Кіріспе

Неміс психиатры Ханс Бергер (21 мамыр 1873 – 1 маусым 1941) – неміс психиатры. Ол 1924 жылы электроэнцефалографияны (ЭЭГ) ойлап тапқан, бұл мидың электрлік белсенділігін жазуға арналған әдіс, көбінесе ми толқындары түрінде сипатталады, сондай-ақ альфа толқыны ырғағын ашқандықтан танымал. Альфа толқындары «Бергер толқыны» деп аталады.

Өмірбаян

Бергер Неусесте (қазір Кобургтың бір бөлігі), Саксен-Кобург және Гота, Германияда дүниеге келді. 1892 жылы Казимирианды бітіріп, абитур алғаннан кейін Бергер астроном болу ниетімен Фридрих Шиллер университетінің математика факультетіне студент болып түсті. Бір семестр оқыған соң оқуын тастап, бір жыл ат әскерінде қызмет етті. Бір жаттығу барысында аты күрт тік тұрып, атқа тіркелген зеңбірек жолына түсіп қалды. Артиллериялық батареяның жүргізушісі жылқыларды уақытында тоқтатты, жас Бергерді қорқытып жіберді, бірақ ауыр жарақат алмады. Оның әпкесі үйден бірнеше шақырым қашықтықта оның қауіпте екенін сезіп, әкесіне жеделхат жіберуді талап етті. Бұл оқиға Бергерге үлкен әсер етті, сондықтан ол 1940 жылы былай деп жазды: "Бұл өмірге қауіп төнген сәтте, өлімді ойлағанда, мен ойларымды жібердім, ал маған жақын болған әпкем оларды қабылдады". Әскери қызметін аяқтағаннан кейін, Бергер өзінің ақылы қалай әпкесіне сигнал жібергенін түсінуге тырысып, "психикалық энергияның" физиологиялық негізін анықтау мақсатымен Йенаға оралды. Оның басты тақырыбы "мидағы объективті белсенділік пен субъективті психикалық құбылыстар арасындағы байланысты іздеу" болды. 1897 жылы Йенадан медициналық біліміне ие болғаннан кейін Бергер Йена клиникасының психиатрия және неврология кафедрасын басқарған Отто Людвиг Бинсвангердің (1852–1929) штатына қосылды. 1901 жылы абилитациясын қорғап, 1906 жылы жоғары оқу орнының доценті, 1912 жылы бас дәрігер, ал 1919 жылы Бинсвангердің орнын басты. Ол сондай-ақ екі белгілі ғалыммен, Оскар Вогтпен (1870–1959) және Корбинян Бродманмен (1868–1918) мидың функциялық асимметриясы бойынша зерттеулер жүргізді. Бергер 1911 жылы техникалық көмекшісі, баронша Урсула фон Бюловқа үйленді, ал Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Батыс майданында әскери психиатр болып қызмет етті. 1927 жылы Йена университетінің ректоры болып сайланды. 1924 жылы Бергер алғашқы рет адамның электроэнцефалограммасын (ЭЭГ) тіркеуге қол жеткізді, бұл терминді ол өзі ойлап тапты. Күмәнді болғандықтан, ол алғашқы мақаласын жариялауға бес жыл уақыт жұмсады, ол 1929 жылы жарық көрді және "бас бетінен адам миының электрлік белсенділігін тіркеу" әдістемесін көрсетті. Оның жарияланымдары неміс медицина және ғылыми қауымдастығы тарапынан күмәнділікпен және тілге келмейтін күлкімен қабылданды. 1935 жылы Йенадағы ЭЭГ зертханасын аралаған американдық робототехник Уильям Грей Уолтер Бергердің әріптестері оны неміс психиатрларының алдыңғы қатарында санамағанын, оның есімдеріне "қызықпаз" деген атақ берілгенін атап өтті. Ол маған қарапайым және абыройлы адам болып көрінді, жақсы көңіл-күйге толы, және танылмауы оны кейіннен оған әкелген даңқтан гөрі аз мазалады. Бірақ оның бір кемшілігі бар еді: ол өзінің әдісінің техникалық және физикалық негіздерін білмейтін. Ол механика мен электр туралы ештеңе білмейтін. 1934 жылы британдық электрофизиологтар Эдгар Дуглас Адриан мен Б. Х. К. Мэтьюс Бергердің негізгі байқауларын растағаннан кейін, оның электроэнцефалографиядағы (ЭЭГ) жаңалықтарының маңыздылығы 1937 жылы халықаралық форумда мойндалды. 1938 жылға қарай электроэнцефалография осы саладағы көрнекті зерттеушілер тарапынан кеңінен танылды, бұл оның АҚШ, Англия және Францияда диагностикалық мақсатта қолданылуына әкелді. Көптеген дереккөздерде нацистердің олардың арасындағы жаман қарым-қатынасты ескере отырып, Бергерді сол жылы зейнеткерлікке жібергені және ЭЭГ бойынша одан әрі жұмыс істеуге толық тыйым салғаны айтылады. Бұл аталған мәліметтерге 2005 жылы нацистік медициналық қылмыстарды ашуға және құжаттауға маманданған неміс журналисі Эрнст Клее қарсылық білдірді. 2005 жылы Йена университетінің медицина тарихшысы доктор Сюзанна Циммерманн Бергердің зейнеткерлікке жіберілмегенін, бірақ соғыстан кейін нацист ретінде жұмыстан шығарылған Бертольд Киннің орнын алмастыру комиссиясының құрамында болғанын дәлелдеді. Сонымен қатар, 1930 жылдардағы Йена университетінің ресми жазбалары Бергердің стерилизацияны жүзеге асырған Erbgesundheitsgericht (Генетикалық денсаулық соты) құрамында болғанын көрсетті, ал оның күнделіктерінде антисемиттік пікірлер кездеседі. Доктор Циммерманнның зерттеулері 2003 жылы Германияда жарияланған зерттеулерді растады, онда Бергердің 1941 жылы ЭС нәсілдік гигиенисі Карл Астельдің ЭГОГ (Erbgesundheitsobergericht, Жоғары генетикалық денсаулық соты) үшін жұмыс істеуге шақырғаны жазылған. Бергер: "Мен Гендік денсаулық жөніндегі Йенадағы соттың сарапшысы ретінде қайтадан қызмет етуге дайынмын, осы мүмкіндік үшін сізге алғыс айтамын" деді. Бергер ЭС, СА немесе нацистік партияға мүше болмады, "бірақ Йена университетінің кең ауқымды нацистік идеологияға бейімделуіне қарамастан, өзін қорғау үшін қолдаушы ЭС мүшесі болды". Ұзаққа созылған депрессиядан және ауыр тері инфекциясынан кейін Бергер 1941 жылдың 1 маусымында клиниканың оң жақ қанатындағы ілмекке асылып өлді.

Зерттеу

Неврология саласындағы көптеген зерттеу жұмыстарының ішінде Бергер мидың қан айналымын, психофизиологияны және ми температурасын зерттеді. Оның миға жасаған алғашқы тәжірибелерінің бірі мидың бір бөлігін ашық қалдырған бас сүйегінің кемістігі бар ер адаммен байланысты. Бергерге оның бас сүйегіндегі тесікке сұйықтықпен толтырылған резеңке түтікше енгізуге рұқсат берді. Латекс қақпағы ашылуды бекітіп, қысым өлшегіш жасады. Резеңке түтіктің екінші шетінде айналып тұрған барабанға оралған қағаз бетіне қысымның өзгеруін жазған қалам бар еді. Бергер қаламның толқындарды жазғанын байқады, ол саналы қатысушыдан түрлі танымдық тапсырмаларды орындауын сұрағанда өзгеріп отырады. Сондай-ақ, ол қатысушының эмоцияларының немесе сезімталдық тітіркендіргіштерінің өзгеруіне байланысты өзгерістерді байқады. Бергер осы жұмысты қазіргі заманғы ғылымға қосқан ең маңызды үлесімен жалғастырды. Британдық дәрігер Ричард Катон (1842-1926) бұрын иттер мен адам емес маймылдардың ашық ми қабығынан тіркелген электр потенциалын сипаттаған. Бергердің пациенті оған Катонның әдісін адамға қолдануға мүмкіндік берді. Нәтижесінде адамда электроэнцефалографияның (ЭЭГ) алғашқы көрсетілімі жасалды. 1924 жылы Бергер адамның ми белсенділігін алғаш рет ЭЭГ арқылы тіркеп, оны Электр-меңкефолограмма деп атады. ЭЭГ-ні пайдаланып, ол сондай-ақ бірінші болып қалыпты және патологиялық мида болатын әртүрлі толқындар немесе ырғақтарды сипаттады, мысалы, альфа толқыны ырғағы (7,812-ден 13,28 Гц-ге дейін), сондай-ақ "Бергер толқыны" деп аталады; және оның басылуы (тезірек бета толқындарымен ауыстыру) субъект көзін ашқан кезде (альфа блокадасы деп аталады). Сонымен қатар, ол эпилепсия сияқты ми ауруларындағы ЭЭГ өзгерістерінің сипатын алғаш рет зерттеді және сипаттады. Оның әдісі бойынша, күміс сымдарды пациенттің бас терісіне, біреуін маңдайға, екіншісін бас артына енгізді. Кейіннен ол күміс фольгадан жасалған электродтарды пайдаланып, оларды басқа резеңке таспамен бекітті. Алдымен ол Липпманның капиллярлық электрометрін қолданды, бірақ нәтижелер көңіл көншітпеді. Содан кейін ол тізбекті гальванометрге, кейіннен екілік шиналы Сименс гальванометріне ауысты, бұл оған электр кернеулерін вольттың он мыңдығына дейін жазуға мүмкіндік берді. Нәтижесінде шыққан үш секундқа дейінгі ұзақтықты ассистент суретке түсірді. ЭЭГ қазіргі заманғы медициналық және психологиялық тәжірибеде пайдалы құрал болды, өйткені дәрігерлер әртүрлі жағдайлар мен ауруларды сипаттауға және диагностикалауға мүмкіндік береді. Егер адам ЭЭГ алу үшін келсе, дәрігер толқын үлгілерін қарап, әртүрлі тітіркендіргіштердің миға қалай әсер ететінін анықтайды. Бұл толқын үлгілері шақырылған потенциалдар немесе ЭП деп аталады. Егер пациенттің ми толқындары ЭП қалыпты үлгісін ұстанбаса, бұл тітіркендіргіштерді өңдеуде кемшілік бар екенін көрсетеді. Сонымен қатар оқиғаға байланысты потенциалдар немесе ЭРП бар, олар пациенттердің психикалық өңдеуі туралы ақпарат береді. ЭРП және ЭП – дәрігерлерге кез келген аномалияны анықтауға көмектесетін құралдар. ЭРП зерттеулері ми картасын жасау әдісін әзірлеуде де пайдалы болды.

Ханс-Бергер-Прейс

Ханс Бергер сыйлығы Германияның Клиникалық Нейрофизиология қоғамы (Deutsche Gesellschaft für Klinische Neurophysiologie) тарапынан теориялық немесе клиникалық нейрофизиология саласындағы ұзақ жылдарға созылған, кең көлемді ғылыми еңбектері үшін үш жылда бір рет беріледі.

Онлайн

Please provide the English text and the existing translation reference. I need both to complete the translation as requested. I will then provide only the final translated text in Kazakh.