Кіріспе
АҚШ амфибиялық көлігі
DUKW (GMC типтік номенклатурасы, бұлжыраланған «Duck» деп белгілі) – Екінші дүниежүзілік соғыс және Корея соғысы кезінде АҚШ әскері қолданған 2 1/2 тонналық CCKW жүк көліктерінің алты дөңгелекті амфибиялық түрлендірілген нұсқасы. Sparkman & Stephens және General Motors Corporation (GMC) әскери қолдауымен жасалған серіктестік жобалаған DUKW, тауарлар мен әскерлерді құрлықта да, суда да тасымалдау үшін пайдаланылды. Амфибиялық шабуылдарда жағалауға жақындау және одан өтуде өте тиімді болғандықтан, ол тек соғыс қажеттіліктерін қанағаттандыруға жеткілікті етуге арналған. Қазірде сақталған DUKW-тер теңіздік ортада туристік кемелер ретінде танымал.
Тарих
DUKW-ді Sparkman & Stephens, Inc. яхта дизайнерлері Род Стивенс-младший, АҚШ-та тұратын британдық терең су теңізшісі Деннис Пулстон және Массачусетс технология институтынан Франк В. Спир жобалады. Ұлттық қорғаныс ғылыми-зерттеу комитеті мен Ғылыми зерттеулер және даму басқармасы десанттан кейін бөлімшелерді қайта жабдықтау мәселесін шешу үшін әзірлеген бұл көлік бастапқыда қарулы күштер тарапынан қабылданбады. Бір күні АҚШ жағалау күзетінің патрульдік кемесі Массачусетс штатының Провинстаун қаласының жанындағы құмға отырып қалғанда, сол жерде сынақтан өтіп жатқан DUKW кездейсоқ болды. Күшті жел, жаңбыр және үлкен толқындар жеті жағалау күзетшісін құтқаруға қалыпты кемелердің мүмкіндік бермеді, бірақ DUKW осы қиындықтан оңай өтті, соның нәтижесінде DUKW-ге қарсы әскери наразылық тоқтады. Кейін DUKW Англия арнасын жүзіп өтіп, теңізге лайықты екенін дәлелдеді. Соңғы өндіріс дизайнын Мичиган штатының Понтиак қаласындағы Yellow Truck & Coach компаниясының бірнеше инженерлері жетілдірді. Көлік Yellow Truck and Coach Co. (1943 жылдан кейін GMC Truck and Coach Div.) Pontiac West құрастыру зауытында және Chevrolet Div. General Motors Corp. St. Louis Truck құрастыру зауытында өндірілді; 1945 жылы өндіріс тоқтағанға дейін 21 147 данасы жасалды.
Сипаттама
DUKW, GMC AFKWX-тің негізінде салынған, ол GMC CCKW алты дөңгелекті әскери жүк көлігінің кабина алдында қозғалтқышы бар (COE) нұсқасы, су өткізбейтін корпус және пропеллермен жабдықталған. Ол GMC 270 үлгісіндегі тік алты цилиндрлі қозғалтқышпен қуаттандырылған. Бес жылдамдықты үстемелі беріліс қорабы пропеллерге, содан кейін екі жылдамдықты беріліс қорабы осьтерге қуат жеткізген. Пропеллер мен алдыңғы ось беріліс қорабынан таңдалып қосылатын. Беріліс қорабындағы қуат алу құрылғысы ауа компрессоры мен лебёдканы іске қосады. Ол бос күйде салмағы және құрлықта және суда жұмыс істеген. Ұзындығы 9 метр, ені 2 метр, қалпақ түсірілгенде биіктігі 2 метр болған.
DUKW, жүргізушіге кабина ішінде дөңгелектердің қысымын өзгертуге мүмкіндік берген алғашқы көлік болды. Шиналарды қатты беттерде, мысалы, жолдарда толық қысыммен, ал жұмсақ беттерде, әсіресе жағажай құмында азырақ қысыммен толтыруға болатын. Бұл оның қосмекенді көлік ретінде әмбебаптығын арттырды. Бұл мүмкіндік қазір көптеген әскери көліктерде стандартты болып табылады.
Екінші дүниежүзілік соғыс
DUKW АҚШ армиясына, АҚШ теңіз жаяу әскерлері корпусына және одақтас күштерге жеткізілді, ал 2000 данасы Ұлыбританияға Lend-Lease бағдарламасы бойынша берілді; 535 данасын Австралия күштері сатып алды.
Екінші дүниежүзілік соғыста қолданылған кейбір DUKW-тер Нормандияға шабуыл кезінде Омаха жағалауына түсірілгенде айналып кеткені туралы хабарлар бар. DUKW-тер соғыстың соңғы күндерінде Италиядағы Гарда көлінде 10-шы тау дивизиясы тарапынан да қолданылды. 1945 жылдың 30 сәуірінде кешке Торболе-суль-Гардадан Рива-дель-Гардаға өте жатқанда біреуі суға батып, бортындағы 26 адамның 25-і мерт болды. Осы оқиға туралы «Жоғалған альпинистер» атты деректі фильм 2023 жылы көрсетілді. Операция кезінде пайдаланылған тағы екі DUKW құрбан болмай, суға батып кетті.
Соғыстан кейін
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін АҚШ, Ұлыбритания, Франция және Австралияда қызметте аз ғана саны қалды, ал көптеген бірліктер жоюға дейін сақтауға алынды. Австралия көптеген бірліктерді Азаматтық әскери күштер бөлімдеріне берді. Корея соғысы басталғанда АҚШ армиясы бірнеше жүз DUKW-ты қайта жандандырып, 1-ші көлік алмастыру оқу тобы экипажға оқыту жүргізді. DUKW-тар Пусан қоршауы шайқасы кезінде және Инчхонға жасалған десант операциясында жағаға жабдықтар жеткізу үшін кеңінен пайдаланылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бұрынғы АҚШ армиясының DUKW-тары француз әскеріне берілді, оларды Troupes de marine және әскери-теңіз коммандолары қолданды. Көптеген бірліктер шетелдік территорияларда жалпы пайдалануға жұмсалды. Франция Бірінші Индокитай соғысы кезінде Француз Индокитайына DUKW-тарды орналастырды. Кейбір француз DUKW-тары 1970 жылдары жаңа корпус алды, ал соңғысы 1982 жылы қызметтен шығарылды. Ұлыбритания 1948–1960 жылдардағы Малайядағы төтенше жағдай кезінде Малайяға DUKW-тарды орналастырды. Көптеген бірліктер 1962–1966 жылдардағы Индонезия–Малайзия қақтығысы кезінде Борнеоға қайта орналастырылды.
Кейінгі әскери қолданысы
Корольдік теңізшілер 11 (амфибиялық сынақтар мен оқу) эскадрильясында, Солтүстік Девондағы Инстоудағы Корольдік теңізшілердің 1-ші шабуыл тобында оқу үшін осы көліктердің бесеуін пайдаланды. Төрт данасы 1943 және 1945 жылдары өндірілді. Бесіншісі – 1993 жылы жасалған, екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінен қалған, пайдаланылмаған шанақ бөліктерімен жабдықталған DUKW корпусының көшірмесі. 1999 жылы олардың қызмет ету мерзімін 2014 жылға дейін ұзарту мақсатында жөндеу бағдарламасы басталды. Австралия армиясы 1948 жылы Маккуари аралына экспедиция үшін екі DUKW және экипажын Австралияның Ұлттық Антарктикалық зерттеу экспедицияларына берді. Австралиялық DUKW 1970 жылға дейін Антарктикаға азық-түлік жеткізу сапарларында қолданылды. 1945 жылдан 1965 жылға дейін Австралия Комонвелтінің маяқтар қызметіне қарасты Cape York кемесі алыс аралдардағы маяктарды жабдықтау үшін бұрынғы армиялық DUKW-ларды тасыды. Бір DUKW Германиядағы Germersheim қаласындағы Technisches Hilfswerk (THW) азаматтық қорғау ұйымының қызметінде пайдаланылады.
Туристік жерлер
DUKW әлі күнге дейін әлемнің түкпір-түкпіріндегі порты мен өзендері бар қалаларда туристерді тасымалдау үшін қолданылады. Алғашқы "duck tour" компаниясын 1946 жылы Мел Флат Висконсин штатының Висконсин Деллс қаласында құрды. Компания әлі де "Original Wisconsin Ducks" деген атпен қызмет көрсетуде.