Кіріспе

Дәстүрлі құрылыс материалы - борлы әктас

Кланш – негізінен Шығыс Англия мен Нормандияда қолданылатын борлы әктас тас. Кланш әктастың классикалық түрлерінен кесілгенде жұмсақтығымен ерекшеленеді, мысалы, тығыздығы төмен болуымен немесе аз мөлшерде саз сияқты қоспалардың болуымен.

Қолдану

Ол әртүрлі пішінде қолданылған, мысалы, белгілі бір егістік жерлердің үстіңгі қабатынан кездейсоқ жиналған дөңгелек тастар, немесе көбінесе тау жыныстарынан тікбұрышты (шлюр) құрылыс блоктары түрінде қазылып алынған блоктар. Бірінші жағдайда, оны шалаңдап төсеуге болады (бұран-шаңқақ қалау ретінде); екінші жағдайда, қатарлап төсеуге болады. Екі жағдайда да, қабырға салу үшін тастардың арасына әдетте балшық қолданылады.

Қасиеттері

Тас – бұл бор кезеңінің төменгі қабатынан алынған бор тасы, геологиялық уақыт бойынша шамамен 145–66 миллион жыл бұрын пайда болған. Оның түсі сұрғылт ақтан ашық бежеге дейін, көбінесе жасыл реңді болады. Бұл жасыл түс глаукониттің болуынан туындайды, глауконит – калий және темір-алюминий силикаты, ол Кент тасында да кездеседі. Тастың құрылымы кедір-бұдырлы, себебі оның құрамында жиі қабықша қазбалары кездеседі. Бұл тас 1920 жылдан бері Бедфордширдегі Данстабл қаласындағы Тоттернхоу карьерінде H. G. Кларк & Son компаниясымен өндірілуде. Ол карьерден алынған кезде өте жұмсақ болады және химиялық және жел эрозиясына ұшырайды, яғни бояу, штукатурка немесе цементпен жабылмаған кезде. Оны жұмсақ күйінде арамен кесуге болады; жерден қазып алғанда тас әлі де көп мөлшерде суды сақтайды. Тас кепкеннен кейін қатаяды, сондықтан оны кесу қиындайды. Кланш – жалпы алғанда жұмсақ әктас. Ол темірлі сазға бай немесе өте нәзік және ақ болуы мүмкін – тіпті бор тасы сияқты. Ол Шығыс Англияның әртүрлі аймақтарында қолданылады, онда берік тас сирек кездеседі, және Тетфорд маңында жиі кездеседі. Қазір көбінесе ұзақ қызмет ететін материал емес, бірақ кейбір қабырғаларды салу үшін, әсіресе дәстүрлі шаруашылық ғимараттарында қолданылады. Эли соборында оны кейбір ішкі кеңістіктерде көруге болады. Жақын орналасқан Бервелл ауылының азаматтық шіркеу журналы осы құрылыс материалының атымен аталады. Ол Суррейдегі Сил ауылында және Фарнхэмде де кездеседі.

Төмен мағынасы

Термин кейде Англияның басқа аймақтарында, мықты тасқа қарағанда арзан және сапасы төмен балама ретінде қолданылған, жұмсақ және құрамындағы қоспалы материалдар негізіндегі жергілікті құрылыс тасын көрсету үшін жалпылама түрде қолданылып келген.