Кіріспе

Неміс халқының ұлттық бейнесі "Der Deutsche Michel" ("Неміс Михаил") – неміс халқының ұлттық мінезін бейнелейтін тұлға, ағылшындарды Джон Булл бейнелегендей. Ол 19 ғасырдың бірінші жартысында пайда болған.

Шолу

Мишель Германияның неміс халқын бейнелейді, ал Германия, Марианна Францияны бейнелегендей, ұлттың өзін емес. Ол әдетте түнгі киім мен бас киімін киіп, кейде неміс туының түстерінде суреттеледі, және немістердің өзі туралы түсінігін көрсетеді, әсіресе оның қарапайым мінезі мен жалпыға ортақ келбеті арқылы. Қай жағдайда болса да, түнгі киім мен бас киім, неміс Мишельдің барлық суреттерінде кездеседі – алғашқыларының бірі XIX ғасырдың бірінші жартысынан бастап пайда болған, – неміс Мишельдің, шын мәнінде, өте наив және сенімсіз адам екенін көрсетеді, ол, мысалы, үкімет билігіне күмән келтіруге бейім емес. Керісінше, ол қарапайым, тыныш өмір сүруді қалайды. Ғасырлар бойы неміс Мишельге тағайындалған мінез-құлық өзгеріске ұшырады. Британдық тарихшы Эрик Хобсбаум Германия империясында бейнеленген неміс Мишельдің ең маңызды ерекшелігі туралы былай деп жазды: мәтін = Неміс Мишель туралы мәселе оның бейнесіндегі қарапайымдық пен ақылсыздық, оны ашкөз шетелдіктер оңай пайдалана алатынын көрсетті, сондай-ақ олардың зымырандарын тоқтату үшін ол жиналай алатын физикалық күшін де көрсетті. «Мишель» көбінесе шетелдіктерге қарсы бейне болған. Жаңадан біріккен Германияда ұлттық сәйкестікті құрудың басты қиындығы – әртүрлі неміс мемлекеттерінің өзіндік тарихы мен дәстүрлері болды, олардың ешқайсысы барлығына бірдей ұнайтын символ ретінде қолданыла алмады, нәтижесінде Хобсбаум атап көрсетті: мәтін = Көптеген азат етілген «халықтар» сияқты, «Германияны» басқа нәрсемен емес, қарсы болған нәрсесімен анықтау оңайырақ болды. XIX ғасырдағы неміс Мишель кейіпкеріне тән ксенофобиялық бейімділік, оның әділдігі оны әрқашан алдауға тырысатын айлакер және зымыран шетелдіктерге қарама-қайшы келеді, бұл Рейхті не үшін емес, неге қарсы екенін анықтау оңай болғандығын көрсетеді. Осы тұрғыдан алғанда, Deutscher Michel француз республикасы мен оның құндылықтарының символы ретінде оңтайлы айқындалған Марианнадан мүлдем өзгеше болды. Deutscher Michelді бейнелейтін әдеттегі карикатура 1914 жылдың мамыр айында Kladderadatsch журналында жарияланды, онда неміс Мишель бір жағынан тартымды және әдемі Марианнамен, екінші жағынан қатыгез мужикпен (орыс шаруасы) бірге бақшасында қуана жұмыс істейді; карикатураның мәні Франция Ресеймен одақтаспауы керек, ал Германиямен одақтасқан дұрыс, өйткені жақсы күтімделген бақшасы бар неміс Мишель, бақшасы тәртіпсіздікке ұшыраған арақ ішетін мужиктен гөрі жақсы күйеу екені анық. Бұл ойды нығайту үшін, Deutscher Michel Эльзас-Лотарингия деген әріптермен жазылған қораптағы екі тауыққа суық су құйып отыр, яғни Германия Францияның Эльзас-Лотарингияны қайтарып алу үмітіне кез келген уақытта суық су құя алады. Сурет астындағы жазуда ол бейбітшілікке ұмтылғанын, бірақ көршілері соғыс қаласа, соны алатынын айтады: бұл хабар Мишельдің барлық жақсы мінезі мен қарапайымдығына қарамастан, ашуланғанда өте қатыгез екенін көрсетеді. Немец тілінде Мишель – Михаил есімінің қысқартылған түрі, бірақ қазіргі кезде сирек қолданылады.