Ратан Тата: Үндістан кәсіпкері және қайырымдылық шаруасының қайыршысы

Кіріспе

Үндістандық өнеркәсіпші (1937 жылы туған)
Tata Sons компаниясының бұрынғы төрағасы

Раттан Навал Тата (1937 жылдың 28 желтоқсанында туған) – үндістандық өнеркәсіпші, меценат және Tata Sons компаниясының бұрынғы төрағасы. 1990 жылдан 2012 жылға дейін Tata Group компаниясының төрағасы, ал 2016 жылдың қазан айынан 2017 жылдың ақпанына дейін уақытша төраға болды. Ол қайырымдылық қорларын басқаруды жалғастыруда. 2008 жылы ол 2000 жылы үшінші деңгейдегі азаматтық награда – Падма Бхушаннан кейін, Үндістандағы екінші деңгейдегі азаматтық награда – Падма Вибушанмен марапатталды. 1961 жылы Tata Steel компаниясына жұмысқа орналасқан. Кейіннен 1991 жылы J.R.D. Тата зейнетке шыққаннан кейін Tata Sons компаниясының төрағасы болды. Оның басшылығымен Tata Group Tetley, Jaguar Land Rover және Corus компанияларын сатып алып, Tata-ны көбінесе Үндістанға бағытталған компаниядан әлемдік бизнеске айналдыруға тырысты. Тата – әлемдегі ең ірі меценаттардың бірі, ол табысының 60-65% қайырымдылыққа жұмсайды. Раттан Тата сонымен қатар белсенді инвестор және көптеген стартаптарға инвестиция жасады. Ол бүгінгі күнге дейін 30-дан астам стартапқа жеке және кейбір инвестициялық компаниялар арқылы инвестиция салды.

Ерте өмір

Раттан Тата 1937 жылғы 28 желтоқсанда Бомбей қаласында, қазіргі Мумбайда, Британдық Радж кезінде парси зороастрий отбасында дүниеге келген. Ол Сурат қаласында туған, кейіннен Тата отбасына асыран алынған Навал Тата мен Тата тобының негізін қалаушы Жамсетжи Татаның қызы Сони Татаның ұлы. Татаның биологиялық әкесі Хормусджи Тата Тата әулетінің туған туысы болған. 1948 жылы, Тата 10 жасқа толғанда, оның ата-анасы ажырасып, оны әжесі Наважбай Тата, Ратжанжи Татаның жесірі тәрбиелеп, асырады. Оның кіші інісі Джимми Тата және Навал Татаның екінші әйелі Симон Татадан туған жартылай інісі Ноэль Тата бар, олармен бірге өсті. Ол Мумбайдағы Campion мектебінде 8-сыныпқа дейін оқыды. Одан кейін Мумбайдағы Кафедральді және Джон Коннон мектебінде, Шимладағы епископ Котон мектебінде және Нью-Йорктегі Ривердейл ауылдық мектебінде білім алды, оны 1955 жылы бітірді. Орта мектепті бітіргеннен кейін Тата Корнелл университетіне түсіп, 1959 жылы архитектура мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. 2008 жылы Тата Корнелл университетіне 50 миллион доллар сыйға берді, осылайша университет тарихындағы ең ірі халықаралық демеуші болды.

Мансап

1970 жылдары Татаға Tata тобында басқарушылық лауазым берілді. Ол алғашқы жетістікке National Radio and Electronics (NELCO) еншілес компаниясын жаңартқанда қол жеткізді, бірақ экономикалық төмендеу кезінде оның құлдырауын көрді. 1991 жылы Дж.Р.Д. Тата Tata Sons компаниясының төрағасы қызметінен кетіп, оны ізбасары етіп тағайындады. Бастапқыда Тата әртүрлі еншілес компаниялардың басшыларынан күшті қарсылыққа тап болды, олар ескі Татаның басшылығымен кең операциялық тәуелсіздікке ие болған. Жауап ретінде Тата билікті консолидациялауға бағытталған бірқатар саясатты жүзеге асырды, соның ішінде зейнеткерлік жасын белгілеу, еншілес компаниялардың тікелей топ кеңсесіне есеп беруін қамтамасыз ету және еншілес компаниялардан Tata тобының брендін құруға пайда табуын талап ету. Тата инновацияларға басымдық берді және көптеген жауапкершіліктерді жас таланттарға жүктеді. Оның басшылығымен еншілес компаниялар арасындағы дубликаттау операциялары компаниялық деңгейде біріктірілді, ал топ байланысы жоқ бизнес салаларынан шығып, жаһандануға бет бұрды. Тата тобын 21 жыл басқарған кезеңде кірістер 40 есе, ал пайда 50 есе өсті. Ол Tata Tea компаниясының Tetley-ді, Tata Motors компаниясының Jaguar Land Rover-ді және Tata Steel компаниясының Corus-ты сатып алуын қамтамасыз етті. Бұл сатып алулар Tata-ны негізінен Үндістанға бағытталған топтан әлемдік бизнеске айналдырды, оның кірісінің 65% -тен астамы халықаралық операциялар мен сатудан түседі. 75 жасқа толғаннан кейін Ратан Тата 2012 жылдың 28 желтоқсанында Tata тобындағы атқарушы өкілеттіктерінен бас тартты. Оның орнын іздеуге байланысты туындаған көшбасшылық дағдарысы бұқаралық ақпарат құралдарының қысық назарына ілікті. Компанияның директорлар кеңесі мен құқықтық бөлімі оның ізбасары Сайрус Мистриді тағайындаудан бас тартты, ол Татаның туысы және Шапурджи Паллонжи тобының Паллонжи Мистридің ұлы еді, бұл Tata тобының ең ірі жеке акционері болып табылды. 2016 жылдың 24 қазанында Сайрус Мистри Tata Sons компаниясының төрағасы лауазымынан алынып тасталды, ал Ратан Тата уақытша төраға болып тағайындалды. Татаның орнын іздеу үшін Татаның да мүшесі бар іріктеу комиссиясы құрылды. 2017 жылдың 12 қаңтарында Натараджан Чандрасекаран Tata Sons компаниясының төрағасы болып тағайындалды және 2017 жылдың ақпанында лауазымын иеленді. 2017 жылдың ақпан айында Мистри Tata Sons директорынан шығарылды. Ұлттық компаниялар заңы бойынша апелляциялық трибуналы 2019 жылдың желтоқсан айында Сайрус Мистриді Tata Sons компаниясының төрағасы лауазымынан алудың заңсыз екенін анықтады және оны қайта тағайындауға бұйрық берді. Тата өзінің жеке капиталымен көптеген компанияларға инвестиция салды. Ол Snapdeal – Үндістанның жетекші электрондық коммерция сайттарының біріне инвестиция салды. 2016 жылдың қаңтарында ол Teabox, онлайн-премиум үнділік шай сатушысы және CashKaro.com, купондық жеңілдіктер мен ақшаны қайтару веб-сайтына инвестиция салды. Ол Үндістандағы бастапқы және кезеңдік компанияларға кішігірім инвестициялар жасады, мысалы, Ola Cabs компаниясына 0,95 Cr рупий. 2015 жылдың сәуірінде Тата қытайлық смартфон стартапы Xiaomi-дің үлесін сатып алғаны хабарланды. 2016 жылы ол Nestaway онлайн жылжымайтын мүлік порталына инвестиция салды, кейіннен ол Zenify-ді сатып алып, Dogspot онлайн жылжымайтын мүлік және үй жануарларын күту порталын іске қосты. Сондай-ақ Тата қарт адамдарға серіктес болуға бағытталған үнділік стартап Goodfellows-ты іске қосты, мақсаты – ұрпақтар аралық достықты ынталандыру.

In the 1970s Tata was given a managerial position in the Tata group. He achieved initial success by turning the subsidiary National Radio and Electronics (NELCO) around, only to see it collapse during an economic slowdown. In 1991, J. R. D. Tata stepped down as chairman of Tata Sons, naming him his successor. Initially, Tata faced stiff resistance from the heads of various subsidiaries, who had a large amount of operational freedom under the senior Tata's tenure. In response, Tata implemented a number of policies designed to consolidate power, including the implementation of a retirement age, having subsidiaries report directly to the group office, and requiring subsidiaries to contribute their profit to building the Tata group brand. Tata prioritised innovation and delegated many responsibilities to younger talent. Under his leadership, overlapping operations between subsidiaries were streamlined into company wide operations, with the group exiting unrelated businesses to take on globalisation. During the 21 years Tata led the Tata Group, revenues grew over 40 times, and profit over 50 times. He had Tata Tea acquire Tetley, Tata Motors acquire Jaguar Land Rover, and Tata Steel acquire Corus. These acquisitions repositioned Tata from a largely India centric group into a global business, with over 65% of revenues coming from operations and sales internationally. Upon turning 75, Ratan Tata resigned his executive powers in the Tata group on 28 December 2012. An ensuing leadership crisis over his succession drew intense media scrutiny. The board of directors and legal division of the company refused to appoint his successor, Cyrus Mistry, a relative of Tata and the son of Pallonji Mistry of the Shapoorji Pallonji Group, which was the largest individual shareholder of the Tata group. On 24 October 2016, Cyrus Mistry was removed as chairman of Tata Sons, and Ratan Tata was made interim chairman. A selection committee, which included Tata as a member, was formed to find a successor. On 12 January 2017, Natarajan Chandrasekaran was named as the chairman of Tata Sons, a role he assumed in February 2017. In February 2017, Mistry was removed as a director for Tata Sons. The National Company Law Appellate Tribunal later found in December 2019 that the removal of Cyrus Mistry as the chairman of Tata Sons was illegal, and ordered that he be reinstated. Tata has also invested in multiple companies with his own wealth. He has invested in Snapdeal – one of India's leading e commerce websites. In January 2016, he invested in Teabox, an online premium Indian Tea seller, and CashKaro. com, a discount coupons and cash back website. He has made small investments in both early and late stage companies in India, such as INR 0.95 Cr in Ola Cabs. In April 2015, it was reported that Tata had acquired a stake in Chinese smartphone startup Xiaomi. In 2016, he invested in Nestaway an online real estate portal that later acquired Zenify to start the online real estate and pet care portal, Dogspot. Tata also launched India's companionship startup for senior citizens, Goodfellows, in a bid to encourage intergenerational friendships."

Қайырымдылық

Тата білім беру, медицина және ауылдық дамуды қолдайды және Үндістандағы жетекші меценат ретінде танылады. Тата компаниясы Жаңа Оңтүстік Уэльс университетінің Инженерлік факультетіне қиын жағдайлардағы аймақтарға су жеткізуді жақсарту үшін сыйымдылықты деионизацияны әзірлеуге көмектесті. Сан-Диегодағы Калифорния университетінің (UC San Diego) Тата залы 2018 жылдың қарашасында ашылған, заманауи зерттеу орталығы. Ғимаратқа Tata Trusts қорының есімі берілген, олар 2016 жылы UC San Diego университетінде орналасқан Tata Genetics and Society (TIGS) институтын құру үшін 70 миллион доллар инвестициялады. Tata Hall – 4 қабаттан тұратын, 128 000 шаршы футтан астам аумақты алып жатқан және биологиялық және физикалық ғылымдар саласындағы зерттеу орталықтарын қамтитын ғимарат. Ғимаратта зерттеушілердің арасындағы ынтымақтастық пен инновацияны ынталандыруға арналған заманауи зертханалар, кеңселер және кеңес алаңдары бар. Бұл ғимарат LEED сертификатына ие, яғни ол экологиялық тұрақтылықты және энергия тиімділігін ескере отырып жобаланған. UC San Diego-дағы Tata Hall биотехнологияға бағытталған зерттеу орталығы болып табылады және генетика мен ауруларды бақылау саласында зерттеу жүргізетін Tata Genetics and Society институтын қамтиды. Tata Genetics and Society институты – Tata Trusts және UC San Diego арасындағы бірлескен бастама. Оның мақсаты – жұқпалы аурулардың таралуы және тұрақты азық-түлік көздерінің қажеттілігі сияқты әлемдегі ең маңызды мәселелерді шешу. Институтта жүргізілетін зерттеулер гендік редакциялау, шешек жасушалық терапия және ауруларды бақылау сияқты тақырыптарға бағытталған. Tata Group компаниясының меценаттық серіктесі Tata Education and Development Trust Корнелл университетіндегі үнді студенттеріне қаржылай көмек көрсетуге мүмкіндік беретін 28 миллион долларлық Tata Scholarship Fund қорын құрды. Стипендиялық қор әр уақытта шамамен 20 студентке қолдау көрсетеді және Үндістандағы ең жақсы студенттердің қаржылық жағдайына қарамастан Корнелл университетіне түсуіне мүмкіндік береді. Стипендия жыл сайын тағайындалады, ал стипендия алғандар Корнелл университетіндегі бакалавриат білімін аяқтағанға дейін оны ала береді. 2010 жылы Tata Group компаниялары мен Tata қайырымдылық ұйымдары Гарвард бизнес мектебінде (HBS) атқарушы орталық құру үшін 50 миллион доллар сыйлады. Аталған орталық Tata Sons компаниясының құрметті төрағасы Ратан Татаның (AMP '75) есімімен аталады. Құрылыс құны 100 миллион долларға бағаланды. Tata Hall HBS кампусының солтүстік-шығыс бұрышында орналасқан және Гарвард бизнес мектебінің орта деңгейдегі басшылыққа арналған Executive Education бағдарламасына арналған. Оның биіктігі 7 қабатты, ал жалпы ауданы шамамен 155 000 шаршы футты құрайды. Онда шамамен 180 жатын бөлмесі, сондай-ақ академиялық және көп мақсатты кеңістіктер бар. Корнелл Технология университетінің Тата инновациялық орталығы Ратан Татаның есімімен аталып, Рузвельт аралындағы кампустағы ғимаратта академиялық және өнеркәсіптік салаларды біріктіреді. Жеті қабаттан тұратын құрылым негізінен студенттер, оқытушылар мен қызметкерлерге арналған бизнес-инкубатор ретінде қарастырылған, ғимараттың 70% коммерциялық жалдамаға берілген, ал 30% академиялық кеңістікке арналған. Tata Consultancy Services компаниясы бұл кеңістікті жалға алып отыр. Tata Consultancy Services (TCS) компаниясы Карнеги Меллон университетіне (CMU) когнитивтік жүйелер мен автономды көліктерді зерттеуге арналған жаңа ғимарат құруға компания тарихындағы ең ірі қайырымдылық көмегін көрсетті. TCS осы 48 000 шаршы футтан тұратын ғимаратқа 35 миллион доллар инвестициялады, ол TCS Hall деп аталды. 2014 жылы Tata Group компаниясы Бомбей қаласындағы Үндістан технология институтына қаржылай көмек көрсетті және шектеулі ресурстары бар адамдар мен қауымдастықтардың қажеттіліктеріне сай дизайн және инженерлік принциптерді әзірлеу үшін Tata Center for Technology and Design (TCTD) орталығын құрды. Олар институтқа 950 миллион рупий сыйлады, бұл институт тарихындағы ең ірі қайырымдылық көмек болды. Ратан Татаның төрағалығымен Tata Trusts Альцгеймер ауруының себептерін зерттеу және оны ерте диагностикалау мен емдеу әдістерін әзірлеу үшін Үндістан ғылым институтының нейробиологиялық ғылым орталығына 750 миллион рупий көлемінде грант берді. Бұл грант 2014 жылдан бастап 5 жылға бөлінетін болды. Tata Group компаниясы Ратан Татаның басшылығымен Массачусетс технология институтында (MIT) MIT Tata технология және дизайн орталығын құрды, оның миссиясы – шектеулі ресурстары бар қауымдастықтардың мәселелерін шешу, ал бастапқы назар Үндістанға шоғырландырылды.

Tata is a supporter of education, medicine and rural development, and considered a leading philanthropist in India. Tata supported University of New South Wales Faculty of Engineering to develop capacitive deionization to provide improved water for challenged areas. Tata Hall at the University of California, San Diego (UC San Diego) is a state of the art research facility that was opened in November 2018. The building is named after the Tata Trusts, who donated $70 million to UC San Diego in 2016 to establish the Tata Institute for Genetics and Society (TIGS), which is housed within the building. Tata Hall is a 4 story building that spans over 128,000 square feet and houses research facilities for the biological and physical sciences. The building has state of the art laboratories, offices, and meeting spaces that are designed to foster collaboration and innovation among researchers. It is a LEED certified building, which means it is designed to be environmentally sustainable and energy efficient. Tata Hall at UC San Diego is a research facility focused on biotechnology and houses the Tata Institute for Genetics and Society, which conducts research on genetics and disease control. It is named after the Tata Trusts, who made a $70 million gift to UC San Diego in 2016 to establish the Tata Institute for Genetics and Society. The Tata Institute for Genetics and Society at UC San Diego is a joint initiative between the Tata Trusts and UC San Diego. It aims to address some of the world's most pressing problems, such as the spread of infectious diseases and the need for sustainable food sources. The research conducted at the institute focuses on a range of topics, including gene editing, stem cell therapy, and disease control. Tata Education and Development Trust, a philanthropic affiliate of Tata Group, endowed a $28 million Tata Scholarship Fund that will allow Cornell University to provide financial aid to undergraduate students from India. The scholarship fund will support approximately 20 scholars at any given time and will ensure that the very best Indian students have access to Cornell, regardless of their financial circumstances. The scholarship will be awarded annually; recipients will receive the scholarship for the duration of their undergraduate study at Cornell. In 2010 Tata Group companies and Tata charities donated $50 million for the construction of an executive center at Harvard Business School (HBS). The executive center has been named Tata Hall, after Ratan Tata (AMP '75), chairman emeritus of Tata Sons. The total construction costs have been estimated at $100 million. Tata Hall is located in the northeast corner of the HBS campus, and is devoted to the Harvard Business School's mid career Executive Education program. It is seven stories tall, and about 155,000 gross square feet. It houses approximately 180 bedrooms, in addition to academic and multi purpose spaces. The Tata Innovation Center at Cornell Tech is named after Ratan Tata, and mixes academics and industry in a building on the Roosevelt Island campus. The seven floor structure is meant primarily as a business incubator for students, faculty, and staff,[40] with 70% of the building being commercially leased and 30% devoted to academic space. Tata Consultancy Services is a tenant in the space. Tata Consultancy Services (TCS) has given the largest ever donation by a company to Carnegie Mellon University (CMU) for a facility to research cognitive systems and autonomous vehicles. TCS donated $35 million for this grand 48,000 square foot building that is called TCS Hall. In 2014, Tata Group endowed the Indian Institute of Technology, Bombay and formed the Tata Center for Technology and Design (TCTD) to develop design and engineering principles suited to the needs of people and communities with limited resources. They gave ₹950 million to the institute which was the largest ever donation received in its history. Tata Trusts under the Chairmanship of Ratan Tata provided a grant of ₹750 million to the Centre for Neuroscience, Indian Institute of Science to study mechanisms underlying the cause of Alzheimer's disease and to evolve methods for its early diagnosis and treatment. This grant was to be spread over 5 years starting in 2014. Tata Group, under the leadership of Ratan Tata formed the MIT Tata Center of Technology and Design at Massachusetts Institute of Technology (MIT) with a mission to address the challenges of resource constrained communities, with an initial focus on India.

Басқарма мүшелігі мен мүшелігі

Раттан Тата Tata Sons компаниясының уақытша төрағасы болды. Ол Sir Dorabji Tata және Allied Trusts, сондай-ақ Sir Ratan Tata Trust және олармен байланысты трасттардың басшылығын жалғастыруда, олардың Tata Sons-тағы (Tata Group холдинг компаниясы) жалпы үлесі 66% құрайды. Ол Үндістан мен шетелдегі ұйымдарда түрлі лауазымдарда қызмет еткен. Премьер-министрдің «Сауда және өнеркәсіп жөніндегі кеңесі» мен «Ұлттық өндіріс бәсекеге қабілеттілігі жөніндегі кеңесі» мүшесі. Ол әлемдегі ең беделді сәулет сыйлықтарының бірі саналатын Прицкер сәулет сыйлығының қазылар алқасында. Тата жылдар бойы Корнелл университетінің қамқорлар кеңесінде қызмет етіп, университет басшылығына халықаралық байланыстар, әсіресе Үндістанмен байланысты жобалар бойынша кеңес берді. Ол сонымен қатар академиялық мәселелер, студенттік өмір және даму комитеттерінде жұмыс істеді. 2013 жылы Корнелл университетінің «Жыл кәсіпкері» атанды. Alcoa Inc., Mondelez International және East–West Center директорлар кеңесінде директор болып қызмет етеді. Ол Оңтүстік Калифорния университетінің, Гарвард бизнес мектебінің деканының кеңесшілер тобының, X Prize және Корнелл университетінің қамқорлар кеңесінің мүшесі. Боккони университетінің Халықаралық консультативтік кеңесіне де кіреді. 2006 жылдан бері Гарвард бизнес мектебінің Үндістан жөніндегі консультативтік кеңесінің (IAB) мүшесі, ал 2001–2006 жылдары Гарвард бизнес мектебінің Азия-Тынық мұхиты жөніндегі консультативтік кеңесінің (APAB) мүшесі болды. Hakluyt & Co халықаралық консалтингтік компаниясының кеңесшілер кеңесінде қызмет етеді. 2013 жылы Халықаралық бейбітшілік үшін Карнеги қорының қамқорлар кеңесіне тағайындалды. 2015 жылдың ақпан айында Раттан Ванни Кола құрған венчурлық капитал фирмасы Kalari Capital-да кеңесші ретінде жұмыс істеді. 2016 жылдың қазан айында Tata Sons Сайрус Мистриді төрағалықтан шеттетуге шешім қабылдады. 100 миллиард доллардан астам активке ие конгломератты басқарғаннан кейін шамамен 4 жыл өткен соң, Раттан Тата 4 айға компанияның уақытша басшысы болып қайта келді. 2017 жылдың 12 қаңтарында Натараджан Чандрасекаран Tata Sons төрағасы болып тағайындалды, ол 2017 жылдың ақпанында лауазымын ресми түрде қабылдады.

Ratan Tata was the interim chairman of Tata Sons. He continues to head the main two Tata trusts Sir Dorabji Tata and Allied Trusts and Sir Ratan Tata Trust and their allied trusts, with a combined stake of 66% in Tata Sons, Tata group's holding company. He has served in various capacities in organizations in India and abroad. He is a member of Prime Minister's 'Council on Trade and Industry' and the 'National Manufacturing Competitiveness Council'. He is on the jury panel of Pritzker Architecture Prize – considered to be one of the world's premier architecture prizes. Over the years, Tata has served on the Cornell University Board of Trustees, personally advising the school's administration in matters of international involvement, particularly regarding projects connected to India. More broadly, Tata has served on the board's Academic Affairs, Student Life, and Development Committees. In 2013 he was named Cornell Entrepreneur of the Year. He is a director on the boards of Alcoa Inc., Mondelez International and Board of Governors of the East–West Center. He is also a member of the board of trustees of University of Southern California, Harvard Business School Board of Dean's Advisors, X Prize and Cornell University. He is a member on the board of International Advisory Council at Bocconi University. He is also a member of the Harvard Business School India Advisory Board (IAB) since 2006 and previously a member of the Harvard Business School Asia Pacific Advisory Board (APAB) 2001–2006. He is on the advisory board of Hakluyt & Co, an international consultancy company. In 2013 he was appointed to the board of trustees of the Carnegie Endowment for International Peace. In February 2015 Ratan took an advisory role at Kalari Capital, a venture capital firm founded by Vani Kola. In October 2016 Tata Sons removed Cyrus Mistry as its chairman, nearly 4 years after he took over the reins of the over $100 billion conglomerate, Ratan Tata made a comeback, taking over the company's interim boss for 4 months. On 12 January 2017, Natarajan Chandrasekaran was named as the chairman of Tata Sons, a role he assumed in February 2017.

Жеке өмір

Тата ешқашан үйленбеген және балалары жоқ. 2011 жылы Ратан Тата: «Мен төрт рет үйленуге дейін бардым, бірақ әр жолы қорқудан немесе басқа да себептермен бас тартып қалдым» деді.

Танымал мәдениетте

Mega Icons (2018–2020), National Geographic телеарнасындағы көрнекті үнді тұлғалары туралы үнді деректік телесериалы Ратан Татаның еңбектеріне арналған бір бөлімді көрсетті.