Кіріспе

"Тройийдің Эланы" – американдық ғылыми-фантастикалық телесериал "Жұлдыздар жолының" үшінші маусымының он үшінші эпизоды. Джон Мередит Лукас жазған және режиссерлік еткен бұл эпизод алғаш рет 1968 жылдың 20 желтоқсанында көрсетілді. Эпизодта "Энтерпрайз" кемесі соғыстағы жұлдыздық жүйеге бейбітшілік әкелуі үміт етілген, мінезсіз ханшайымды тасымалдайды. "Тройийдің Эланы" Джон Мередит Лукас жазған және режиссерлік еткен, ол "Жұлдызды жол" өндірісі тарихында тұңғыш рет телеэпизодты өзі жазып, өзі режиссерлік еткен адам. 2023 жылы Терри Маталас "Жұлдызды жол: Пикард" сериалының "Соңғы буын" эпизодымен осы құрметке ие болған екінші режиссер атанды.

Сюжет

Федерациялық «Энтерпрайз» кемесі Элас планетасына Эластың Дольманы – Еланыны алуға келеді. Оларды Эластың соғысып жатқан Тройиус планетасының елшісі Петри де ертіп келеді. Петри түсіндіргендей, Элазиялық ақсүйектер кеңесі мен Тройиус трибуналы екі планетаның бір-бірін жоймауы үшін Еланыны Тройиус патшасына үйлендіруге келіскен. Елан – өте тартыншақ келін, ол өзін қорлап отырған келісімді қарғып айтады. Елші Петридің міндеті – Еланыны тройиялықтардың әдет-ғұрыптарымен таныстыру. «Энтерпрайз» Тройиусқа төмен жылдамдықпен оралғаннан кейін көп ұзамай, барлық хабарларды елемейтін клингондық соғыс кемесі байқалады. Елан Петриге пышақтап, ол Дольманмен одан әрі іс жүргізуден бас тартады және өзінің билеушісі оған ешқашан үйленбейді деп ант етеді. Оны оқыту міндеті капитан Киркке жүктеледі. Ауруханада медбике Чапель елшіден неге элазиялық әйелдер олардың қатыгездігіне қарамастан соншалықты бағаланады деп сұрайды. Петридің айтуынша, элазиялық әйелдің жасы еркектің терісіне тигенде, оның жүрегі «мәңгілік құлдыққа түседі». Елан Кирктің оны тәрбиелеуге тырысуына наразы болып, оны пышақтап өлтіруге тырысады. Ол оны жеңіп, қаруын алып, оған үйренуге бұйрық берілген нәрсені үйренуге мәжбүр етеді. Елан әбден шаршап, барлығының өзін жек көруінен безіп, ванна бөлмесіне кіріп жылай бастайды. Кирк оны жұбатуға тырысады, оның бетінен жас сүртіп алғаннан кейін Еланға ғашық екенін сезінеді. Олар махаббатқа айналған құмарлықпен басталады. Осы уақытта кеме инженерлерінің бірі Элаанның бас күзетшісі Крайтонмен өлтіріледі, ол «Энтерпрайздің» варп қозғалтқыштарына зиян келтіріп, клингондық крейсермен байланыс орнатуға тырысады. Ол тұтқындалады, бірақ тергеуге дейін өзін-өзі өлтіреді. Кирк бас инженер Скоттқа кеме жүйесін тексеруді бұйырады. Елан Крайтонның оған ғашық болғанын және үйлену туралы жаңалықтан ашуланғанын айтады. Клингондық крейсер содан кейін шабуылға көшеді. Кирк «Энтерпрайзға» варпқа көшуді бұйырғанда, Скотт Крайтонның саботажы салдарынан, оны жасауға тырысу кемені жоятынын хабарлайды. Клингондар атыссыз өтіп кеткенде, олар «Энтерпрайзды» ашық соғыссыз жоямын деген ниетте болғандары анық болады. Бұл жоспақ сәтсіз аяқталып, клингондар шабуылға шығады. Мистер Скотт Крайтонның антиматериялық реактордың дилитий кристалдарына зиян келтіргенін, содан кейін олардың қаруларын қолдануға немесе варпқа көшуге болмайтынын мәлімдейді. Сауықтыру бөлімінде елші Петри Еланға тағы да жақындап, екі әлем арасындағы бейбітшілік үмітінің символы ретінде оның үйлену тойында киетін тройиялық патшалық әшекейлерден жасалған алқаны қабылдауын сұрайды. Елан алқаны қабылдап, кейін көпірде той көйлегімен бірге пайда болады. Спок кейбір әшекейлерден ерекше энергияны байқайды, оларды Елан тек сәттілік әкелетін қарапайым тастар деп сипаттайды. Шын мәнінде, бұл тастар дилитий кристалдары, бұл клингондардың бұл жұлдыздық жүйеге қызығушылығын түсіндіреді. Кристаллдар Скоттқа инженерлік бөлімге жеткізіледі, онда ол Спокпен бірге зақымдалған дилитий кристалдарын ауыстыру үшін жұмыс істейді, ал шайқас крейсері өлтіруге дайындалады. «Энтерпрайзға» қуат клингондардың соңғы шабуылынан бір сәт бұрын қалпына келтіріледі. «Энтерпрайздің» фотондық торпедаларынан ауыр зақым алғаннан кейін клингондық кеме сәтті ығыстырылады. Өзгерген Елан Тройиусқа аман-есен жеткізіледі. Кету алдында Елан Киркке өзінің пышағын естелік ретінде сыйлайды, «Тройиуста мұндай нәрселер киілмейді екен» дейді. Олар телепорт бөлмесінде қоштасады, жүрегі ауырған Елан жылап жатыр. Кейінірек МакКой көпiрге келіп, элазиялық жасқа қарсы дәрі тапқанын хабарлайды, бірақ ол енді қажет емес сияқты. М. Спок атап көрсеткендей, «Энтерпрайз» Дольманнан бұрын капитанды жұқтырған».

Өндіріс және қабылдау

Эпизодтан Кирк, МакКой, Ухура және Спок кездесіп, Элаанды қалай тыныштандыратындығын талқылаған кеменің демалыс бөлмесіндегі көрініс алынып тасталды. Ухура оны тыныштандыру үшін Споктың вулкандық арфасының дыбысын пайдалануды ұсынады; музыка кейіннен Элаанның кабинасына жіберіледі. Оның сюжеті Уильям Шекспирдің "Ақбаланы бауырмалау" комедиясынан алынған. Trek Navigator Марк А. Альтман эпизодқа екі жұлдыз берді: "«Ақбаланы бауырмалау» комедиясының жұқа бүркемеленген нұсқасы, эпизод негізінен Уильям Шатнердің иығында жүреді". А.В. Клубы Зак Хэндлен "Тройиус Элаанын" В санатына қояды, кейіпкерлердің дамуы мен күтпеген аяғына назар аударады: "Егер сіз мені Элаан мен Кирк қосылғаннан кейін қалған эпизодты болжауға шақырсаңыз, мен оның Кирктің үйлену тойына араласуына байланысты екенін болжаған болар едім. Оның орнына, біз клингондарға қарсы ғарыш шайқасын, элазиандықтардың сатқындығын, дилитий кристалдарының күтпеген көзін және Шатнердің ішкі күресін сезім мен міндет арасындағы күресін асыра айтпастан жақсы жеткізетін қызықты, өте тартымды ойынын көреміз". Сэмюэл Уолтерс [dauntlessmedia.net] эпизодты C− деп бағалайды, "сюжетке шашыраңқы тәсіл қолданылғанын" келтіреді, ол "көптеген мүмкіндіктерді зерттелмей, дамытылмаған күйде қалдырады" және бүкіл эпизодты "сәулетсіз" деп атайды.

Шығарылымдар

Бұл эпизод 1993 жылдың 21 желтоқсанында Жапонияда «Жұлдызды жол: Түпкі серия» 3-ші маусымның толық LaserDisc жинағының бір бөлігі ретінде жарық көрді. Осы және басқа эпизодтарға трейлерлер де қоса тыныш, эпизодта ағылшын және жапон тілдерінде дыбыс жолдары болды.