Кіріспе

SpaceShipTwo (SS2) ғарыш ұшағы

VSS Enterprise (құйрық нөмірі: N339SS) – Virgin Galactic компаниясы үшін Scaled Composites компаниясы салған алғашқы SpaceShipTwo (SS2) ғарыш ұшағы. 2004 жылға қарай, ол Virgin Galactic жоспарлаған бес коммерциялық суборбитальдық SS2 ғарыш кемесінің біріншісі болуы тиіс еді. Бұл сонымен қатар рекордтық SpaceShipOne дизайнының үлкейтілген нұсқасына негізделген Scaled Composites Model 339 SpaceShipTwo класындағы алғашқы кеме болды. VSS Enterprise атауы – «Жұлдызды жол» телесериалындағы USS Enterprise кемесіне жасалған құрмет. Ғарыш ұшағы сондай-ақ NASA-ның Space Shuttle орбиталық ұшағының прототипімен және USS Enterprise әскери-теңіз кемесімен бір аталы болды. Ол 2009 жылдың 7 желтоқсанында таныстырылды. SpaceShipTwo алғашқы қуатты ұшуын 2013 жылдың сәуірінде жасады. Ричард Брэнсон бұл «мүмкін ең жақсы өтті» деді. 2014 жылдың 31 қазанында сынақ ұшу кезінде Enterprise жойылды, нәтижесінде бір ұшқыш, Майкл Алсбери қаза тауып, екіншісі, Питер Сиболд ауыр жарақат алды. Бұл – экипаж мүшелерінің толығымен емес, бір бөлігі ғана аман қалған ғарыш кемесімен байланысты алғашқы апат болды. Тергеу көрсеткендей, апаттың себебі кемедегі «қанаттарды жаю» жүйесінің мерзімінен бұрын жұмыс іске қосылуы болды, бұл кеменің түсу құрылғысы еді. NTSB сонымен қатар ғарыш кемесінің конструкциясында қателіктер бар екенін анықтады, ол ерте жұмыс іске қосылуды болдырмауға немесе тоқтатуға қабілетті қауіпсіздік механизмдарынан құралмаған.

Бірінші коммерциялық ғарыш кемесі апатқа ұшырады

2014 жылдың 31 қазанында «Энтерпрайз» ұшағы Калифорнияның Мохаве шөлінің үстіндегі қуатты сынау барысында ұшу кезінде ыдырап кетті. Ұшу бастапқыда қалыпты болды, «Энтерпрайз» ұшағы «WhiteKnightTwo» тасымалдағыш ұшағынан жіберілді және 50000 фут (15240 м) биіктікте қозғалтқышын іске қосты. Ұшудың 60-90 секундтары ішінде ұшақта «аномалия» тіркелді, нәтижесінде ұшақ қирады. Басты пилот Питер Сиболд ұшақтан қашып, парашютпен қауіпсіз жерге қонды; екінші пилот Майкл Алсбери апатта қаза тапты. Ұлттық көлік қауіпсіздігі кеңесі (NTSB) апатты тәуелсіз тергеді. 2015 жылдың шілдесінде NTSB жеткіліксіз конструкциялық сақтық шараларын, пилоттардың нашар даярлығын, қатаң федералдық бақылаудың болмауын және соңғы ұшу тәжірибесі аз болған екінші пилоттың алаңдауын маңызды факторлар ретінде атап көрсеткен есеп жариялады. NTSB апаттың себебі екінші пилоттың қауіпсіз түсуге көмектесетін әдеттегі қауырсын механизмін ертерек іске қосқаны екенін анықтады. NTSB сондай-ақ ұшақ конструкторларын адам қателігінен қорғауға шамасы келмегендігі үшін кінәлады, ғарыш кемесінде қауырсын механизмін ертерек іске қосуды болдырмайтын немесе тоқтатуға мүмкіндік беретін қауіпсіздік жүйелері болмағанын атап өтті. NTSB FAA-ға коммерциялық ғарыш ұшу операторлары үшін адам факторы бойынша нұсқаулық әзірлеуді және тәжірибелік ғарыш ұшуына рұқсат алу процесін күшейтуді ұсынды.