Кіріспе
Тақ шоқжұлдызындағы ашық жұлдыздар шоғы Гиаданың ең жарқын бес мүшесі өздерінің ядроларындағы сутегі отынын пайдаланып, қазір алып жұлдыздарға айналуда. Осы жұлдыздардың төртеуі, Байер белгілері Гамма, Дельта 1, Эпсилон және Тета Таури, дәстүрлі түрде Бикештің басы ретінде танылатын жұлдыздар тізбегін құрайды. Бұл тәуелсіз өлшемдердің сәйкес келуі Гиаданы галактикадан тыс объектілердің қашықтығын бағалауға арналған ғарыштық қашықтық сатысы әдісінде маңызды сатыға айналдырады. Гиада жұлдыздары Күн мен басқа да қарапайым жұлдыздарға қарағанда ауыр элементтерге бай, ал шоқтың жалпы металдық көрсеткіші +0,14 құрайды. Екі шоқтың да траекториясын кеңістіктің бір аймағына дейін табуға болады, бұл олардың ортақ тегін көрсетеді. Тағы бір байланысты шоқ – Гиада ағыны, ол Гиада шоғырымен ұқсас траекторияны бөлісетін шашыраңқы жұлдыздардың үлкен жиынтығы. Жақындағы зерттеулер Гиада ағынындағы жұлдыздардың кемінде 15%-ы Гиада шоғырындағы жұлдыздармен бірдей химиялық іздерге ие екенін көрсетті. Дегенмен, Гиада ағынындағы жұлдыздардың шамамен 85%-ы бастапқы шоқтан жас және металдық құрамының өзгешелігіне байланысты ешқандай байланысы жоқ екені анықталды; олардың ортақ қозғалысы Құс жолы галактикасының ортасындағы үлкен айналмалы құбылыстың әсеріне жатқызылады. Гиада ағынының қалған мүшелерінің арасында экзопланеталық жұлдыз Иота Горологи соңғы уақытта алғашқы Гиада шоғырынан қашып кеткен мүше ретінде ұсынылды. Гиада Плеядалар мен Үлкен Аю ағыны сияқты басқа екі жақын жұлдыздар тобымен байланысты емес, олар ашық қараңғы аспан астында қалың көзбен оңай көрінеді.
The five brightest member stars of the Hyades have consumed the hydrogen fuel at their cores and are now evolving into giant stars. Four of these stars, with Bayer designations Gamma, Delta 1, Epsilon, and Theta Tauri, form an asterism that is traditionally identified as the head of Taurus the Bull. The fact that these independent measurements agree makes the Hyades an important rung on the cosmic distance ladder method for estimating the distances of extragalactic objects. The stars of the Hyades are more enriched in heavier elements than the Sun and other ordinary stars in the solar neighborhood, with the overall cluster metallicity measured at +0.14. and the trajectories of both clusters can be traced back to the same region of space, indicating a common origin. Another associate is the Hyades Stream, a large collection of scattered stars that also share a similar trajectory with the Hyades Cluster. Recent results have found that at least 15% of stars in the Hyades Stream share the same chemical fingerprint as the Hyades cluster stars. However, about 85% of stars in the Hyades Stream have been shown to be completely unrelated to the original cluster on the grounds of dissimilar age and metallicity; their common motion is attributed to tidal effects of the massive rotating bar at the center of the Milky Way galaxy. Among the remaining members of the Hyades Stream, the exoplanet host star Iota Horologii has recently been proposed as an escaped member of the primordial Hyades Cluster. The Hyades are unrelated to two other nearby stellar groups, the Pleiades and the Ursa Major Stream, which are easily visible to the naked eye under clear dark skies.
Астрометрия
2018 жылы Гиадалар шоғырының Gaia DR1 зерттеуі 138 ядролық жұлдыздың кеңістіктегі жылдамдықтарына негізделген (U, V, W) топтық жылдамдығын (−41.92 ± 0.16, −19.35 ± 0.13, −1.11 ± 0.11) км/сек анықтады. 2019 жылғы Gaia DR2 зерттеуінде (U, V, W) топ жылдамдығы (−42.24, −19.00, −1.48) км/сек, 2018 жылғы DR1 есептеулерімен өте жақын келіседі. 2019 жылғы DR2 зерттеуінің тағы бір бөлігі Гиадалардың негізгі бөлігінің 3D топологиясы мен жылдамдықтарын 30 парсекке дейін карталауға бағытталған, сондай-ақ Субстеляр мүшелері де қарастырылды. Олар 1764 мүше үміткерін анықтады, оның ішінде 10 қоңыр ергежейлі жұлдыз және 17 ақ жұлдыз болды. Ақ жұлдыздардың құрамына 9 жалғыз жұлдыз және 4 екілік жүйе кірді. 2022 жылы Гиадалар зерттеуінде Gaia EDR3 деректерін пайдаланып (U, V, W) топтық жылдамдығы (42.11±6.50, 19.09±4.37, 1.32±0.44) км/сек есептелді, бұл да DR1 және DR2 зерттеулерімен жақын келісімде.
Тарих
Плеядалардың тағы бір керемет ашық жұлдыз шоғырымен бірге Гиадалар Эклиптиканың алтын қақпасын құрайды, ол бірнеше мың жылдан бері белгілі. Грек мифологиясында Гиадалар Атластың бес қызы және Плеядалардың жартылай қарындастары болған. Ағасы Гиас қайтыс болғаннан кейін, қайғыдан жылаған қарындастары жаңбырмен байланысты жұлдыздар шоғына айналды. Гиада шоғыры қалың көзбен көрінетін нысан ретінде ежелгі заманнан бері белгілі. Оны Гомерден Овидийге дейінгі көптеген классикалық авторлар еске алған. "Илиаданың" 18-ші кітабында Гиада жұлдыздары Плеяда, Үлкен Аю және Орионмен бірге Ахилл үшін құдай Гефест жасаған қалқанда бейнеленген. Англияда бұл шоғыр сәуір жаңбырымен байланысты болғандықтан "Сәуір жаңбыры" деп аталған, бұл туралы "Жасыл шөптер өсіп тұр, о!" халық әнінде жазылған. Бұл шоғырды алғаш рет 1654 жылы Джованни Баттиста Ходиерна тізімдеген, содан кейін ол 17 және 18 ғасырлардағы көптеген жұлдыз атластарында пайда болды. 1908 жылы Льюис Босс бұл пікірді қолдау үшін 25 жылдық байқаулар туралы есеп берді, ол Бикеш ағыны деп аталатын жұлдыздардың бірлесіп қозғалатын тобының бар екенін дәлелдеді (қазіргі уақытта Гиада ағыны немесе Гиада суперкластері деп белгілі). Босс шашыраңқы жұлдыздардың қозғалысын ортақ жинақталу нүктесіне дейін көрсететін кесте жариялады. 1920-жылдарға қарай Гиадалардың Праесепе шоғырымен ортақ тегі бар деген түсінік кеңінен тарады, 1927 жылы Рудольф Клейн Вассинк екі шоғырдың "мүмкін, космостық тұрғыдан байланысты" екенін атап өтті. ХХ ғасырдың көп бөлігінде Гиадаларды ғылыми зерттеу оның қашықтығын анықтауға, эволюциясын модельдеуге, кандидат мүшелерін растауға немесе жобауға және жеке жұлдыздарды сипаттауға бағытталды.
Морфологиясы мен эволюциясы
Барлық жұлдыздар шоғырлар түрінде пайда болады, бірақ көптеген шоғырлар жұлдыздардың қалыптасуы аяқталғаннан кейін 50 миллион жыл ішінде ыдырайды. Бұл процеске астрономиялық терминмен "булану" деп аталады. Галактикалық орталықтан қашықта орналасқан өте массивті шоғырлар ғана ұзақ мерзімде буланудан қорғана алады. Гиада шоғыры осылардың бірі болғандықтан, жас кезінде одан да көп жұлдыздарға ие болған болуы мүмкін. Оның бастапқы массасы Күн массасынан 800-ден 1600 есеге дейін бағаланады, яғни жеке жұлдыздардың саны одан да көп болған.
Жұлдыздар саны
Теория бойынша, осындай мөлшердегі жас шоғырда барлық спектрлік түрлеріне тән жұлдыздар мен жұлдыздық объектілер – алып, ыстық О жұлдыздарынан бастап, әлсіз қоңыр ергежейлілерге дейін – пайда болуы тиіс. 625 миллион жылдық жасында шоғырдың негізгі тізбектен бұрылуы шамамен , яғни барлық ауыр жұлдыздар субгиганттарға, алыптарға немесе ақ жұлдыздарға айналған, ал жеңіл жұлдыздар негізгі тізбекте сутегін біріктіруді жалғастыруда. Бұл, оның бастапқы B типті жұлдыздар популяциясының соңғы эволюциялық кезеңіне сәйкес келеді (әрқайсысы шамамен ). A7 III типіндегі қосымша "ақ алып" – θ2 Тауриның негізгі жұлдызы, оның құрамында A типіндегі спектрлік серігі бар екіжұлдыздық жүйе; бұл жұп визуалды тұрғыдан төрт қызыл алыптың бірі – θ1 Тауримен байланысты, оның да A типіндегі екіжұлдыздық серігі бар. Расталған шоғыр мүшелерінің қалған бөлігіне A (кем дегенде 21), F (шамамен 60) және G (шамамен 50) типтеріндегі көптеген жарық жұлдыздар кіреді. Гиада шоғырындағы төмен массалы жұлдыздар – K және M типтері – жақын және ұзақ мерзімді бақылауларға қарамастан, әлі де толыққанды зерттелмеген. Кем дегенде 48 K карликтері расталған мүшелер болып табылады, сондай-ақ M0–M2 типтеріндегі шамамен оннан астам M карликтері бар. Қосымша M карликтері де ұсынылған, бірақ олардың көпшілігі M3-тен кейінгі типтегі емес, ал қазіргі уақытта тек 12 қоңыр карлик туралы мәліметтер бар. Бұл массалық диапазонның төменгі бөлігіндегі кемшілік, Күн жүйесінен 10 парсек қашықтықтағы жұлдыздардың таралуымен күрт контрастқа түседі, онда кем дегенде 239 M карликтері белгілі, бұл барлық көрші жұлдыздардың шамамен 76% құрайды. Шоғырдағы жалғыз және көпжұлдыздық жүйелердің нақты арақатынасы әлі белгісіз болса да, бұл арақатынас оның популяциясын түсіну үшін маңызды мәнге ие. Мысалы, Перриман және әріптестері 200-ге жуық Гиада мүшелерін тізімдеген. +Гиаданың ең жарық жұлдыздары Атауы HD Көрінетін шамасы Жұлдыздық классы Тета2 Бикеш 28319 3.398 A7III Эпсилон Бикеш 28305 3.529 K0III Гамма Бикеш 27371 3.642 G8III Дельта1 Бикеш 27697 3.753 G8III Тета1 Бикеш 28307 3.836 G7III Каппа Бикеш 27934 4.201 A7IV V 90 Бикеш 29388 4.262 A6V Упсилон Бикеш 28024 4.282 A8Vn Дельта2 Бикеш 27962 4.298 A2IV 71 Бикеш 28052 4.480 F0V
Планеталар
Гиададағы төрт жұлдызда экзопланеталар табылды. Эпсилон Тауридегі планета супер-Юпитер планетасы болып табылады және ол ашық жұлдыздық шоғырда табылған алғашқы планета. Астроном Дональд Олсон бұл жарияланымға күмән келтіріп, мақаладағы астрономиялық деректердегі шағын қателерді көрсетті.