Кіріспе

ISO әзірлеген баспа музыканы анықтауға арналған Халықаралық стандартты музыка нөмірі немесе ISMN (ISO 10957) – ISO ұйымы жасаған баспа музыканы анықтау үшін қолданылатын он үш таңбалы әріп-сандық идентификатор.

Шолу

ISMN құру туралы алғашқы ұсынысты IAML (International Association of Music Libraries, Archives and Documentation Centres) ұлыбританиялық филиалы жасады. Оны Алан Поуп (Blackwell's Music Department, Oxford), Малкольм Льюис (Ноттингемдегі музыка кітапханашысы) және Малкольм Джонс (Бирмингемдегі музыка кітапханашысы) енгізді. 1987 жылы Амстердамда өткен IAML конференциясында ISMN құрылымы мен қолданылу жобасы ұсынылды, ал 1989 жылы Оксфордта өткен IAML конференциясындағы талқылаулардан кейін Ұлыбритания, Франция және Германия филиалдары тиісті ұлттық стандарттау органдары (BSI, AFNOR және DIN) арқылы ISMN-ді ISO жұмыс жобасы ретінде тіркеуге келісті. 1993 жылы Оттава мен Парижде өткен кездесулерден кейін жоба аяқталды және ISO тарапынан жарияланды. Бастапқы форматта төрт элемент болды: ерекшеленетін префикс M, баспагердің идентификаторы, тауардың идентификаторы және тексеру цифры, әдетте M 2306 7118 7 түрінде. 2008 жылдың 1 қаңтарынан бастап ISMN он үш цифрлы идентификатор ретінде анықталды, ол 979 0-ден басталады, мұндағы нөл ескі үлгідегі M әрпін алмастырады. Соның нәтижесінде алынған сан тауардың штрих-кодында кодталған EAN 13 санымен сәйкес келеді. 979 ел код префиксі "Musicland" деп белгілі. Қазіргі форматта төрт блок бар: ISMN үшін арналған 979 0 префиксі – болашақта олар ISBN-мен бөлісетін 979 кеңістігінің қалған бөлігін иеленуі күтілуде, баспагерді анықтауға арналған блок, тауарды анықтауға арналған блок және соңғы тексеру цифры. Стандартты TC 46/SC 9 жауапкершілігінде. Бір басылымға ISBN және ISMN екі идентификатор да берілуі мүмкін. ISBN-нен айырмашылығы, ISMN баспагерлерді елдер бойынша бөле алмайды.

Тексерілетін цифр

Тексеру цифры ISBN 13 және, тікелей, EAN 13 сияқты есептеледі. Атап айтқанда, ISMN-нің әр цифры солдан оңға қарай 1 және 3 салмақтарымен кезектесіп көбейтіледі. Осы салмақталған цифрлар қосылады. Тексеру цифры – 0 мен 9 арасындағы толық сан, ол қосындыны 10-ға бөлінетін етіп жасайды. 2008 жылға дейінгі M xxxx xxxx c коды үшін тексеру цифры, M-ді 9790-мен алмастыру арқылы алынған 13 таңбалы кодтың EAN тексеру цифры сияқты есептеледі. Яғни, ескі және жаңа кодтардың айырмасы тек M-ді 9790-ға алмастыруда ғана, ал тексеру цифры өзгеріссіз қалады. Бұл, мысалы, ISBN-нен EAN-ге түрлендіруден өзгеше, онда тексеру цифрын қайта есептеу қажет.