Кіріспе
Англияның қаулы деңгейіндегі әкімшілік бөлінісінің түрі. Метрополитендік округтер – бастапқыда жергілікті басқару үшін пайдаланылған Англияның бөлімшелері. Алты метрополитендік округ бар: Үлкен Манчестер, Мерсисайд, Оңтүстік Йоркшир, Тайн және Уэр, Батыс Мидлендс және Батыс Йоркшир. Метрополитендік округтер 1974 жылы Англия мен Уэльстегі жергілікті басқару реформасының бір бөлігі ретінде құрылды. Олар екі деңгейлі жүйедегі округтер мен метрополитендік муниципалитеттердің жоғарғы деңгейі болды және ірі қалалық аймақтарды басқару үшін құрылды. 1986 жылы олардың округтік кеңестері таратылды, содан бері метрополитендік округтердің жергілікті басқарудағы рөлі жойылды. Жергілікті басқару функцияларын көбінесе метрополитендік муниципалитеттер өздеріне алды, ал кейбір округтік қызметтерді үйлестіру үшін бірлескен кеңестер құрылды. Метрополитендік округтер – шекаралары ортақ болатын рәсімдік округтер. Барлық метрополитендік муниципалитеттер біріктірілген органдар құрамына кіреді, бұл органдар 2011 жылы енгізілген заңды құрылымдар болып табылады және жергілікті билік органдарына жауапкершілікті ерікті түрде біріктіруге және ынтымақтастыққа мүмкіндік береді. Үлкен Манчестер, Оңтүстік Йоркшир, Батыс Мидлендс және Батыс Йоркширдің біріктірілген органдары метрополитендік округтермен бірдей аумақтарды қамтиды; Мерсисайд муниципалитеттері Ливерпуль қалалық аймағының бөлігі, ал Тайн және Уэр муниципалитеттері Солтүстік-Шығыс біріктірілген органы мен Солтүстік Тайн біріктірілген органы арасында бөлінген.
Metropolitan counties are a subdivision of England which were originally used for local government. There are six metropolitan counties: Greater Manchester, Merseyside, South Yorkshire, Tyne and Wear, West Midlands and West Yorkshire. The metropolitan counties were created in 1974 as part of a reform of local government in England and Wales. They were the top tier of a two tier system of counties and metropolitan boroughs, and were created to govern large urban areas. In 1986 their county councils were abolished, and since then the metropolitan counties have had no local government role. The local government functions were largely taken over by the metropolitan boroughs, with joint boards created to co ordinate some county wide services. The metropolitan counties are all ceremonial counties which share their borders. All of the metropolitan boroughs belong to combined authorities, which are statutory bodies introduced in 2011 that allow local authorities to voluntarily pool responsibilities and collaborate. The combined authorities for Greater Manchester, South Yorkshire, West Midlands and West Yorkshire cover the same areas as the metropolitan counties; the boroughs of Merseyside are part of Liverpool City Region, and those of Tyne and Wear are split between North East Combined Authority and North of Tyne Combined Authority.
Жасау
Лондон округінің немесе Үлкен Лондонның үлгісі бойынша Лондоннан тыс ірі агломерацияларға негізделген әкімшілік аймақтарды құру идеясы 20-шы ғасырда бірнеше рет талқыланды. 1948 жылы Жергілікті Өкімет Шекара Комиссиясы бірнеше жаңа округтерді ұсынды, оның ішінде "Оңтүстік-Шығыс Ланкашир, Солтүстік-Шығыс Чешир" ("Selnec") және "Оңтүстік-Батыс Ланкашир, Солтүстік-Батыс Чешир". 1960-шы жылдары Англияның Жергілікті Өкімет Комиссиясы Тайнсайд үшін мұндай келісімді ұсынды және жоба ұсыныстарын Сельнек үшін қарастырды. Вест-Мидлендс агломерациясы үшін комиссия жалпы метрополитендік билігі жоқ, оның орнына біріккен округтер тобын ұсынды. 1969 жылғы Редклифф Мод есебі Манчестер, Ливерпуль және Бирмингемді қоршаған агломерациялар негізінде үш ірі "метрополиттік аймақты" құруды ұсынды (Селнек, Мерсисайд және Вест-Мидлендс), олардың құрамында бүкіл аймақты қамтитын метрополиттік кеңестер және аймақтың бөліктерін қамтитын аудандық кеңестер болды. Гарольд Уилсон үкіметі осы ұсыныстарды қолдайтын ақ парақ жариялады және Оңтүстік Йоркшир мен Батыс Йоркширді метрополиттік аймақтар ретінде қосты. 1970 жылы Эдвард Хиттің консервативтік үкіметі билікке келген кезде ұсыныстар түбірінен өзгертілді. Консервативтердің жергілікті өкімет туралы ақ парағы 1971 жылғы ақпанда жарияланды, онда метрополиттік аймақтар "метрополиттік округтер" деп аталды және олар "Мерсисайд, Оңтүстік-Шығыс Ланкашир және Солтүстік-Шығыс Чешир, Вест-Мидлендс, Батыс Йоркшир, Оңтүстік Йоркшир және Тайн және Уир аймағы" деп тізімделді. Ұсынылған округтер бастапқы ұсыныстарға қарағанда әлдеқайда кіші болды; олар кезең-кезеңімен қысқартылды. Редклифф Мод есебінде Мерсисайдқа Честер, Вест-Мидлендске Реддитч және Стаффорд кірді. Консервативтік саясат, мүмкіндігінше, тарихи шекараларды сақтауға және Ланкаширдің орталық бөлігін қолдауға бағытталды. Темза сағасындағы Солтүстік Кент және Оңтүстік Эссекс аудандарын қамтитын Темзесайд метрополиттік округі (қазір Темза шлюзінің бөлігі деп есептеледі) де ұсынылды. Метрополиттік округтер 1972 жылғы Жергілікті Өкімет Заңымен құрылды. Округтік кеңестер алғаш рет 1973 жылы сайланды және 1974 жылғы сәуірде ресми түрде құрылды.
Құрылымы
Метрополитендік округтер алғаш рет жергілікті басқарудың екі деңгейлі құрылымымен құрылды. Жергілікті басқару функциялары төменгі деңгейдегі билік органдары ретіндегі қалалық округтік кеңестер мен жоғарғы деңгейдегі метрополитендік округтік кеңестер арасында бөлінді. Бұл құрылым метрополитендік емес округтерден округтік және аудандық кеңестер арасындағы өкілеттіктерді бөлу тұрғысынан ерекшеленді. Метрополитендік округтердегі қалалық округтік кеңестер метрополитендік емес округтердегі аудандық кеңестерге қарағанда көбірек өкілеттіктерге ие болды, олар білім беру және әлеуметтік қызметтер саласында да қосымша жауапкершіліктерді жүктеді, ал бұл жауапкершіліктер басқа жерлерде округтік кеңестерге берілген. Метрополитендік округтік кеңестер негізгі жолдар, қоғамдық көлік, жедел жәрдем қызметтері, азаматтық қорғау, қоқыс тастау және қала құрылысын стратегиялық жоспарлау сияқты аймақтық қызметтерді басқаратын стратегиялық органдар ретінде құрылды. Метрополитендік округтік кеңестер 1974 жылдан 1986 жылға дейін қызмет етті.
Ағымдағы жағдай
Кейде метрополитендік округтер "бұрынғы метрополитендік округтер" деп аталады, бірақ бұл сипаттама толыққанды дұрыс емес. Округтік кеңестер таратылды, бірақ 1972 жылғы Жергілікті өзін-өзі басқару туралы заңға сәйкес округтердің өзі сақталып қалды, алайда олар енді ISO 3166 2:GB стандарты бойынша әкімшілік бөлімшелер ретінде тіркелмейді. 1997 жылғы Лейтенанттар туралы заңға сәйкес олар рәсімдік округтер (кейде "географиялық округтер" деп те аталады) мәртебесін сақтайды, оларға Лорд-лейтенант тағайындалады. Олар кейбір мемлекеттік статистикада қолданылады, бірақ жеке метрополитендік округтерді көрсететін Ordnance Survey карталарында енді көрсетілмейді. Кейбір жергілікті қызметтер әлі де метрополитендік округтер аумағында, заңды бірлескен кеңестер мен арнайы келісімдер арқылы жүзеге асырылады; оларға полиция (бірлескен полиция органдары арқылы), өрттен қорғау қызметі, қоғамдық көлік (жолаушылар тасымалын ұйымдастырушылар арқылы) және қалдықтарды кәдеге жарату (Мерсисайд және Үлкен Манчестерде) кіреді. Бұл бірлескен кеңестерге округтерден тағайындалған кеңесшілер кіреді. 2000 жылдан бері метрополитендік округтер бірлескен жергілікті көлік жоспарларын жасау үшін аймақтар ретінде пайдаланылып келеді. 1999 жылы сәтті өткен референдумнан кейін Тони Блэр басқаратын Лейбористік үкімет Лондон үшін стратегиялық билік құру туралы заң қабылдады (Ұлы Лондон билігі). Осы мәселе бойынша әңгімелер болғанымен, МКО-ның орнын басатын ешқандай орган құрылмады. Блэр үкіметі сайланбалы аймақтық ассамблеялар идеясын ұсынды, бірақ ең жағымды нәтиже көрсеткен Солтүстік-Шығыс аймағында өткен референдум сәтсіз аяқталғаннан кейін бұл идеяның жақтастары азайды. Кейіннен қалалық аймақтар идеясы ұсынылды, бірақ 2006 жылғы жергілікті басқару жөніндегі ақ кітапта бұл ұғымды ресми мойындауға қатысты нақты ұсыныстар болған жоқ. Бұл 2010 жылы өзгерді, Үкімет Үлкен Манчестер билік органдарының қауымдастығынан түскен ұсынысты қабылдап, Үлкен Манчестер біріктірілген билігін құрды, ол Үлкен Манчестер үшін жанама сайланған, жоғары деңгейдегі стратегиялық билік ретінде жұмыс істейді. 2014 жылы Оңтүстік Йоркшир және Батыс Йоркширдің аймақтық округтері үшін де осы сияқты жанама сайланған біріктірілген билік органдары құрылды, сондай-ақ әрқайсысы аймақтық округ пен іргелес аймақтық емес аудандарды қамтитын екі біріктірілген билік органдары құрылды: Мерсисайд және Халтон округі үшін Ливерпуль қалалық аймағының біріктірілген билігі және Тайн және Уэр үшін Солтүстік-Шығыс біріктірілген билігі, сондай-ақ Дурхам және Нортумберленд округтерінің біріктірілген билігі. 2017 жылы Батыс Мидлендс округі үшін Вест Мидлендс біріктірілген билігі құрылды. Осы жаңа біріктірілген билік органдарының көпшілігі аймақтық әкімдерді сайлап алды немесе сайлау процесін жүргізіп жатыр. 1995 жылдан бері Бирмингем, Бристоль, Лидс, Ливерпуль, Манчестер, Ньюкасл, Ноттингем және Шеффилд қалалары "Түйінді қалалар" тобында бірікті. Бұл ұйым осы кеңестерге Англиядағы басқа қалалық кеңестерге қарағанда ерекше құқықтық мәртебе бермейді, бірақ Лондоннан тыс аймақтық орталықтар ретінде олардың рөлін мойындауға қарай өрбуде.