Кіріспе
Үндістанның көпұлтты тау-кен компаниясы
Vedanta Limited – Үндістанның көпұлтты тау-кен компаниясы, бас кеңсесі Мумбайда орналасқан. Гоа, Карнатака, Раджастан және Одиша штаттарында темір кендері, алтын және алюминий кендерін өндірумен айналысады.
Стерлит индустриясы
Веданта (бұл кезде Sterlite industries деп аталған) 1980-ші жылдары құрылды, оның негізін қалаушы Д. П. Агарвал Мумбайда Sterlite Industries (India) Limited компаниясын құрып, Үндістанның әртүрлі штаттарында тау-кен кен орындарына лицензиялар алуды бастады. Көп ұзамай оған екі ұлы, Навин Агарвал мен Анил Агарвал қосылды, олар қазір компанияны басқарып келеді. 1992 жылы олар өздерінің кен орындарының негізгі холдингтік компаниясы ретінде Нассау (Багам аралдары) қаласында Volcan Investments компаниясын құрды. Д. П. Агарвалдың Патнада алюминий сымдарын өндіретін шағын бизнесі болған. Оның ұлы Анил Агарвал бизнесті кеңейту үшін Мумбайға келген. 1990-шы жылдары Үндістан үкіметі қиын жағдайдағы (тиімсіз) компанияларды сата бастағанда, Sterlite оларға қатысуға ниет білдірді. Олар 4 жыл бойы банкрот болған BALCO және Hindustan Zinc Limited компанияларын сәтті сатып алды. Осы уақытта 1993 жылдың қаңтар айында Д. П. Агарвал Маврикийде Twinstar Holdings Limited компаниясын құрды, оның көп бөлігі Volcan Investments компаниясына тиесілі болды. 2002 жылдың 26 мамырында Арнайы тергеу басқармасы Sterlite компаниясына 1993-1999 жылдар аралығында Twinstar компаниясы Sterlite және Dwarka Prasad Anil Kumar Investments Private Limited, Pravin Navin Investment & Trading Private Limited және Sterlite Copper Rolling Mills Private Limited сияқты түрлі инвестициялық компаниялардың акцияларын сатып алған кезеңге қатысты түсіндіру талабын жіберді. 1999 жылдың 29 сәуірінде осы инвестициялық компаниялардың көпшілігі таратылды және Sterlite акцияларының барлығы Twinstar компаниясының меншігіне қайта оралды. Twinstar осы инвестициялық компаниялардың 100% акцияларына ие болды және Үндістанның Ұлттық Банкінен (RBI) және Шетелдік инвестицияларды ынталандыру кеңесінен (FIPB) мемлекеттік мақұлдау алды. Содан бері ол біртіндеп темір кенінің ірі және төмен құнмен өндірілетін өндірушісіне айналды. 1991-1995 жылдары ол шойын және металлургиялық кокс өндіруге көшті. Барон Людовик Топлитцке тиесілі Scambi Economici Societa Anonyma (SESA) компаниясы, Алессандро Вассалоның қаржылық қолдауымен 1954 жылы Гоадағы Сирсаймда Орассо Донгор кен орнын иелігіне алды және Sesa Goa Limited компаниясы құрылды. Ол 1955 жылы тең үлесте Gewerkeshaft Exploration e Bergbau және Finsider S.p.A. еншілес компаниясы Ferromin S.p.A. сатып алды. (IRI тобының) және 1963 жылы қалған жартысын сатып алды.
Сеса Гоа (1963-2007)
"Сеса Гоа" компаниясы 1956 жылғы Компаниялар туралы заңға сәйкес 1963 жылы жекеше компания ретінде тіркелді. 1979 жылы "Сеса Гоа Приват Лимитед" құрылды, бұл "Сеса Гоа Лимитед" пен Гоадағы тағы бір кен өндіруші компания – "Мингоа Сосиэдэ Минера Гоэса S. a. r. l." компанияларының бірігуі нәтижесінде болды. 1965 жылға дейін "Сеса Гоа" мен "Мингоа" 1956 жылғы Компаниялар туралы заңға сәйкес жекеше компания ретінде тіркелді. Бірігу 1979 жылы жүзеге асты және жаңа, біріккен компания "Сеса Гоа ПВТ ЛТД" деп аталды. Компания 1981 жылы акцияларының 60%-ын 42 000 үнді акционерінің меншігінде, ал қалған 40%-ын кейін "ILVA International" болып қайта аталған "Finsider International" компаниясының меншігінде болатын жағдайда акционерлік қоғамға айналды. "Сеса Гоа" темір кенін өндіруден бастады, бірақ 1984 жылы Солтүстік Гоадағы Бардез ауданындағы Сирсаймда баржалар құрылысына қадам басты. Содан бері баржалар құрылысы бөлімі кеме жасау бөліміне айналды. 1990 жылдары "Сеса Гоа" Дүниежүзілік банк пен Халықаралық валюта қорының Үндістан экономикасының либералдануы кезінде шетелдік инвестициялардың өсуіне байланысты одан әрі кеңейді. 1992 жылы 150 000 тонналық шойын зауытының бірінші кезеңі пайдалануға берілді. Сол жылы "Sesa" Үндістанда алғаш рет төмен фосфорлы қорытқыш сапасындағы шойын өндірді және осыдан кейін шойын бөлімін ресми түрінде құрды. Шойын зауыты Гоадағы Амонада орналасқан және жылына 250 000 тонна өндіріс қуатына ие. 1995 жылдың қаңтарында "Sesa Shipping" "M. V. Orissa" транстиптерін сатып алып құрылды. Сондай-ақ, сол жылы 84 жаңа кокс пештері қосылды. 1996 жылы жапондық "Mitsui & Co" компаниясы "Finsider International" компаниясын сатып алғанда, "Sesa Go" компаниясының 51% үлесіне ие болды. 1997 жылы "Sesa Kembla" "Sesa Goa" компаниясының 100% еншілес компаниясына айналды. 1997 жылы Читрадургада (Карнатака штаты) орналасқан "А. Наррайн" кен орындары сатып алынды. 2011 жылдың тамызында Жоғарғы Соттың директивасымен аймақтағы кен өндіру тоқтатылды. 1999 жылы "Sesa Goa" әлемдегі темір кені мен марганецтің ең ірі бес кен орынының бірі бар Барбилде кен өндіру жұмыстарын бастады. Олар темір кенін өндіре бастады, ол Халдия және Парадип порты арқылы экспортталды. Осы кезеңде компания "Sesa Community Development Foundation" қорын құрды, ол "NCM Sesa" техникалық мектебін және "SESA F. A" деп аталатын футбол академиясын қолдады. 2024 жылдың наурызында Жоғарғы Сот Тамил Надудағы зауытты қайта ашу туралы өтінішті де қабылдамады. 90-жылдардың соңында компания бірігулер мен сатып алулар арқылы консолидациялауды бастады. "Sesa Kembla" жоғары сапалы металлургиялық кокс өндіретін, экологиялық таза және жергілікті технологияны жасады. Бұл технология қосалқы өнім ретінде электр энергиясын өндірді. 2003 жылы "Sesa Goa" компаниясының "Sesa Industries" компаниясындағы үлесі 88,25%-ға дейін өсті, бұл акционерлік құрылымға әсер етті.
Ведантаның бақылауы (2007)
2007 жылы Анил Агарвал құрған, әртараптандырылған металл және тау-кен өндіру тобы Vedanta Resources Plc компаниясы Mitsui & Co. Ltd компаниясынан Sesa Goa Ltd компаниясының 51% бақылау үлесін сатып алды. Vedanta Resources Лондон қор биржасында тіркелген және FTSE 100 индексінің құрамына кіреді. Бұл сауда осы уақытқа дейінгі индустриядағы ең ірі бірігу және сатып алу операциясы болды. 2009 жылы Sesa Goa компаниясы Гоада орналасқан Dempo Group компаниясының тау-кен және теңіз бизнесін толық ақшамен сатып алды. Бұл Үндістанның темір кен өнеркәсібіндегі екінші ірі сатып алу болды және ол Sesa Goa-ға Гоадағы 70 миллион тонна темір кенін өндіруге мүмкіндік берді. 2011 жылы Sesa Goa компаниясы Либериядағы Western Cluster компаниясының 51% үлесін 90 миллион долларға сатып алды. Азаматтық соғыстан зардап шеккен Либерияның Гола орманды қауымдастығының тұрғындары Western Cluster-дің келуі олардың қиындықтарын жеңілдетуге және жұмыс орындарын ұсынуға көмектеседі деп сендіреді. 2007 жылы Vedanta, Mitsui & Co., Ltd компаниясынан 51% бақылау үлесін сатып алғаннан кейін, Лондон қор биржасында тіркелген Vedanta Resources Plc компаниясының көпшілік меншігіндегі еншілес компаниясы болды. 2009 жылдың маусым айында Sesa Goa Limited компаниясы VS Dempo & Co. Private Limited (қазір Sesa Resources Limited) және оның толық меншігіндегі еншілес компаниясы Dempo Mining Corporation (қазір Vedanta Limited) сондай-ақ Goa Maritime Private Limited компаниясының 50% үлесін сатып алды. 2010 жылы Vedanta британдық Anglo American plc компаниясының мырыш активтерін сатып алды. 2011 жылы Vedanta Resources Үндістанның ең ірі жеке мұнай және газ компаниясы Cairn India компаниясының 58,5% бақылау үлесін сатып алды. 2015 жылы Sterlite Industries және Sesa Goa бірігу туралы жариялады және 2015 жылдың тамызында бір компанияға бірікті. 2015 жылы Sesa Sterlite компаниясы өз атын Vedanta Limited деп өзгертті. 2017 жылдың 11 сәуірінде Cairn India компаниясы Vedanta Limited компаниясымен бірікті, бұл оның әлемдегі ең ірі әртараптандырылған табиғи ресурстар компанияларының бірі ретіндегі позициясын нығайтты. 2018 жылы Vedanta Limited компаниясы Electrosteels Steels Limited компаниясының бақылауын сатып алды. Electrosteel Steels компаниясы Жархандағы Сиалжориде интеграцияланған болат зауытын салуда болды. 2020 жылдың мамыр айында А. Агарвалдың мәлімдемесіне сәйкес, компания Индия биржаларынан шығарылатыны туралы хабарланды. 2022 жылдың қыркүйегінде Vedanta компаниясы Гуджаратта жартылай өткізгіш және дисплей өндірісі зауыттарын құру үшін Foxconn компаниясымен техникалық серіктес ретінде келісімге келді. Бұл жоба екі жыл ішінде дисплей және чип өнімдерін өндіруді бастауды көздеді. Бұл инвестиция Үндістан үкіметінің жартылай өткізгіштерді өндіруге инвестиция салғандарға бастапқы 10 миллиард доллардан астам көлемде ынталандыру шараларын ұсыну туралы міндеттемесіне сәйкес жасалды. Бір жылдан кейін, 2023 жылдың шілдесінде екі компанияның өзара келісімімен жоба тоқтатылды. 2024 жылдың 24 наурызында Vedanta Ltd компаниясы алюминий, мырыш, темір кені, болат және мұнай мен газ салаларына 6 миллиард доллар инвестиция салуды жариялады, бұл жылдық EBITDA-ға кем дегенде 2,5 миллиард доллар қосуға бағытталған. Инвестиция 50-ден астам жобаны қамтитын стратегияның бөлігі болып табылады, олар 6 миллиард доллардан астам қосымша кіріс әкелуі күтілуде, сондай-ақ бес жаңа компания құруға әкелетін маңызды вертикальды бөліну жоспарлануда.
Акционерлік құрылым
2018 жылдың 30 маусымына дейін компанияның 50%-ы құрылтайшыларға (Finsider International және Twinstar холдингі арқылы, екі холдинг компаниясы да Агарвал отбасының 12 мүшесінің атымен тіркелген) және 50%-ы халыққа тиесілі болды. Құрылтайшылардың үлесі (51%) "Westglobe limited" арқылы, "Twinstar holdings" (37%) және Finsider international (11%) иелігінде. Компанияның қалған 49%-ы инвестициялық қорлар (ICICI Prudential), шетелдік портфельдік инвесторлар (17%), корпоративтік мекемелер (7%), LIC India (6%), Citibank New York (4%), жеке бөлшек акционерлер (5%) және Citibank NYADR (4%)-ға тиесілі. Sesa Goa-мен қарым-қатынасы: Sesa Goa бастапқыда Португалияға тиесілі, Гоада темір кен орындары бар компания болды. 1990 жылдары Sesa Goa компаниясын Sterlite Industries сатып алды (кейін Vedanta Limited деп атау өзгертті). Vedanta басшылығы акционерлердің келісімімен компанияны қор биржаларынан шығару ниетін білдірді. Дегенмен, тізілімнен шығару ұзақ процеске толы және бірнеше жылға созылуы мүмкін. Cairns India және Cairns Energy компанияларымен қарым-қатынасы: 2016 жылы Cairns India және Cairns Energy компанияларын Vedanta Limited сатып алды. Cairns – АҚШ-қа тиесілі және Үндістандағы екінші ірі жеке мұнай-газ компаниясы болды.
Кәсіподақ жауапкершілігі және тұрақтылық
Веданта 2015–2016 жылдары қоғамдық дамуға 37 миллион АҚШ долларын инвестициялады, бұл әлем бойынша 2,25 миллионнан астам адамға пайда келтірді. Үндістан өнеркәсіп конфедерациясы (CII) Vedanta Limited және оның еншілес компаниясы Hindustan Zinc компанияларын Үндістандағы ең үздік он тұрақты компанияның қатарына енгізді. 2016 қаржы жылында Веданта өз қызметінен пайда болған ұшқыш күлдің 47%-ын, сондай-ақ өз қызметінде пайдаланған судың 23%-ын қайта өңдеді. Компания Үндістандағы балалар бақшаларының (Anganwadi) инфрақұрылымын жаңғырту және салу үшін Үндістан Үкіметінің Әйелдер мен балаларды дамыту министрлігімен мемлекеттік-жеке серіктестік (МЖС) құрды.
2001 жылғы SEBI ісі
2001 жылы Sterlite Industries, BPL және Videocon компаниялары Үндістан қағаздары мен биржалар жөніндегі бақылау кеңесі (SEBI) тарапынан брокер Харшад Мехтамен және 17 брокермен (10-ы BSE-ден, 7-і NSE-ден) акцияларды шоғырландыру және акция бағаларын манипуляциялау мақсатында сөз байласып әрекет еткені үшін кінәлі деп танылды. Бұл Sterlite компаниясына 2 жылға капитал нарықтарына қол жеткізуге тыйым салуға әкеп соқты. Осыдан кейін, 2003 жылы Vedanta Resources (Ұлыбритания) Лондон қор биржасында тіркелді. Vedanta Resources өзі көптеген ұйымдарға ие холдингтік компания болып табылады, оның ішінде Vedanta Limited және Sterlite Industries компанияларының үлкен үлесі де бар.
Тутикорин стерлиті наразылығы
2018 жылдың басында Тутикориннің мыңдаған тұрғыны сол жердегі өнеркәсіптік кешенде орналасқан Sterlite зауытына қарсы наразылық білдіре бастады. Наразылық үш айға созылды және бұқаралық ақпарат құралдары мен жергілікті саяси партиялардың назарын аударды, олар халықты қоздырып, ұйымдастыруға кірісті. Наразылықтардың көп бөлігі Sterlite зауытынан шығатын деп саналатын ластануға байланысты болды. Sterlite компаниясының басшылары олардың жанында тағы төрт ұқсас зауыт бар екенін және олардың барлық үкіметтік ережелерді сақтайтынын мәлімдеді. Ауаның сапасын нақты өлшеуге қажетті құралдар зауытта да, үкіметте де жеткіліксіз болды. Sterlite тарапынан, таралып жатқан қауесеттерге қарамастан, зауыттан 10 километрден астам қашықтықта жатқан теңізге су құйылмағаны айтылды. 2018 жылдың сәуір айында Тамил Наду үкіметі зауытты жабу туралы бұйрық берді. Бұл бұйрық аудандық әкімшілік басшысы тарапынан уақытша тоқтатылды. 2018 жылдың мамыр айында мыңдаған адамның наразылығы барысында жағдай ушығып, полиция демонстранттарға оқ атты. Оқ атыс салдарынан 13 адам қаза тауып, наразылар көліктер мен ғимараттарды өртеп, зорлық-зомбылыққа ұшырады. Тұрғындардың сөзінше, мыс қорыту зауыты қоршаған ортаға зиян келтіруде. Оқ атыс оқиғасынан кейін Тамил Наду бас министрі Паланисвами оқиғаға қатысты сот тергеуін тапсырды, бірақ полицияның әрекеттерін қорғады.
Марапаттар
Vedanta Aluminium компаниясы Мумбайда өткен "Сатя Брахма" компаниясының 9-шы жылдық "India Leadership Conclave 2018" форумында "Indian Affairs India's Most Valuable Aluminum Producing Company of the Year 2018" аталымын және оның бас директоры Әбіжит Пати "Indian Affairs Innovative CEO of the year 2018" санатында танылды.
Кеңселер
Веданта Лимитедтің тіркелген кеңсесі мен бас кеңсесі Мумбайда орналасқан. Компанияның Нью-Делиде, Ұлттық Астана аймағында (NCR) және ел бойынша операцияларында кеңселері бар.