Кіріспе

Торонтодағы аяқ киім мұражайы, Онтарио, Канада

Бата аяқ киім мұражайы (BSM) – Канаданың Онтарио штатының Торонто қаласындағы аяқ киім және кальцеология мұражайы. Мұражай ғимараты Торонто университетінің Сент-Джордж кампусының солтүстік-батысында, Торонто қаласының орталығында орналасқан. Мұражай ғимаратын Мориама және Тешима архитекторлары жобалаған, бас сәулетшісі – Реймонд Мориама. Мұражайдың аяқ киім коллекциясы 1940 жылдардың ортасында Соня Батаның жеке коллекциясынан бастау алды. 1979 жылы Бата коллекцияны кәсіби түрде басқаруды қамтамасыз ету және коллекцияны сақтау, көрсету үшін аяқ киім мұражайын құру мақсатында Бата аяқ киім мұражайы қорына қаржылай көмек бөлді. Қор алғаш рет 1992 жылы коллекцияны көпшілікке таныстырды, бірақ мұражай үшін тұрақты ғимаратты 1995 жылдың мамырына дейін ашпады.

Мұражайдың тұрақты коллекциясына 13 000-нан астам аяқ киім және 4 500 жылдық тарихы бар аяқ киіммен байланысты басқа да заттар кіреді, бұл мұражайды әлемдегі ең ірі аяқ киім коллекциясымен қамтамасыз етеді. Мұражай коллекциясының экспонаттары сақтау қорында немесе тұрақты көрмеде көрсетіледі. Мұражай сонымен қатар бірқатар уақытша және кезеңдік көрмелер мен насихаттау бағдарламаларын ұйымдастырады.

Тарих

Музейдің коллекциясы Соня Батаның жеке жинағынан бастау алды, ол күйеуінің компаниясы – Bata аяқ киім компаниясының өнімдеріне деген қызығушылығынан туындаған. Соня 1946 жылы Томас Батаға тұрмысқа шыққаннан кейін, олардың Торонтоға көшуінен соң көп ұзамай аяқ киім жинауды бастады. Бата отбасы 1940 жылдары Торонтоға компанияның Торонто мен Америкаға кеңеюіне көмектесу үшін көшіп келді. 1965 жылы компанияның бас кеңсесі ресми түрде Злиннен Торонтоға көшірілді (кейіннен 2002 жылы бас кеңсе Лозаннаға көшірілді). 1970 жылдардың соңына қарай жеке жинақ 1500 жұп аяқ киімге дейін өсіп, компанияның қоймаларын толып кетті. Досы және антропологтың ұсынысымен 1979 жылы Соня Бата аяқ киім музейінің қорын құруға қаржылай жарақаттандырды; бұл аяқ киімді зерттеуді қаржыландыратын және жинақты кәсіби түрде басқаратын ұйым болды. 2006 жылы тапочкалардың құны шамамен 160 000 канад долларына, ал алтын білезік 45 000 канад долларына, ал саусаққа тағатын жүзік 11 000 канад долларына бағаланды. Ұрланған заттар бірнеше аптадан кейін музей қызметкерлері тауып алды. Музей орналасқан жерге дейін, бұл жерде жанармай құю станциясы болған. Сент-Джордж станциясы – ғимаратқа ең жақын Торонто метро станциясы. Үш қабатты деконструктивизм стиліндегі тікбұрышты ғимаратты Морияма және Тешима архитекторлары жобалады, жобаның жетекшісі Реймонд Мориама болды. Морияма 1978 жылы Батаның аяқ киім жинағын көргеннен кейін, ғимаратты Батаның аяқ киім жинағын сақтау және қорғау үшін қолданылатын қораптар сияқты етіп жасауға шабыттанды. Үш қабатты ғимараттың шатыры көлбеу, аяқ киім қорабының үстіне сәл қисық орналасқан қақпақ сияқты көрінеді. Музейдің тұрақты көрмесі ғимараттың шығыс жағындағы екі төменгі қабатта орналасқан, ал арнайы уақытша көрмелер ғимараттың екінші және үшінші қабаттарындағы галереяларда көрсетіледі. Көрме галереялары «бейтарап кеңістіктер» ретінде жобаланған, бұл музейге түрлі көрмелер ұйымдастыруға мүмкіндік берді. Нағыз құнды және қа fragile заттарды көрсету үшін музейдің галереялары қатаң экологиялық бақылаумен жабдықталған, галереяларға табиғи жарық аз түседі. Канаданың виртуалды мұражайы да музей жасаған онлайн көрмелерді ұсынды.

Тұрақты көрме

Мұражайдың "Барлығы аяқ киім туралы" атты тұрақты көрмесі аяқ киімнің тарихы бойынша шолу ұсынады және әртүрлі мәдениеттерде аяқ киімнің әлеуметтік маңызы мен дамуын көрсететін интерактивті экспонаттарды қамтиды. "Fashion Afoot" – бұл 20 ғасырдағы сәндік аяқ киімнің қалыптасуын және аяқ киімнің маңызды сәндік аксессуар ретінде пайда болуын зерттейтін көрме бөлімі. Мұражайда өткізілген уақытша көрмелердің мысалы төменде келтірілген:

Бұл жинақ бастапқыда Бата отбасы үшін «жұмыс жинағы» ретінде құрылатын жоспарланған, онда аяқ киім жасау техникаларын үйренуге болар еді. Жиналған аяқ киімнің техникалары мен дизайндары жергілікті нарықтарда кездесетін дәстүрлі стильдерді қайта жасау үшін пайдаланылды. Алайда, Соня Бата Бата фабрикалары жергілікті аяқ киімді ығыстырған жергілікті халықтардан аяқ киім жинауды бастағанда, жинақтың мақсаты тарихи және антропологиялық жинаққа дейін кеңейтілді, бұл жойылып бара жатқан аяқ киімді сақтап, құжаттауға бағытталған. Мұражай философиясының бір бөлігі – киген аяқ киімнің маңызды мәдени мағынаға ие екендігі.

Ғылыми-зерттеу және бағдарламалар

Bata Shoe Museum аяқ киімнің мәдени және әлеуметтік өмірдегі рөлін түсіну үшін зерттеулер жүргізеді және оларды қаржылай қолдайды. Bata Shoe Museum Foundation Азия, Еуропа және дәстүрлері қарқынды түрде өзгеретін полярлық аймақтар мен мәдениеттердегі аяқ киімді жинау және зерттеу мақсатындағы экспедицияларды қаржыландырады. Сондай-ақ, академиялық жарияланымдар шығарады. Музей Канадалық мұражайлар қауымдастығы, Канадалық мұра мүліктің ақпараттық желісі, Солтүстік Америкалық өзара мұражайлар, Онтарио өнер галереялары қауымдастығы және Канаданың виртуалды мұражайымен байланыста.

Музей лекциялар, қойылымдар мен әлеуметтік кештер ұйымдастырады, олар көбінесе этномәдени бағытталған немесе қоғамдық серіктестіктермен өткізіледі. Шаралар көбінесе аяқ киім жасалған жеке байланысты немесе мәдени контексті айқындайды. Жыл сайын қараша айында «Негізін қалаушы лекциясы» сериясы өткізіледі. Бұл мәдениет пен қоғамның өзара байланысына қатысты жетекші ой-санасымен танымал халықаралық деңгейдегі маманның қатысуымен өткізілетін ашық шара. Музей сонымен қатар әлемнің түкпір-түкпірінен келген аяқ киім жасаушыларды шақырып, халыққа аяқ киім жасау техникаларын көрсетеді, осы арқылы жергілікті аяқ киім жасау өнерінің жойылуына қарсы тұруға тырысады.

Қатысу

2018 жылы мұражайға 9 мыңға жуық оқушы мектептік сапарлармен келді. 2018 жылы "Алға қадам" бағдарламасы арқылы 1800 жас мұражайдың мүмкіндіктерін пайдаланды. Елтаңбада мекеменің ресми түстері – көк және алтын қолданылған, сондай-ақ көптеген сандалдардағы мойынбау орналасқан жерге сәйкес үшбұрышты бөлініс бейнеленген. Елтаңбадағы аяқ киім барлық түрдегі аяқ киімді көрсетеді, ал екі кілт – канадалық геральдикада мұражайлардың кең таралған символы. Елтаңбаның төбесі – аяқ киім жасауда қолданылатын екі материалды білдіретін пышақпен ойылған жануар терісі. Мұражайдың ұраны – "Бір қадамнан кейін" (немесе Per Saecula Gradatim) – елтаңбада көрсетілген. Бұл ұран Робертсон Дэвисқа тиесілі, ол Соня Батаның сұрауымен оны ұсынған. Бұл фразаның бірнеше мағынасы бар: мекеменің және оның жинағының дамуын, аяқ киімді зерттеудегі прогресті, сондай-ақ жаяу жүруді сипаттауды білдіреді.