Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістандық миллиардер (1957 жылы туған)
Indian billionaire (born 1957)
Мукеш Дхирубай Амбани (19 сәуір 1957 жылы туған) – үнді бизнесмені және "Рилайанс Индастриз" компаниясының төрағасы және басқарушы директоры. 2024 жылғы наурыз айының мәліметтері бойынша, шамамен 113,7 миллиард долларлық жеке капиталымен ол Азиядағы ең бай адам және әлем бойынша 11-ші орында тұр. Кейде плутократ деп сипатталатын ол, нарықты манипуляциялау, саяси жемқорлық, жемқорлық байланыстар және қанаушылық туралы хабарларға байланысты әйгілі де, жаман атқа ие.
Mukesh Dhirubhai Ambani (born 19 April 1957) is an Indian businessman and the chairman and managing director of Reliance Industries. With an estimated net worth of $113.7 billion as of March 2024, he is the richest person in Asia and 11th richest in the world. Sometimes characterized as a plutocrat, he has attracted both fame and notoriety for reports of market manipulation, political corruption, cronyism, and exploitation.
Ерте өмір
Мукеш Дхирубай Амбани 1957 жылғы 19 сәуірде Аденде (қазіргі Йемен) британдық колониясында гуджаратты индуист отбасында, Дхирубай Амбани мен Кокилабен Амбанидың отбасында дүниеге келді. Оның кіші інісі Анил Амбани және екі әпкесі бар: Нина Бхадрашям Котари және Дипти Даттарадж Салгонкар. Амбани Йеменде аз ғана уақыт тұрды, себебі оның әкесі 1958 жылы Үндістанға оралып, дәмдеуіштер мен тоқымаға бағытталған сауда бизнесін бастауға шешім қабылдады. Бұл бизнес бастапқыда "Вимал" деп аталды, бірақ кейін "Жалғыз Вимал" деп өзгертілді. Оның отбасы 1970 жылдарға дейін Мумбаи қаласының Бхулешвар ауданындағы екі бөлмелі қарапайым пәтерде тұрды. Отбасы Үндістанға көшкеннен кейін қаржылық жағдайы біршама жақсарды, бірақ Амбани әлі де бірлескен тұрғын үйлерде тұрды, қоғамдық көлікпен қатынайтын және жәрдемақы алған емес. Кейін Дхирубай Колабада "Теңіз желдері" деп аталатын 14 қабатты үйді сатып алды, онда Амбани мен оның інісі отбасыларымен әр қабатта тұрды.
Mukesh Dhirubhai Ambani was born on 19 April 1957 in the British Crown colony of Aden (present day Yemen) into a Gujarati Hindu family to Dhirubhai Ambani and Kokilaben Ambani. He has a younger brother Anil Ambani and two sisters, Nina Bhadrashyam Kothari and Dipti Dattaraj Salgaonkar. Ambani lived only briefly in Yemen because his father decided to move back to India in 1958 to start a trading business that focused on spices and textiles. The latter was originally named "Vimal" but later changed to "Only Vimal". His family lived in a modest two bedroom apartment in Bhuleshwar, Mumbai until the 1970s. The family's financial status slightly improved when they moved to India but Ambani still lived in a communal society, used public transportation, and never received an allowance. Dhirubhai later purchased a 14 floor apartment block called 'Sea Wind' in Colaba, where, until recently, Ambani and his brother lived with their families on different floors.
Білім
Амбани Мумбайдағы Педар-роудтағы Хилл-Грандж орта мектебінде ағасы және кейіннен жақын серігі болған Ананд Джайнмен бірге оқыды. Орта мектепті бітіргеннен кейін ол Мумбайдағы Сент-Ксавьер колледжінде білім алды. Содан кейін Химиялық Технология институтында химиялық инженерия мамандығын тәмамдады. Кейін Амбани Стэнфорд университетінде MBA бағдарламасына қабылданды, бірақ 1980 жылы әкесіне Reliance компаниясын дамытуға көмектесу үшін оқуын тоқтатты. 24 жасында Амбани компания мұнай өңдеу және мұнай химия саласына ауыр инвестиция жасаған кезде Паталганг мұнай-химия зауытының құрылысын басқаруға тағайындалды. Амбани 2010 жылы тәулігіне 660 000 баррель (жылына 33 миллион тонна) өндіретін, мұнай химиясы, энергетика, порт және басқа да инфрақұрылыммен интеграцияланған Үндістанның Джамнагар қаласындағы әлемдегі ең ірі мұнай өңдеу зауытын салуға жетекшілік етті. 2013 жылдың желтоқсанында Амбани Үндістанда 4G желісі үшін цифрлық инфрақұрылым құруда Bharti Airtel компаниясымен «бірлескен кәсіпорны» мүмкіндігі туралы хабарлады. 18 маусымда 2014 жылы Мукеш Амбани келесі үш жылда бизнеске 1,8 триллион рупий (шағын масштаб) инвестициялауды және 2015 жылы 4G кеңжолақты қызметін іске қосуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. 2014 жылдың ақпанында Мукеш Амбаниға қарсы KG бассейнінен табиғи газ бағасын белгілеудегі заңбұзушылықтар бойынша қылмыстық іс қозғалды. 2016 жылы Амбани мұнай өңдеу, мұнай химия өнімдері және осы салалардағы инженерлік және бизнес лидерлігі үшін Ұлттық Инженерлік Академиясының мүшесі болып сайланды. 2015 жылы Қытайдың Hurun зерттеу институтының мәліметінше, Амбани Үндістанның қайырымдылық жасаушыларының тізімінде бесінші орында тұрды. Ол Bank of America директорлар кеңесіне тағайындалды және оның құрамына кірген алғашқы американдық емес адам болды. 2016 жылы Амбани әлемдегі 36-шы бай адам деп танылды және Forbes журналының тізімінде соңғы он жыл бойы Үндістанның ең бай адамы атағын сақтап келеді. Ол Forbes журналының әлемдегі ең беделді адамдар тізіміне енген жалғыз үнді бизнесмені. 2020 жылдың қазан айында Forbes Мукеш Амбаниді әлемдегі 6-шы бай адам деп жариялады. 2018 жылдың шілдесінде ол 44,3 миллиард долларлық байлығымен Alibaba Group атқарушы төрағасы Джек Маны басып өтіп, Азияның ең бай адамы атанды. Сонымен қатар ол Солтүстік Америка мен Еуропадан тыс әлемдегі ең бай адам. 2018 жылдың ақпанында Bloomberg-тің «Робин Гуд индексі» Амбанидің жеке байлығы Үндістан үкіметінің 20 күнге жұмыс істеуіне жеткілікті екенін бағалады. Reliance арқылы ол Үндістан Премьер Лигасының «Mumbai Indians» франшизасына ие және Үндістандағы футбол лигасы – Үндістан Супер Лигасын құрушы. 2012 жылы Forbes оны әлемдегі ең бай спорт командаларының иелерінің бірі деп атады. Ол әлемдегі ең қымбат жеке резиденциялардың бірі – Антилияда тұрады, оның құны 4,6 миллиард долларға жетеді.
Ambani attended the Hill Grange High School at Peddar Road, Mumbai, along with his brother and Anand Jain, who later became his close associate. After his secondary schooling, he studied at St. Xavier's College, Mumbai. He then received a BE degree in chemical engineering from the Institute of Chemical Technology. Ambani later enrolled for an MBA at Stanford University but withdrew in 1980 to help his father build Reliance, which at the time was still a small but fast growing enterprise. At the age of 24, Ambani was given charge of the construction of Patalganga petrochemical plant when the company was heavily investing in oil refinery and petrochemicals. Ambani directed and led the creation of the world's largest grassroots petroleum refinery at Jamnagar, India, which could produce 660,000 barrels per day (33 million tonnes per year) in 2010, integrated with petrochemicals, power generation, port, and related infrastructure. In December 2013 Ambani announced the possibility of a "collaborative venture" with Bharti Airtel in setting up digital infrastructure for the 4G network in India. On 18 June 2014, Mukesh Ambani said he will invest Rs 1.8 trillion (short scale) across businesses in the next three years and launch 4G broadband services in 2015. In February 2014, a First Information Report (FIR) alleging criminal offences was filed against Mukesh Ambani for alleged irregularities in the pricing of natural gas from the KG basin. Ambani was elected as a member of the National Academy of Engineering in 2016 for engineering and business leadership in oil refineries, petrochemical products, and related industries. As of 2015, Ambani ranked fifth among India's philanthropists, according to China's Hurun Research Institute. He was appointed as a Director of Bank of America and became the first non American to be on its board. As of 2016, Ambani was ranked as the 36th richest person in the world and has consistently held the title of India's richest person on Forbes magazine's list for the past ten years. He is the only Indian businessman on Forbes' list of the world's most powerful people. As of October 2020, Mukesh Ambani was ranked by Forbes as the 6th wealthiest person in the world. He surpassed Jack Ma, executive chairman of Alibaba Group, to become Asia's richest person with a net worth of $44.3 billion in July 2018. He is also the wealthiest person in the world outside North America and Europe. As of February 2018, Bloomberg's "Robin Hood Index" estimated that Ambani's personal wealth was enough to fund the operations of the Indian federal government for 20 days. Through Reliance, he also owns the Indian Premier League franchise Mumbai Indians and is the founder of the Indian Super League, a football league in India. In 2012, Forbes named him one of the richest sports owners in the world. He resides at the Antilia, one of the world's most expensive private residences with its value reaching $4.6 billion.
Марапаттар мен құрметтер
Сыйлық немесе құрметтің алынған жылы Сыйлық немесе құрметтің атауы Сыйлықты табыс еткен ұйым 2000 жылғы Эрнст & Янг Жыл кәсіпкері Эрнст & Янг, Үндістан 2010 жылғы Азия қоғамындағы жаһандық көрегейлік сыйлығы 2010 жылғы Инженерлік және қолданбалы ғылымдар мектебінің деканының медалі Пенсильвания университеті 2010 жылғы Гарвард Бизнес шолуындағы әлемдік бас директорлардың ең жақсы 5-інің бірі 2010 жылғы Халықаралық түсіністік жөніндегі бизнес кеңесінің жаһандық көшбасшылық сыйлығы 2016 жылғы АҚШ Ұлттық инженерлік академиясының шетелдік мүшесі Ұлттық инженерлік академиясы 2016 жылғы Отмер алтын медалі Химиялық мұра қоры
Year of Award or Honor Name of Award or Honor Awarding Organization 2000 Ernst & Young Entrepreneur of the Year Ernst & Young India 2010 Global Vision Award at The Awards Dinner Asia Society 2010 School of Engineering and Applied Science Dean's Medal University of Pennsylvania 2010 ranked 5th best performing global CEO Harvard Business Review2010Global Leadership AwardBusiness Council for International Understanding 2016 Foreign associate, U. S. National Academy of Engineering National Academy of Engineering 2016 Othmer Gold Medal Chemical Heritage Foundation
Қорларды манипуляциялау және айыппұл
"Риланс Петролиум Лимитед" (RPL) компаниясының акцияларын манипуляциялауы үшін "Риланс Индустрияс" компаниясына 950 крор рупий (9,5 миллиард) айыппұл салынды, оның ішінде 447 крор рупий (4,47 миллиард) қайтарылған пайдадан, ал 500 крор рупий (5 миллиард) пайыздық төлемдерден тұрады, бұл 2007 жылы болды. 2006 жылдың сәуір айында RPL, "Риланс" компаниясының еншілес компаниясы ретінде акцияларын биржаға шығарды, бір акциясы 60 рупийден сатылды. Акциялар шамамен 100 рупийге жеткен соң нарық 30 пайызға құлдырап, RPL қайтадан 60 рупийге дейін төмендеді. Үндістанның Бағалы қағаздар және биржалар жөніндегі Басқару органының (Securities and Exchange Board of India) директивасы бойынша, RIL өз агенттерінің көмегімен бұрын тіркелген еншілес компаниясы RPL-нің акцияларын саудалаудан рұқсатсыз пайда табу үшін ұйымдастырылған операция жүргізді, бұл компания 2009 жылы "Риланс Индустрияс" компаниясымен біріктірілді.
For manipulating shares of Reliance Petroleum Limited (RPL), Reliance Industries was fined Rs. 950 crores (9.5 billion), split into 447 crores (4.47 billion) in retracted gains and 500 crores (5 billion) in interest in 2007. In April 2006, RPL went public as a Reliance subsidiary for Rs. 60 per share. The market crashed by 30% after it floated at roughly Rs. 100, and RPL was back at 60. By Securities and Exchange Board of India directive, RIL carried out an organised operation with the help of its agents to obtain unauthorised profits from the trading of its formerly listed unit, RPL, which was combined with the former in 2009.
Жеке өмір
1985 жылы Нита Амбаниге үйленді. Олардың Акаш және Анант есімді екі ұлы мен Акаштан егіз туған Иша есімді қызы бар. Олар әкесі Нита қатысқан би кешінде танысып, олардың үйленуіне бастама көтерді. Олар Мумбаидегі 27 қабаттан тұратын «Антилия» жеке үйінде тұрады. Оның құны 1 миллиард долларға бағаланған және салынған кезде әлемдегі ең қымбат жеке резиденция болды. Ғимаратты күтіп ұстауға 600 адам жұмыс істейді, онда үш тікұшақ алаңы, 160 көлік тұрағы, жеке кинотеатр, бассейн және фитнес орталығы бар. 2007 жылы Амбани әйелінің 44 жасқа толуына орай 60 миллион долларлық Airbus A319 ұшағын сыйлады. Ұшаққа жатын бөлме, қонақ бөлме, спутниктік теледидар, Wi-Fi, аспан бар, душ және кеңсе орнатылған. 2008 жылы Амбани 111,9 миллион долларға «Мумбаи Индианс» крикет командасын сатып алғаннан кейін «Әлемдегі ең бай спорт командасының иесі» деген атаққа ие болды. Мукеш Амбани қатаң вегетариан және спирттік ішімдіктерді ішпейді. 2012 жылдың 31 наурызында аяқталған қаржы жылында ол «Reliance Industries Ltd» (RIL) компаниясының бас директоры ретіндегі жылдық жалақысынан шамамен 240 миллион рупийден бас тартты. RIL-дің жоғары лауазымды қызметкерлерінің жалақысы сол жылы өскеніне қарамастан, ол осы қадамға барды. Мукеш Амбани компанияның 50,4% үлесіне ие. Бұл оның жалақысын төртінші жыл қатарынан 150 миллион рупийге шектеді. 2019 жылдың басында Мумбаидегі сот оның інісі Анил Амбаниді шведтік «Ericsson» компаниясына жеке кепілдік берген қарызын төлемегені үшін сотқа шақырды. Сот Анилге түрмеге қамаудың орнына ақша табуға бір ай уақыт берді. Айдың соңында Мукеш інісіне көмектесіп, қарызын төледі. 2021 жылы Амбани тұратын Мумбаидегі биік ғимараттың жанында жасыл «Mahindra Scorpio» көлігінде жарылғыш заттар табылғандықтан, ол бомбалық қауіп-қатердің нысаны болды. 2023 жылы ол электрондық пошта арқылы өлім жазасы туралы угроза алды.
He married Nita Ambani in 1985 and they have two sons, Akash and Anant, and a daughter, Isha, who is Akash's twin. They met after his father attended a dance performance which Nita took part in and thought of the idea of arranging a marriage between the two. They live in Antilia, a private 27 storey building in Mumbai, which was valued at US$1 billion and was the most expensive private residence in the world at the time it was built. The building requires a staff of 600 for maintenance, and it includes three helipads, a 160 car garage, private movie theatre, swimming pool, and fitness centre. In 2007, Ambani gifted his wife a $60 million Airbus A319 for her 44th birthday. The Airbus has been custom fitted to include a living room, bedroom, satellite television, WiFi, sky bar, showers, and an office. Ambani was titled "The World's Richest Sports Team Owner" after he purchased the IPL cricket team Mumbai Indians for $111.9 million in 2008. Mukesh Ambani is a strict vegetarian and teetotaler. During the fiscal year ending 31 March 2012, he reportedly decided to forgo nearly ₹240 million from his annual pay as chief of Reliance Industries Ltd (RIL). He elected to do this even as RIL's total remuneration packages to its top management personnel increased during that fiscal year. Mukesh Ambani holds a 50.4% stake in the company. This move kept his salary capped at ₹150 million for the fourth year in a row. In early 2019, a court in Mumbai held his younger brother, Anil Ambani, in criminal contempt for non payment of personally guaranteed debt Reliance Communications owed to Swedish gearmaker Ericsson. Instead of jail time, the court gave Anil a month to come up with the funds. At the end of the month, Mukesh bailed out his younger brother, paying the debt. In 2021, he was the subject of a bomb scare when a green Mahindra Scorpio SUV packed with explosives was found near a Mumbai skyscraper housing Ambani. In 2023, he received a death threat via email.