Кіріспе

Алма тұқымдасы Malus domestica (Bramley's Seedling, көбінесе Брамли алмасы деп, немесе жай ғана Брамли, Брамлилер немесе Брамлидің алмасы деп аталады) – әдетте қышқылдығына байланысты пісіріліп желетін ағылшын алмасының тұқымдасы. Бұл сорт Мэри Энн Брейлсфорд салған тұқымнан өсіп шыққан. "Түйіндемелі үй шаруашылығы энциклопедиясы" былай дейді: "Кейбір адамдар осы алманы таңдайтын үшін шикі жейді, бірақ Брамлидің тұқымы көбінесе тарты, пирог немесе бүлдіргенге арналған жеміс". Бірақ пісірілгеннен кейін оның дәмі жеңілдейді. Бұл сорттың ерекшелігі – пісіргенде ол алтын түсті болып, жұмсаққа айналады.

Ағаш

Брамлидің тұқымдық алма ағаштары ірі, күшті, жайылып өсетін және ұзақ өмір сүреді. Олар шағын көлеңкеге төзімді. Алмалары өте ірі, әдеттегі десерт алмасынан екі-үш есе салмақты. Олар жалпақ пішіндес, жарқын жасыл түсті, күн сәулесі тиетін жағы қызыл түске боялады. Қазіргі уақытта Корольдік бау-бақша қоғамының Бау-бақшалық еңбек сыйлығымен (H4) марапатталған. Саудада қол жетімді Брамли тұқымдық алма ағаштарының көпшілігі бастапқы ағаштан өсу ерекшеліктері және басқа да қасиеттері бойынша сәл өзгеше, бұл, мүмкін, жылдар бойы байқаусыз өткен кездейсоқ мутацияның (немесе мутациялардың) нәтижесі. 1990 жылы әлі тірі қалған (180 жылдық) ағаштан жасалған тіндік мәдениетте өсірілген өсімдіктер, кеңінен таралған коммерциялық сорттарға қарағанда әлдеқайда тығыз және көп тармақты болып шықты. Клондау жұмысын Ноттингем университетінің ғалымдары, оның ішінде профессор Эдвард Кокинг жүргізді, себебі түпнұсқа ағаш қартайып, бал саңырауқұлағының зиянына ұшырап жатты. Клондалған ағаштардың он екісі қазір университет аумағында өседі; біреуі Саутвеллдегі ескі ағаштың қасына отырғызылды, бірақ ол 10 жасқа келгенде кесіліп тасталды.

Тарих

Алғашқы Брамли тұқымдары 1809 жылы Ұлыбританияның Ноттингемшир графтығындағы Саутвелл қаласында Мэри Энн Брейлсфорд өзінің бағында, жас қыз кезінде отырғызған тұқымдардан өскен. Мэри үйленген соң үйден кетіп, мүмкін, осы алмалардың өсіп жеткенін көре алмаған. Ол 1852 жылы қайтыс болды, бірақ «өзінің» тұқымының аты шығатынын білмеді. Ол бақшаға отырғызған ағаш кейіннен 1846 жылы жергілікті мал өсіруші Мэтью Брэмли үйді сатып алғанда иелігіне көшті. 1856 жылы жергілікті балабақша иесі Генри Мерривезер ағаштан сабау алып, алманы сатуға рұқсат сұрады. Брэмли келісіп, бірақ алманың атында өзінің есімін көрсетуін талап етті. 1862 жылдың 31 қазанында Мерривезердің тізімінде Брэмли алмасының алғашқы сатылымы тіркелді. Ол «үш Брэмли алмасын 2 шиллингке Уптон Холлдан Г-н Гео Куперге» сатты. 1876 жылдың 6 желтоқсанында Брэмли Корольдік бау-бақша қоғамының жеміс комитеті көрмесінде жоғары бағаланды. 1900 жылы алғашқы ағаш қатты дауылда құлап кетті, бірақ аман қалды және отырғызғаннан кейін екі ғасырдан астам уақыт өткен соң да жеміс береді. Дегенмен, 2016 жылы ағаш саңырауқұлақ инфекциясынан зардап шегіп, қурап бара жатқаны хабарланды. Бүгінде бұл сорт Англия мен Уэльстегі ең маңызды аспаздық алма болып табылады, 2007 жылы оның жалпы ауданы 13,5 шаршы мильді құрады, бұл барлық аспаздық алма бақтарының 95% -ын білдіреді. Брэмли көбінесе британдық сорт, бірақ оны Ирландияда да өсіреді. Брэмлиді АҚШ-тың бірнеше шаруа қожалықтары өндіреді, сонымен қатар Канада, Австралия және Жапонияда да таба аласыз. Саутвелл қаласы Брэмли алмасына арналған көптеген мерекелерді өткізеді, оның ішінде 2011 жылы басталған Брэмли алма фестивалі бар. Қазан айының үшінші сенбісінде Саутвелл соборы ашылу салтанатын және тағамдар мен сусындар фестивалін қабылдайды. Брэмли Apple Inn, қаланың қазынасы саналатын алғашқы алма ағашынан бірнеше есік қашықтықта орналасқан. 2018 жылы 27 Church Street ғимараты мен ағашты сақтап қалу үшін Ноттингем Трент университеті сатып алды. Ағашқа алдын ала келісім бойынша барып көруге болады. Саутвеллдегі үйдің қабырғасындағы көк тақта алманың құрметіне орнатылған, ал 2009 жылы Саутвелл соборында ағаш отырғызылғанның 200 жылдығына арналған терезе орнатылды. Генри Мерривезер жас кезінде жақын жердегі Норвуд Парк Естейтінде бағбан болып жұмыс істеді. 1880 жылы Джон Ральф Старки зал, бау-бақшалар мен жайылымдарды сатып алғанда, ол Генри Мерривезерден қандай алма мен жеміс отырғызу керектігі туралы кеңес сұрады. Брэмли алмасы ұсынылды және Брэмлидің алғашқы коммерциялық бақшасы 1910 жылы Майторн бақшасында, қазіргі гольф алаңына жақын Кіші Кирклингтон жолында құрылды.

Армаг Брамли

Армағ графтығынан алынған Брамли алмалары Еуропалық Одақта қорғалған географиялық көрсеткіш статусына ие. Бұл алмалар Англияда өсірілгендерге қарағанда қышқыл дәмі бар, және жылына 40 000 тоннадан астам өнім өндіріледі. Ағаш көп өнім беретін және артық өнімге бейім болғандықтан, жеміс шарабын жасауға, жалғыз немесе басқа жемістермен бірге, ал тәттірек Кокс немесе осыған ұқсас алмалармен қосылғанда сидр жасауға өте жақсы жарайды.