Оқ-дәрінің кинетикалық энергиясы

Кіріспе

Оқтардың кинетикалық энергиясы

Тұмсық энергиясы – бұл оқтың қарудан шыққан кездегі кинетикалық энергиясы. Аэродинамика және гравитация сияқты факторларды ескермей, салыстыру үшін, тұмсық энергиясы берілген қарудың немесе патронның жойғыш күшін шамамен бағалау үшін қолданылады. Оқ қаншалықты ауыр болса, әсіресе қаншалықты жылдам болса, оның тұмсық энергиясы соншалықты жоғары болады және ол соншалықты көп зиян келтіреді.

Жалпы атыс қарулары мен патрондарының типтік тұмсық энергиясы

Ұңғыма энергиясы жоғарыда аталған факторларға байланысты, ал жылдамдық оқтың қандай ұзындықтағы қанатыннан атылғанына қарай өзгереді. Сондай-ақ, ұңғыма энергиясы нысанаға берілетін энергияның ең жоғарғы шегі болып табылады, ал баллистикалық жарақаттың салдары басқа да бірнеше факторларға байланысты. Саудадағы оқ-дәрілердің әртүрлілігі зор. Мысалы, .357 Magnum тапаншасынан атылған оқ ұңғыма энергиясының белгілі бір деңгейіне жете алады, ал дәл сол тапаншадан атылған оқтың ұңғыма энергиясы оқ-дәрінің өндірушісіне байланысты төмен болуы мүмкін. Кейбір .45 Colt +P оқ-дәрілері ұңғыма энергиясының жоғары деңгейін шығарады.

Қақпақ энергиясына қойылатын құқықтық талаптар

Әлемнің көп бөліктерінде қаруды түрлі лицензия талап ететін санаттарға жіктеу үшін оқтың бастапқы энергиясы қолданылады. Жалпы алғанда, қауіпті болу мүмкіндігі жоғары қарулар қатаң бақылауда болады, ал кішкентай пневматикалық пистолеттер немесе пневматикалық мылтықтар сияқты аз энергиялы қарулар пайдаланушының тіркелуінен артық талаптар қоймайды, ал кейбір елдерде мүлдем шектеулер жоқ. Елдер бойынша қару заңдарын қарастырғанда, түрлі тәсілдер қолданылатыны көрінеді. Ұлыбританиядағы атыс қаруын реттеу күрделі мысал, бірақ ол оқтың ұзындығы мен оқ-дәрі диаметрімен қатар, оқтың бастапқы энергиясымен де белгіленеді. Кейбір заңнамалар қауіпсіз аң аулау үшін оқтың ең төменгі бастапқы энергиясын белгілейді. Мысалы, Данияда ең ірі жануарларды, мысалы, қызыл бұғыны аулауға арналған мылтық оқ-дәрісінің кинетикалық энергиясы кемінде E100 (яғни, белгілі бір қашықтықта) және оқтың массасы кемінде E100 болуы керек, немесе кемінде E100 және оқтың массасы кемінде болуы керек. Намибия аң аулау үшін аңның мөлшеріне байланысты оқтың ең төменгі бастапқы энергиясының үш деңгейін белгілейді: springbok сияқты жануарлар үшін , hartebeest сияқты жануарлар үшін және Big Five жануарлары үшін , сонымен қатар ең төменгі калибрі болуы керек. Германияда оқтың бастапқы энергиясы 5 Дж/см² аспайтын аэрошоптер қару заңынан босатылады, ал оқтың бастапқы энергиясы 5 Дж/см² аспайтын пневматикалық қаруларды атыс қаруына лицензиясыз алуға болады. Қытай материгі "оқтың бастапқы энергиясының қатынасы" (枪口比动能) деген ұғымды қолданады, ол оқтың бастапқы энергиясын оқтың қимасының ауданына бөлгендегі quotient (қатынас) болып табылады, бұл нақты қаруларды ойыншық қарулар сияқты "көшірмелерден" ажырату үшін жасалған. Қоғамдық қауіпсіздік министрлігі 2008 жылы Бейжің Олимпиадасына дейін бұл ұғымды біржақты түрде енгізді, оған сәйкес 1.8 Дж/см² аспайтын нәрселер нақты атыс қаруы деп есептеледі. Бұл қытай нарығындағы көптеген ойыншық қару өнімдерінің (әсіресе аэрозольдік) бір түндік заңсыз болуына әкелді, өйткені стандартты граната атып шығаратын барлық аэрозольдік қарулардың бастапқы жылдамдығы 100 м/с астам, бұл оқтың бастапқы энергиясынан асып, немесе 2.0536 Дж/см² "қатынас энергиясын" құрайды. Салыстыру үшін, стандартты бейсболдың баяулатылған допты лақтыруы 1.951 Дж/см² "қатынас энергиясын" құрайды, ол да 1.8 Дж/см² нақты атыс қаруынан асып түседі, ал жылдам доп 3.5 Дж/см² немесе нақты атыс қаруының деңгейінен екі есе көп болуы мүмкін. Жергілікті құқық қорғау органдарының кейіннен жүргізген шаралары көптеген жеке меншік иелерін "заңсыз қару-жарақтарды сату және ұстау" үшін бірнеше жыл бойы бұрын рұқсат етілген қару үшін ұстап алуға, тұтқындауға және соттауға әкелді.

Many parts of the world use muzzle energy to classify guns into categories that require different categories of licence. In general guns that have the potential to be more dangerous have tighter controls, while those of minimal energy, such as small air pistols or air rifles, require little more than user registration, or in some countries have no restrictions at all. Overview of gun laws by nation indicates the various approaches taken. Firearms regulation in the United Kingdom is a complicated example, but is demarked by muzzle energy as well as barrel length and ammunition diameter. Some jurisdictions also stipulate minimum muzzle energies for safe hunting. For example, in Denmark rifle ammunition used for hunting the largest types of game there such as red deer must have a kinetic energy E100 (i. e.: at range) of at least and a bullet mass of at least or alternatively an E100 of at least and a bullet mass of at least Namibia specifies three levels of minimum muzzle energy for hunting depending on the size of the game, for game such as springbok, for game such as hartebeest, and for Big Five game, together with a minimum caliber of
In Germany, airsoft guns with a muzzle energy of no more than are exempt from the gun law, while air guns with a muzzle energy of no more than may be acquired without a firearms license. Mainland China uses a varied concept of "muzzle ratio kinetic energy" (枪口比动能), which is the quotient (ratio) of the muzzle energy divided by the bore cross sectional area, to distinguish genuine guns from "imitation" replicas like toy guns. The Ministry of Public Security unilaterally introduced the concept in 2008 leading up to the Beijing Olympic Games, dictating that anything over 1.8 J/cm2 to be defined as real firearms. This caused many existing toy gun products on the Chinese market (particularly airsoft) to become illegal overnight, as almost all airsoft guns shooting a standard pellet have a muzzle velocity over , which translates to more than of muzzle energy, or 2.0536 J/cm2 of "ratio energy". For comparison a standard baseball changeup thrown at has 1.951 J/cm2 of "ratio energy" which also exceeds the 1.8 J/cm2 of a real firearm while a fastball can reach over 3.5 J/cm2 or nearly double the level of a real firearm. The subsequent crackdowns by local law enforcement led to many seizures, arrests and prosecutions of individual owners for "trafficking and possession of illegal weapons" over the years for weapons that were previously permitted.

Ресурстар

Эдвард Ф. Оберт, Термодинамика, McGraw Hill Book Co., 1948. McGraw Hill ғылым және технология энциклопедиясы, "Ebe Eye and Ice Lev" томы, 9-шы басылым, McGraw Hill, 2002.