Ллойд Шоупли: Математик, экономист және ойын теориясының шебері
Lloyd Shapley
Ллойд Шэпли (1923-2016) – американ математигі, экономика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты. Ол ойын теориясы мен нарық дизайнын дамытуға үлкен үлес қосты.
Lloyd Stowell Shapley's grand uncle, the United States navy captain
American mathematician (1923–2016)
Ллойд Стоуэлл Шапли (2 маусым 1923 – 12 наурыз 2016) – американдық математик және Нобельдік естелік сыйлығының лауреаты. Ол математикалық экономика және әсіресе ойын теориясы салаларына үлкен үлес қосты. Шапли фон Нойман мен Моргенштерннің жұмысынан кейін ойын теориясын дамытуға ең маңызды үлес қосқан математиктердің бірі саналады. Алвин Э. Ротпен бірге Шапли 2012 жылы «тұрақты бөлу теориясы және нарық дизайнының тәжірибесі үшін» Экономика ғылымдары саласындағы Нобельдік естелік сыйлығын алды.
Lloyd Stowell Shapley ('/ʃ//æ//p//l//i/; June 2, 1923 – March 12, 2016) was an American mathematician and Nobel Memorial Prize winning economist. He contributed to the fields of mathematical economics and especially game theory. Shapley is generally considered one of the most important contributors to the development of game theory since the work of von Neumann and Morgenstern. With Alvin E. Roth, Shapley won the 2012 Nobel Memorial Prize in Economic Sciences "for the theory of stable allocations and the practice of market design."
Өмір және мансап
Ллойд Шапли 1923 жылғы 2 маусымда Массачусетс штатының Кембридж қаласында, Миссури штатынан шыққан астрономдар Харлоу Шапли мен Марта Бетц Шаплинің ұлдарының бірі ретінде дүниеге келді. Ол Филипс Эксетер академиясын бітіріп, 1943 жылы әскери қызметке шақырылған кезде Гарвардта оқып жүрді. Шапли Қытайдың Чэнду қаласында АҚШ Әуе күштерінің құрамында қызмет етті және Кеңес Одағының ауа райы кодын бұзғаны үшін қола жұлдыз орденімен марапатталды. Соғыстан кейін Шапли Гарвардқа оралып, 1948 жылы математикадан бакалавр дәрежесін алды. RAND корпорациясында бір жыл жұмыс істегеннен кейін, ол Принстон университетіне түсіп, 1953 жылы «Аддитивті және аддитивті емес жиынтық функциялар» тақырыбында диссертация қорғап, философия докторы ғылыми дәрежесін алды. Оның диссертациясы және докторантурадан кейінгі жұмысы ойын теориясында Шапли мәні мен ядролық шешімді енгізді. Шапли ойын теориясын «жанжал мен ынтымақтастықты математикалық тұрғыдан зерттеу» деп анықтады. Бітіргеннен кейін ол қысқа мерзімге Принстон университетінде қалды, содан кейін 1954 жылдан 1981 жылға дейін RAND корпорациясына қайта оралды. 1950 жылы, аспирант кезінде Шапли Мел Хаузер, Джон Форбс Нэш және Мартин Шубикпен бірге «So Long Sucker» тақта ойынын ойлап тапты. Израильдік экономист және Нобель сыйлығының лауреаты Роберт Ауман Шаплиді «барлық уақыттың ең ұлы ойын теоретигі» деп есептеді. 1981 жылдан қайтыс болғанға дейін Шапли Калифорния университетінің Лос-Анджелес (UCLA) профессоры болды, қайтыс болған кезде математика және экономика факультеттерімен байланысты профессор-эмеритус лауазымын атқарды. 2016 жылғы 12 наурызда Аризона штатының Тусон қаласында 92 жасында жамбас сүйегінің сынуынан қайтыс болды. Америка экономикалық қауымдастығы Шаплиді «ойын теориясы мен экономикалық теорияның алыптарының бірі» деп атады. Сонымен қатар, Р.Н. Сноу және Сэмюэл Карлинмен бірге матрицалық ойындар бойынша оның алғашқы жұмысы осыдан кейін көп толықтырылмады. Ол пайдалылық теориясын дамытуға үлкен үлес қосты және фон Нейман-Моргенштерн тұрақты жиынтықтарының болуы мәселесін шешуге көп еңбек сіңірді. М. Машлер және Б. Пелегпен ядро және нуклеолус, ал Роберт Ауманмен атомдық емес ойындар және ұзақ мерзімді бәсекелестік бойынша жұмыстары экономикалық теорияда жарияланды. Шапли Нобель сыйлығын қабылдау керек пе, жоқ па деген мәселеде ұлдарымен пікір келістірді. Ол әкесі, астроном Харлоу Шапли, оған көбірек лайық деп ойлады. Ұлдары оны қабылдауға көндіріп, Стокгольмге бірге сапарлады.
Lloyd Shapley was born on June 2, 1923, in Cambridge, Massachusetts, one of the sons of astronomers Harlow Shapley and Martha Betz Shapley, both from Missouri. He attended Phillips Exeter Academy and was a student at Harvard when he was drafted in 1943. He served in the United States Army Air Corps in Chengdu, China and received the Bronze Star decoration for breaking the Soviet weather code. After the war, Shapley returned to Harvard and graduated with an A. B. in mathematics in 1948. After working for one year at the RAND Corporation, he went to Princeton University where he received a Ph. D. in 1953 based on the thesis "Additive and non additive set functions". His thesis and post doctoral work introduced the Shapley value and the core solution in game theory. Shapley defined game theory as "a mathematical study of conflict and cooperation." After graduating, he remained at Princeton for a short time before going back to the RAND corporation from 1954 to 1981. In 1950, while a graduate student, Shapley invented the board game So Long Sucker, along with Mel Hausner, John Forbes Nash, and Martin Shubik. Israeli economist and Nobel Laureate Robert Aumann considered Shapley to be "the greatest game theorist of all time." From 1981 until his death, Shapley was a professor at the University of California, Los Angeles (UCLA), serving at the time of his death as a professor emeritus there, affiliated with the Mathematics and Economics departments. He died on March 12, 2016, in Tucson, Arizona, after suffering from a broken hip, at the age of 92. The American Economic Association noted that Shapley was "one of the giants of game theory and economic theory". Besides, his early work with R. N. Snow and Samuel Karlin on matrix games was so complete that little has been added since. He has been instrumental in the development of utility theory, and it was he who laid much of the groundwork for the solution of the problem of the existence of Von Neumann–Morgenstern stable sets. His work with M. Maschler and B. Peleg on the kernel and the nucleolus, and his work with Robert Aumann on non atomic games and on long term competition have all appeared in economic theory. Shapley argued with his sons about whether he should accept the Nobel Prize at all. He opined that his father, the astronomer Harlow Shapley, deserved it more. His sons persuaded him to accept it and accompanied him to Stockholm.
Таңдалған жарияланымдар
Адамдар саны n болатын ойындар үшін шама [1953], Ойындар теориясына үлес II том, Х. В. Кун және А. В. Таккер (ред.). Стохастикалық ойындар [1953], Ұлттық ғылым академиясының мәліметтері, 39 том, 1095–1100 беттер. Комитет жүйесіндегі билікті бағалау әдісі [1954] (Мартин Шубикпен бірге), Американдық саяси ғылым журналы, 48 том, 787–792 беттер. Колледжге қабылдау және неке тұрақтылығы [1962] (Дэвид Гейлмен бірге), The American Mathematical Monthly, 69 том, 9–15 беттер. Қарапайым ойындар: сипаттамалық теорияның негіздері [1962], Мінез-құлық ғылымы, 7 том, 59–66 беттер. Теңгерімді жиынтықтар және ядролар туралы [1967], Naval Research Logistics Quarterly, 14 том, 453–460 беттер. Нарықтық ойындар туралы [1969] (Мартин Шубикпен бірге), Экономикалық теория журналы, 1 том, 9–25 беттер. Пайдалылықты салыстыру және ойындар теориясы [1969], La Decision, 251–263 беттер. Дөңес ойындардың ядролары [1971], International Journal of Game Theory, 1 том, 11–26 беттер. Тапсыру ойыны I: Ядро [1971] (Мартин Шубикпен бірге), International Journal of Game Theory, 1 том, 111–130 беттер. Атомдық емес ойындардың шамасы [1974] (Роберт Ауманмен бірге), Принстон университетінің баспасы. Банжафтың күш индексінің математикалық қасиеттері [1979] (Прадип Дубеймен бірге), Операциялық зерттеулер математикасы, 4 том, 99–132 беттер. Ұзақ мерзімді бәсеке – ойын теориялық талдау [1994] (Роберт Ауманмен бірге), Ойын теориясы бойынша мақалалар: Майкл Машлердің құрметіне, Нимрод Мегиддо (ред.), Springer Verlag. Потенциалдық ойындар [1996] (Дов Мондерермен бірге), Ойындар және экономикалық мінез-құлық, 14 том, 124–143 беттер. Ұйымдардағы билік тарату туралы [2003] (Синвэй Хумен бірге), Ойындар және экономикалық мінез-құлық, 45 том, 132–152, 153–170 беттер. Көп адамдық пайдалылық [2008] (Манель Бауселспен бірге), Ойындар және экономикалық мінез-құлық, 62 том, 329–347 беттер.
A Value for n person Games [1953], In Contributions to the Theory of Games volume II, H. W. Kuhn and A. W. Tucker (eds.). Stochastic Games [1953], Proceedings of National Academy of Science Vol. 39, pp. 1095–1100. A Method for Evaluating the Distribution of Power in a Committee System [1954] (with Martin Shubik), American Political Science Review Vol. 48, pp. 787–792. College Admissions and the Stability of Marriage [1962] (with David Gale), The American Mathematical Monthly Vol. 69, pp. 9–15. Simple Games : An Outline of the Descriptive Theory [1962], Behavioral Science Vol. 7, pp. 59–66. On Balanced Sets and Cores [1967], Naval Research Logistics Quarterly Vol. 14, pp. 453–460. On Market Games [1969] (with Martin Shubik), Journal of Economic Theory Vol. 1, pp. 9–25. Utility Comparison and the Theory of Games [1969], La Decision, pp. 251–263. Cores of Convex Games [1971] International Journal of Game Theory Vol. 1, pp. 11–26. The Assignment Game I: The Core [1971] (with Martin Shubik), International Journal of Game Theory Vol. 1, pp. 111–130. Values of Non Atomic Games [1974] (with Robert Aumann), Princeton University Press. Mathematical Properties of the Banzhaf Power Index [1979] (with Pradeep Dubey), Mathematics of Operations Research Vol. 4, pp. 99–132. Long Term Competition – A Game Theoretic Analysis [1994] (with Robert Aumann), in Essays in Game Theory: In Honor of Michael Maschler, Nimrod Megiddo (ed. ), Springer Verlag. Potential Games [1996] (with Dov Monderer), Games and Economic Behavior Vol. 14, pp. 124–143. On Authority Distributions in Organizations [2003] (with Xingwei Hu), Games and Economic Behavior Vol. 45, pp. 132–152, 153–170. Multiperson Utility [2008] (with Manel Baucells). Games and Economic Behavior Vol. 62, pp. 329–347.