Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кесіртке түрі
Species of lizard
өсімдік түрі
the plant species
Базилиск (Basiliscus basiliscus) – Corytophanidae тұқымдасына жататын кесіртке түрі. Бұл түр Орталық және Оңтүстік Америкаға ендемик, және жаңбырлы ормандардағы өзендер мен ағыстардың жанында кездеседі. Су бетінде жүгіре алу қабілеті үшін оны "Иса Мәсіх кесірткесі", "Иса кесірткесі", "Оңтүстік Америка Иса кесірткесі" немесе "lagarto de Jesus Cristo" деп те атайды.
The common basilisk (Basiliscus basiliscus) is a species of lizard in the family Corytophanidae. The species is endemic to Central America and South America, where it is found near rivers and streams in rainforests. It is also known as the Jesus Christ lizard, Jesus lizard, South American Jesus lizard, or lagarto de Jesus Cristo for its ability to run on the surface of water.
Сипаттама
Жалпы базилискті оның ареалындағы ұқсас түрлерден үлкен мөлшерімен және арқасындағы қанат тәрізді биік қырқасымен ажыратуға болады. Көбінесе базилисктер қоңыр және қаймақ түсті болады. Еркектердің басы мен құйрығында да биік қырқалар болады. Екеуі де қоңырдан зәйтүн түсіне дейін, жоғарғы ерінінде ақ, қаймақ немесе сары жолақтары және денесінің екі жағында тағы бір жолақтары болады; бұл жолақтар жас базилисктерде жақсы көрінеді, ал кедейген сайын солғын түске енеді. Жас балапандардың салмағы шамалы және ұзындығы шамалы. Ересек базилисктердің жалпы ұзындығы (құйрығын қоса алғанда) 76 см (2,5 фут) жетеді. Әйелдер әдетте еркектерден кішірек болады және олардан жартылай салмаққа ие. Құйрық жалпы ұзындықтың 70-75% құрайды: мысалы, 70 см (27,5 дюйм) ұзындықтағы жалпы базилисктің құйрығы 50 см (19,5 дюйм) болады. Жалпы базилисктің аузы үлкен, жақ сүйегінің ішкі жағында ара тәрізді тістері бар. Жалпы базилиск су үстінде жүгіре білуімен танымал, сонымен қатар ол өте жақсы тауға шығады және жүзеді, тіпті жарты сағатқа дейін су астында қала алады. Тұтқындықта орташа өмір сүру ұзақтығы жеті жылды құрайды, ал табиғатта ол жыртқыштардың салдарынан кемірек болады. Қорқынышқа шалдыққанда, жалпы базилиск судың ең жақын жиегіне қарай жылдамдап қашады. Базилиск тек артқы аяқтарымен тік тұрып жүгіреді, ал алдыңғы аяқтарын денесіне жақын ұстайды. Жалпы базилиск су үстінде жақсы жүреді, себебі оның аяқтары үлкен және саусақтарындағы тері қабықшалары оған кішкентай ауа көпіршіктерін ұстап алуға мүмкіндік береді. Жылдам қозғалғанда, базилиск су бетінен өтіп, батып кетпейді. Суда оның орташа жылдамдығы шамалы, ол құрлықтағы жылдамдығынан аздап төмен. Жастар су үстінде жүгіре алады, ал ересектер батпастан бірнеше метрден өтеді. Ересек базилисктер баяу қозғалмайды, бірақ олар ауыррақ және ұзаққа дейін жылдамдықпен жүгіре алмайды. Базилиск суға батқаннан кейін, егер жыртқыш жағадан өтіп кетсе, одан жеткілікті қашықтықта болғанша жүзуді жалғастырады. Жалпы базилиск құрлықтағы жыртқыштардан қашу үшін суға жақын болады, бірақ қажет болмаса жүзбейді, себебі басқа су жануарлары оны жеуге мүмкіндік алады.
The common basilisk can be distinguished from similar species within its range by its large size and the high fin like crest along its back. Most common basilisks are brown and cream in color. Males also have high crests on the head and tail. Both sexes are brown to olive, and have a white, cream, or yellow stripe on the upper lip and a second stripe along either side of the body; these stripes have higher contrast in juveniles and fade as the lizards age. Hatchlings weigh a mere and are long. Adults can grow to a total length (including tail) of 76 cm (2.5 feet). Females are generally , and weigh half as much as males. The tail comprises 70 to 75% of the total length: for example, a 70 cm long (27.5 inch long) common basilisk would have a 50 cm long (19.5 inch long) tail. The common basilisk has a large mouth with saw like teeth on the inner sides of the jaw. While the common basilisk is most known for its ability to run on water, it is also an excellent climber and swimmer, and has been known to stay underwater for up to half an hour. The average lifespan is seven years in captivity; in the wild, it tends to be less because of predators. When startled, the common basilisk escapes by speeding to the nearest edge of water—and continues sprinting. The lizard runs on only its hind legs in an erect position, holding its forelegs to its sides. The common basilisk is adroit on water because its feet are large and equipped with flaps of skin along the toes that allow it to catch on tiny air bubbles. When moving quickly, the lizard can cross a surface of water before sinking. On water, it runs at an average speed of , which is just a little slower than its speed on land. Younger basilisks can run on water, while adults cross only a few meters before sinking. Adults do not move slowly, but they weigh more and cannot sprint for as long a time. Once a basilisk submerges, it continues swimming until it is sufficiently far from its pursuer — if the predator has followed past the bank. Although the common basilisk stays close to water to escape terrestrial predators, it swims only when necessary because some other aquatic animals would eat it given the chance.
Географиялық таралу аймағы мен тіршілік ету ортасы
Жалпы базилиск Орталық Американың тропикалық жаңбырлы ормандарында және Оңтүстік Американың солтүстік-батысында кездеседі, әдетте теңіз деңгейінен Коста-Рикаға дейін төменгі биіктікте өмір сүреді. Коста-Рикада бұл базилиск кейбір жерлерде жоғарырақ биіктікте де кездеседі. Бұл түр Тынық мұхиты жағында Никарагуаның оңтүстік-батысынан Колумбияның солтүстік-батысына дейін, ал Атлантика жағында Панаманың ортасынан Венесуэланың солтүстік-батысына дейін таралған. Коста-Рикада ол негізінен елдің Тынық мұхиты жағында кездеседі. Атлантика жағындағы ұқсас түрі – жасыл базилиск (Basiliscus plumifrons), ол ұқсас ортада тіршілік етеді және ұқсас биологиялық ерекшеліктерге ие. (Пауэлл, Конант және Коллинздің 2016 жылғы мәліметтері бойынша, Флоридада таралған түр B. vittatus, B. basiliscus емес.) > Соңғы кезде Оңтүстік Флоридада да табылған.
The common basilisk is found in tropical rainforests throughout Central America and in northwestern South America, usually living in low elevations, from sea level to In Costa Rica, this basilisk can be found as high as in some places. The species ranges from southwestern Nicaragua to northwestern Colombia on the Pacific side, and from central Panama to northwestern Venezuela on the Atlantic side. In Costa Rica, it is mostly found on the Pacific side of the country. The equivalent species on the Atlantic side is the green basilisk (Basiliscus plumifrons), which occupies similar habitats and has similar biology. (According to Powell Conant Collins 2016, B. vittatus is the introduced species in Florida, not B. basiliscus.) > also recently being found in South Florida.
Диета
B. basiliscus – барлық жейтін жануар; оның рационы жәндіктерден, мысалы, қоңыздар немесе ұсақ қызылшалардан, гүлдерден және жыландар, құстар, жұмыртқалар және балықтар сияқты кішкентай омыртқалы жануарлардан тұрады. Оның туыс, түр және қазақша атауларының барлығы грек тіліндегі "базилискос" (βασιλίσκος) сөзінен шыққан, ол "кішкентай патша" деген мағынаны білдіреді. Түрлік атау Карл Линнейдің "Systema Naturæ" еңбегінің 10-шы басылымында берілген.
B. basiliscus is an omnivore; its diet consists of insects, for example, beetles or dragon flies; flowers, and small vertebrates such as snakes, birds, eggs, and fish. Its generic, specific, and common names all derive from the Greek basilískos (βασιλίσκος), meaning 'little king'. The specific epithet was given in Carl Linnæus' 10th edition of Systema Naturæ.