Кіріспе

Индонезияның Папуа аймағында орналасқан кен, неміс муниципалитеті.

FCX Индонезия үкіметімен жасалған Жұмыс келісімшарты (CoW) негізінде жұмыс істейді, бұл Freeport-қа белгілі бір аймақта (А блогы) барлау, кен өндіру және өндіріс қызметін жүргізуге мүмкіндік береді. Ол сонымен қатар тағы бір аймақта (B блогы) барлау жұмыстарын жүргізеді.

Компания

PT Freeport Indonesia (PTFI) компаниясы қазіргі уақытта Grasberg кен орнын басқарады. Бұл тау-кен компаниясы индонезиялық және американдық мүдделердің бірлескен кәсіпорны болып табылады, мұнда Индонезия үкіметі мемлекеттік компаниясы PT Mineral Industri Indonesia (MIND ID) және PT Indonesia Papua Metal & Mineral арқылы 51,23% үлеске ие, ал Freeport McMoRan 48,77% үлеске ие. Бұрын PT Freeport Indonesia компаниясының 90,64% үлесі Freeport McMoRan-ға тиесілі болған, оның ішінде толыққанды еншілес компаниясы PT Indocopper Investama арқылы 9,36% үлесі болған. 2018 жылдан бастап кен өндіру операциясының рұқсатын ұзарту бойынша келіссөздер жүргізіліп жатқанда, Индонезия үкіметі компанияның 51,23% үлесін алуға қол жеткізді, ал Freeport McMoRan 48,77% үлесін сақтап қалды. PT Indocopper Investama компаниясы өз атауын PT Indonesia Papua Metal & Mineral деп өзгертті. Сондай-ақ, Индонезия Freeport McMoRan тау-кен орнын жалға алу келісімін, оның мерзімі 2021 жылы аяқталуға тиіс болған, 2041 жылға дейін тағы 20 жылға ұзартуға келісті.

Кен орындары

Жұмыс өте үлкен ашық карьерді, жер асты карьерін және төрт концентраторды қамтиды. Ашық карьер – жер бетінде 2 км ені бар кратер құрайтын – жоғары өнімді, төмен құнды операция болып табылады, 2006 жылы 67 миллион тоннадан астам кен өндіріп, фабрикаға берілетін кеннің 75% астамын қамтамасыз етті. Кен карьерде алғашқы ұсақталудан өтеді, содан кейін кенді ұсақтау, саусақтау және флотациялау үшін комбинатқа кен өткізу арқылы жеткізіледі. Grasberg-тің ұнтақтау және концентрациялау кешені әлемдегі ең ірісі болып табылады, онда төрт ұнтақтауыш және екі ірі жартылай автогенді ұнтақтау (SAG) агрегаты 2006 жылы күніне орташа есеппен 240 000 тонна кенді өңдеді. Мыс-алтын концентратын кеннен бөлу үшін флотациялық реагент қолданылады. Мыс-алтын концентратын қамтитын шлам үш құбыр арқылы 70 миль (113 км) қашықтықта орналасқан Аммапаре теңіз портына жеткізіледі, онда ол сусыздандырылады. Сүзілгеннен және кептірілгеннен кейін, мыс, алтын және күміс қосқан концентрат әлемнің түкпір-түкпіріндегі қорыту заводтарына жіберіледі, ал алтынға бай жердің тұрғындарына аз немесе ешқандай құндылық қалдырылмайды. Порттың құрылыстарына Grasberg операцияларын қамтамасыз ететін көмірмен жұмыс істейтін электр станциясы да кіреді. Индонезияның Қоршаған орта министрлігінің 2004 жылғы есебінде өзеннің жазыққа кіргендегі тұнба деңгейі 37 500 мг/л, ал Арафура теңізіне кіргенде 7 500 мг/л болса, ал Индонезия заңнамасы бойынша максималды рұқсат етілген деңгей 400 мг/л құрайды.

Қоршаған ортаға зиян келтіру

Шахтада ландшафтты қалпына келтіру жобалары басталған кезде, экологиялық ұйымдар мен жергілікті тұрғындар мыс ластануы және шахта қалдықтарынан туындайтын қышқыл шахталық дренаждың айналасындағы өзендерге, жер бетіне және жер асты суларына таралуы мүмкін екеніне алаңдаушылық білдірді. Freeport компаниясы өз әрекеттерінің өнеркәсіп стандарттарына сәйкес келетінін және тиісті органдармен келісілгенін мәлімдеді. 2005 жылы 1997 жылдан бері Freeport Индонезияның экологиялық заңдарын бұзғаны туралы хабарланды. Freeport компаниясы 6 миллиард тоннаға жуық қалдық шығаратынын болжады. Қорлардың құны шамамен 870 миллион АҚШ доллары болатын үлестері, қабылданған шешімдердің нәтижесінде қордан алынып тасталды. 2009 жылдың 11 шілдесінде басталған шабуылдар бес күннен астам жалғасты. Freeport компаниясының 29 жастағы австралиялық қызметкері Дрю Грант гольф ойнауға бара жатқанда көлікте отырғанда атып өлтірілді. Индонезия полициясы Гранттың әскери қару қолданып, мойнына, кеудесіне және ішкі ағзаларына жасалған бес оқтан көз жұмғанын хабарлады. Шабуыл кезінде Freeport компаниясының күзетшісі Маркус Ратеало және бірнеше полиция қызметкері де қаза тапты. Үкіметтік тергеу нәтижесінде оқиғаның салдарынан абайсыздыққа жол берілгені анықталды. Оқиғадан екі күн бұрын ескерту белгілері анықталған. Осыған жауап ретінде басшылық бірқатар жабдықтарды жылжытты, бірақ жұмысшыларды аймақтан шығармады. Бір айдан кейін күкірт газына уланғаннан кейін екі жұмысшы көз жұмды. Үкімет тергеу қорытындысын күштен шығарып, оқиғаның табиғи себептерге байланысты екенін мәлімдеді. 2013 жылы Big Gossan кенішіндегі жер асты оқу орталығының төбесі құлап, 38 жұмысшы ішке қамауға түсті. Олардың арасынан тек 10-ы ғана аман қалды. Кеншілер жер астындағы кеніштерде жұмыс істеу қауіпсіздігі бойынша қайта оқу курсына қатысып жатқанда төменгі бөлімде тұтқындалды. Екінші қашу жолының болмауы адам өмірінің жоғалуына себеп болды. Freeport McMoran геологиялық тобының мәліметінше, Big Gossan туннелінің құлауына төбесінің эрозиясы себеп болды, бұл әк тас қабырғаларының тотықты қышқыл сумен үнемі сіңіп, бұзылуына байланысты туындады. Индонезияның Ұлттық Адам Құқықтары Комиссиясы Freeport компаниясын абайсыздықпен айыптады.