі де бірден Эверценді іздеу шамдарымен жарықтандырып, оққа тосты. Эверцен батысқа бұрылып қашуға тырысты, бірақ оңтүстікке қайта бұрылғаннан кейін голланд эсминеці қайтадан жапон эсминецтерімен кездесті. Эверцен бірнеше рет зардап шекті, бірақ уақытша түтін қоршауында қақтығыстан шықты. Бірақ сол кезде Эверценнің кормасы өртеніп кетті. Жапондықтардың оқ жауын қабылдаған капитан экипажға жағалаудағы рифке тірелуге бұйрық берді. Барлық торпедаларын атып, қалған экипаж от кормалық бөлімге жетіп, жарылыс болды, корманың көп бөлігі қирап, жағаға қашып үлкерді.
Meanwhile, as Evertsen was trying to catch up with Houston and Perth, her crew spotted the tracers and intense shellfire of the main action. Her captain ordered a course northwest towards Pulau Mundu island, off the east coast of Sumatra, then hugged the Sumatran coast as Evertsen turned south to head through Sunda Strait. However, Evertsen was spotted by Murakumo and Shirakumo, looking for more escaping Allied ships. Both immediately illuminated Evertsen with their searchlights and took her under fire. Evertsen attempted to evade by turning west, but after turning southward again, the Dutch destroyer again encountered the Japanese destroyers. Evertsen was hit repeatedly, but temporarily disengaged under a smokescreen. By then, however, Evertsens stern was on fire. Still taking Japanese fire, the captain ordered his crew to ground Evertsen on a coastal reef. Firing all her torpedoes, the remaining crew escaped ashore before the fire reached the aft magazine, causing an explosion that blew off most of the stern.
Салдары
Ресми мәліметтер бойынша, шайқаста қаза тапқан одақтас әскерлердің арасында «Хьюстон» крейсерінің 696 және «Перт» крейсерінің 375 экипаж мүшесі болды, оның ішінде екі кеменің де – Рукс пен Уоллер капитандары бар еді. Аман қалғандар жапон кемелерімен жиналды және тұтқынға алынды, олардың ішінде «Хьюстоннан» 368 және «Перттен» 307 адам болды. Рукс өз ерлігі үшін қаза болғаннан кейін «Құрмет медалімен» марапатталды. «Эвертсен» крейсерінің көп бөлігі 1942 жылдың 9-10 наурызында тұтқынға алынып, үш жарым жыл бойы жапондықтарда болды. Жапондық «Микума» крейсерінің экипажы «Хьюстоннан» келген зиян салдарынан 6 адам қаза тауып, 11 адам жарақат алды. «Шираюки» эсмингісінің көпіріне тікелей снаряд тиіп, бір экипаж мүшесі қаза тауып, 11 адам жараланды; «Харуказе» кемесінің көпіріне, машина бөліміне және рульге снарядтар тиіп, 3 адам қаза тауып, 15-тен астам адам жараланды.
Officially the Allied personnel killed during the battle included 696 members of the crew of Houston and 375 from Perth, including the captains of both vessels, Rooks and Waller. The survivors were picked up by Japanese vessels and taken prisoner, included 368 from Houston and 307 from Perth. Rooks was posthumously awarded the Medal of Honor for his actions. The majority of Evertsens crew was taken prisoner on 9–10 March 1942 and were held by the Japanese for three and a half years. The crew of the Japanese cruiser Mikuma suffered six killed and 11 wounded, as a result of damage caused by Houston. A direct shell hit to the bridge of the destroyer Shirayuki killed one crew member and wounded 11; Harukaze suffered hits to her bridge, engine room and rudder, killing three and wounding more than 15 others.