Кіріспе
Австралиялық-британдық химик (1917–2013)
John Cornforth: Geobiography
Sir John Warcup Cornforth Jr., (7 September 1917 – 8 December 2013) was an AustralianBritish chemist who won the Nobel Prize in Chemistry in 1975 for his work on the stereochemistry of enzyme catalysed reactions, becoming the only Nobel laureate born in New South Wales. Cornforth investigated enzymes that catalyse changes in organic compounds, the substrates, by taking the place of hydrogen atoms in a substrate's chains and rings. In his syntheses and descriptions of the structure of various terpenes, olefins, and steroids, Cornforth determined specifically which cluster of hydrogen atoms in a substrate were replaced by an enzyme to effect a given change in the substrate, allowing him to detail the biosynthesis of cholesterol. For this work, he won a share of the Nobel Prize in Chemistry in 1975, alongside co recipient Vladimir Prelog, and was knighted in 1977.
Джон Корнфорт: Геобиографиясы
John Cornforth: Geobiography
Sir John Warcup Cornforth Jr., (7 September 1917 – 8 December 2013) was an AustralianBritish chemist who won the Nobel Prize in Chemistry in 1975 for his work on the stereochemistry of enzyme catalysed reactions, becoming the only Nobel laureate born in New South Wales. Cornforth investigated enzymes that catalyse changes in organic compounds, the substrates, by taking the place of hydrogen atoms in a substrate's chains and rings. In his syntheses and descriptions of the structure of various terpenes, olefins, and steroids, Cornforth determined specifically which cluster of hydrogen atoms in a substrate were replaced by an enzyme to effect a given change in the substrate, allowing him to detail the biosynthesis of cholesterol. For this work, he won a share of the Nobel Prize in Chemistry in 1975, alongside co recipient Vladimir Prelog, and was knighted in 1977.
Сер Джон Варкуп Корнфорт кіші (7 қыркүйек 1917 – 8 желтоқсан 2013) – Австралиялық-британдық химик, 1975 жылы ферменттер катализдейтін реакциялардың стереохимиясы жөніндегі еңбегі үшін Химия саласындағы Нобель сыйлығын жеңіп алды. Ол Жаңа Оңтүстік Уэльс штатында туған жалғыз Нобель лауреаты. Корнфорт органикалық қосылыстардағы, яғни субстраттардағы өзгерістерді катализдейтін ферменттерді зерттеді, бұл ферменттер субстраттың тізбектері мен сақиналарындағы сутек атомдарының орнын басады. Түрлі терпендердің, олефиндердің және стероидтардың құрылысын синтездеу және сипаттау арқылы Корнфорт субстраттағы сутек атомдарының қай жиынтығы ферментпен алмастырылатынын анықтады, бұл оған холестериннің биосинтезін толыққанды сипаттауға мүмкіндік берді. Осы еңбегі үшін ол 1975 жылы Химия саласындағы Нобель сыйлығын Владимир Прелогпен бірге бөлісті және 1977 жылы рыцарь атағына ие болды.
John Cornforth: Geobiography
Sir John Warcup Cornforth Jr., (7 September 1917 – 8 December 2013) was an AustralianBritish chemist who won the Nobel Prize in Chemistry in 1975 for his work on the stereochemistry of enzyme catalysed reactions, becoming the only Nobel laureate born in New South Wales. Cornforth investigated enzymes that catalyse changes in organic compounds, the substrates, by taking the place of hydrogen atoms in a substrate's chains and rings. In his syntheses and descriptions of the structure of various terpenes, olefins, and steroids, Cornforth determined specifically which cluster of hydrogen atoms in a substrate were replaced by an enzyme to effect a given change in the substrate, allowing him to detail the biosynthesis of cholesterol. For this work, he won a share of the Nobel Prize in Chemistry in 1975, alongside co recipient Vladimir Prelog, and was knighted in 1977.
Жас шағы мен отбасы
Сиднейде дүниеге келген Корнфорт, Англияда туған, Оксфордта білім алған мектеп мұғалімі және оқытушы Джон Уоркуп Корнфорт пен Хилда Эйпердің (1887–1969) ұлы және төрт баланың екіншісі болды. Эйпер үйленбес бұрын босандыру медбикесі болған. Корнфорт Сиднейде де, сондай-ақ Жаңа Оңтүстік Уэльстің солтүстігіндегі Армидейлде де өсті, онда ол бастауыш мектепте оқыды. Корнфорттың есту қабілеті нашарлағаны байқалды, нәтижесінде орташа құлақтың прогрессивті есту қабілетінің жоғалуына себеп болатын отосклероз диагнозы қойылды. Бұл оны 20 жасқа келгенде толық саңырау қалдырды, бірақ сонымен қатар оның мансап бағытын бастапқыда оқыған құқықтан химияға қарай өзгертті. Вега ғылыми қоры үшін сер Гарри Кротомен сұхбаттасқанда Корнфорт былай түсіндірді: «Мен есту қабілетінің жоғалуы аса қиындық тудырмайтын нәрсені табуым керек еді. Мен химияны таңдадым. Мені ең босатқан нәрсе – әдебиеттің толыққанды дұрыс еместігін түсіну болды. Алдымен бұл мені қатты таңқалдырды, содан кейін қуантты. Өйткені мен мұны түзете аламын! Содан бері мен тек бастапқы әдебиеттерге ғана сүйенем».
Білім
Корнфорт Сиднейдің ұлдарға арналған орта мектебінде білім алды, онда ол академиялық үлгерімдерімен көзге түсті, ағылшын, математика, ғылым, француз, грек және латын тілдерінен емтиханды сәтті тапсырды. Оның химия пәнінің мұғалімі Леонард ("Лен") Бассердің ықпалымен, ол заң мамандығынан химия саласына көшуге бейімделді. Корнфорт 1933 жылы 16 жасында Сиднейдің ұлдарға арналған орта мектебін үздік бітіруші ретінде аяқтады. 1934 жылы Корнфорт Сидней университетіне қабылданды және Сидней университетінің химия мектебінде органикалық химияны оқыды, 1937 жылы бірінші дәрежелі дипломмен және Университет медалімен ғылым бакалавры атағын алды. Оқу кезеңінде оның есту қабілеті нашарлап, лекцияларды тыңдау қиынға соқты. Сол кезде ол есту аппараттарын қолдана алмады, себебі дыбыс бұрмаланатын, сондай-ақ ол қолмен оқуды кеңінен пайдаланбады. Сидней университетінде оқып жүргенде Корнфорт болашақ әйелі, сонымен қатар химия саласындағы әріптесі Рита Харраденспен танысты. Ол Нью-Саут-Уэльс штатында химия пәнінен үздік нәтиже көрсеткен ерекше академиялық жетістіктерге ие болды. Харраденс 1936 жылы бірінші дәрежелі дипломмен және органикалық химиядан Университет медалімен, Корнфорттан бір жыл бұрын бітірді. Харраденс 1937 жылы "В1 витаминінің пиридин аналогын синтездеуге жасалған әрекеттер" тақырыбында магистрлік диссертациясын қорғады. 1939 жылы Корнфорт пен Харраденс бір-бірінен тәуелсіз, 1851 жылғы көрменің Корольдік комиссиясынан екі ғылыми зерттеу стипендиясының (1851 жылғы зерттеу стипендиясы) біреуін жеңіп алды, олар екі жылға шетелде оқуға мүмкіндік берді. Олар 14 жыл бойы Сер Роберт Робинсонмен бірлесіп жұмыс істеді. 1941 жылы Корнфорт пен Харраденс екеуі де органикалық химиядан D. Phil. дәрежесін алды. Ол кезде Австралияда химия ғылымдарының докторы атағын алуға болатын ешқандай мекеме немесе жағдай болған жоқ.
Мансап
Оксфордқа келгеннен кейін және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корнфорт пенициллин жұмысына, әсіресе оны тазарту мен шоғырландыруға маңызды үлес қосты. Пенициллин әдетте шикі түрінде өте тұрақсыз болады; осының салдарынан сол кездегі зерттеушілер Говард Флоридің бұл дәріге қатысты жұмысын дамытып жатты. 1940 жылы Корнфорт және басқа химиктер пенициллиннің өндірісі мен әсерін жақсартатын жағдайларды анықтау үшін пенициллиннің мөлшерін салыстыру бірліктерімен өлшеді, сондай-ақ "Пенициллиннің химиясы" кітабын жазуға қатысты. 1946 жылы үйленген Корнфорттар Оксфордты қысып, Медициналық зерттеулер кеңесіне (МЗК) қосылып, Ұлттық медициналық зерттеу институтында (ҰМЗИ) жұмыс істеді, онда олар стеролдарды, оның ішінде холестеринді синтездеу жөніндегі бұрынғы жұмыстарын жалғастырды. Корнфорттар мен Робинсонның ынтымақтастығы одан әрі дамыды. 1951 жылы олар Роберт Бернс Вудвордпен бірдей уақытта ароматикалық емес стероидтердің алғашқы толық синтезін аяқтады. ҰМЗИ-де Корнфорт көптеген биологиялық ғалымдармен, соның ішінде Джордж Попьякпен бірлесіп жұмыс істеді, олар холестеринге бірдей қызығушылық танытты. Олар 1968 жылы полиизопреноидтар мен стероидтардың биосинтез жолын анықтаудағы еңбегі үшін Дэви медалімен марапатталды. МЗК-де жұмыс істеген кезеңде Корнфорт Уорвик университетінің профессоры болып тағайындалды және 1965 жылдан 1971 жылға дейін онда қызмет етті. 1975 жылы Корнфорт Владимир Прелогпен бірге химия саласындағы Нобель сыйлығының бір бөлігін алды. Сыйлықты қабылдаған сөзінде Корнфорт: «Менің ғылыми өмірімнің бойында әйелім – менің ең адал серігім болды. Оның тәжірибелік дағдысы жұмысымға үлкен үлес қосты; ол мен үшін есту қабілетінің нашарлауымен байланысты туындайтын қарым-қатынас қиындықтарын жеңілдетті; оның қолдауы мен қайраттылығы – мен үшін ең бағалы тірек болды», – деді. Сондай-ақ 1975 жылы ол Брайтондағы Сассекс университетіне Корольдік қоғамның зерттеу профессоры болып ауысты. Корнфорт профессор ретінде онда қалды және өмірінің соңына дейін зерттеу жұмыстарын белсенді түрде жүргізді.
Жеке өмір
1941 жылы Оксфорд университетін бітірген жылы Корнфорт Рита Харриет Харраденске (ту. 1915) үйленді, олардан Джон есімді ұлы және Бренда мен Филиппа есімді екі қызы болды. Корнфорт Харраденспен Сидней университетінің екінші курсында оның Клейзен колбасын сындырғаннан кейін танысты; Корнфорт шыны өңдеу және үрлеу құбырын қолданудағы шеберлігімен оны жөндеп берді. Рита Корнфорт 2012 жылғы 6 қарашада, ұзақ аурудан кейін, отбасының арасында үйінде қайтыс болды. Өзінің жетістігіне зор үлес қоскан маңызды автор немесе еңбек туралы айтқанда, Корнфорт неміс химигі Герман Эмиль Фишердің еңбектерінің өзіне әсер еткенін атап көрсетті. Ол 96 жасында дүниеден озды. Корнфорттан үш баласы мен төрт немересі қалды. Ол сенімсіз және дінге сенбейтін адам болды.