Кіріспе
Ұлыбританияда және шетелде жұмыс істейтін археологтардың кәсіби ұйымы – Chartered Institute for Archaeologists (CIfA). Ол 1982 жылы құрылған. 2020 жылдың 21 шілдесіндегі мәлімет бойынша, ұйымда барлығы 3931 мүше тіркелген, олардың 3033-і аккредиттелген маман; сондай-ақ 80 аккредиттелген ұйым да бар. CIfA мүшелері археологиялық қауымдастықтан және әлемнің түкпір-түкпірінен келеді. 2018 жылы мүшелікке 40 елдің археологтары қабылданды. Аккредиттелген мүшелікке қол жеткізу үшін археологиялық тәжірибе мен біліктіліктің қанағаттанарлық деңгейде екенін көрсету қажет, сондай-ақ институттың этика кодексін сақтауға міндеттеме беру керек. CIfA-ның мақсаты – археология және оған байланысты салалардың тәжірибесін дамыту, мұраны сақтау, басқару, түсіну және оны таныстыру үшін кәсіби стандарттар мен этиканы ілгерілету. CIfA қазіргі таңда Рединг университетінде орналасқан.
Қызметтер
CIfA әр түрлі стандарттар мен нұсқаулық құжаттармен қатар Әдеп кодексін жасау және оны күтіп ұстау үшін жауапты. Ол кәсіби этиканың маңыздылығын насихаттайды және көптеген онлайн ресурстарды ұсынады. Өз мүшелерінің атынан ұлттық және жергілікті билік органдарымен және басқа да мекемелермен лоббилік жұмыс жүргізеді, өкілдік етеді және археологиядағы кәсібилікті демеушілік етеді. CIfA-ның басты мақсаты – клиенттердің археологиялық қызметтерді орындау үшін қажетті біліктілігі бар аккредиттелген мамандарды ғана тартуына қол жеткізу және осы мақсатқа жету үшін конференциялар мен оқу курстарын ұйымдастырады, курстарды аккредиттейді, онлайн-дамуға мүмкіндік береді, сондай-ақ мамандар мен аймақтық желілердің кең ауқымын құрайды. Оның жариялымдарына "Археолог" журналы, "Жылнама" және "Анықтамалық" кіреді. Мүшелер сонымен қатар Taylor & Francis баспасынан шығатын "The Historic Environment: Policy and Practice" журналына жеңілдік алады. CIfA жыл сайын көктемде конференция өткізеді және күздегі оқу шарасын да қамтитын жылдық жалпы жиналысын (AGM) ұйымдастырады.
As well as lobbying and making representations to national and local government and other agencies on behalf of its members, it champions professionalism in archaeology. CIfA's overall goal is for clients to engage only accredited professionals with the necessary skills to carry out archaeological services and to support this is organises conferences and training initiatives, accredits courses, provides online Continuing Professional Development facilities, and has a wide range of specialist and area networks. Its publications include a regular magazine The Archaeologist, and a Yearbook and Directory. Members also receive a reduction on The Historic Environment: Policy and Practice, a journal published by Taylor & Francis. CIfA also holds an annual conference in spring, and its Annual General Meeting (AGM) which usually also incorporates a training event in the autumn.
Жеке тұлға
CIfA кәсіби аккредиттеудің үш деңгейін ұсынады: Практик (PCIfA) аккредиттеуі басқалардың жетекшілігімен тарихи орта саласында білікті жұмыстарды орындағандарға қолжетімді; Қатысушы (ACIfA) аккредиттеуі тарихи орта саласында белгілі бір тәуелсіздікпен, бірақ толық жауапкершіліксіз жұмыстарды орындаған, жүктеген немесе аяқтағандарға қолжетімді, ал Мүше (MCIfAs) аккредиттеуі тарихи орта саласындағы ең жоғары жауапкершілік деңгейіне ие және бастама көтеруге, келіссөздер жүргізуге, орындауға және/немесе тапсыруға, сондай-ақ жұмыстарды аяқтауға толық жауапты адамдарға қолжетімді. Аккредиттелген мүшелер кәсіби немесе әуесқой археологтар болуы мүмкін және олар өздерінің атынан кейін тиісті аталымдық аббревиатураны қолдануға құқылы. Барлық аккредиттелген мүшелер институтта толық дауыс беру құқығына ие. CIfA аккредиттеуі Құрылыс шеберліктерін сертификаттау жүйесі (CSCS) картасын алу үшін мойындалады. Сондай-ақ, серіктес және студенттік мүшеліктері де бар. Студенттік мүшелікке толық немесе жартылай күшпен бакалавриат немесе магистратурада археологияны басқа пәндерге тең немесе артық салмақта оқитын студенттер қабылданады. Студенттік мүшелік бітіруден кейін 12 айға дейін сақталады, содан кейін ол автоматты түрде серіктес мүшелікке ауыстырылады. Археологияға қызығушылығы бар, бірақ әлі аккредиттеуге жарамды емес адамдар серіктес мүше бола алады.
Ұйым
1996 жылы CIfA археологиялық ұйымдар тізілімін құрды, ол археологиялық ұйымдар үшін сапаны қамтамасыз ету жүйесі болып табылады. Жеке аккредиттеу сияқты, тіркеуге қол жеткізу үшін ұйымдар мінез-құлық кодексін сақтауға, сондай-ақ белгіленген саясаттар мен процедураларға және қазіргі заманғы ең жақсы тәжірибеге сәйкес жұмыс істеуге міндетті.
Халықаралық
CIfA өзін халықаралық деңгейде жұмыс істейтін Ұлыбританиядағы ұйым ретінде қарастырады, ал жеке мүшелік әлемнің кез келген бөлігінен келген археологтарға ашық. 2017-2018 жылдары неміс археологиялық қауымдастығы DGUF CIfA-мен бірлесіп CIfA Deutschland құруға жұмыстанды; топ 2019 жылы ресми түрде құрылды. Келесі жылы CIfA Australia тобы құрылды. CIfA сондай-ақ ұқсас мақсаттарға ие басқа археологиялық қауымдастықтармен өзара түсіністік туралы меморандумдарға қол қойды. Олардың қатарында Еуропа археологтар қауымдастығы (EAA), Америка Құрама Штаттарындағы кәсіби археологтар тізілімі (RPA), Германиядағы DGUF және Ирландия археологтар институты (IAI) бар.
Мәселелер
Археологиядағы төмен жалақы және жұмыс орнының тұрақсыздығы институт тарихының басынан бері маңызды мәселе болып келді. CIFA-ның рөліне қатысты жиі қате түсініктер туындайды, олар осы мәселені кәсіби қауымдастық ретінде шешетінін, ал емес кәсіподақ немесе өндірістік бірлестік ретінде қабылдайды. Институт археологиялық жұмыстың стандарттарын жақсарту және археологтардың беделін арттыруда маңызды рөл атқарады. Ол жеткіліксіз жалақы мен еңбек жағдайлары осы салалардағы жұмыстың нәтижесіне кері әсер етеді деп санайды және жалақы мәселесін бүкіл сектор деңгейінде белсенді түрде қарауды қамтамасыз етуге мүдделі. Осыған байланысты CIfA жалақы саясатын жариялады және Prospect, Археологиялық менеджерлер мен жұмыс берушілер федерациясымен бірлесіп, салалық мәселелерді талқылау үшін Өнеркәсіптік топ құруға ұсыныс жасады.