Кіріспе
Артиллериялық нысананы бақылау және артиллериялық оқтарды нысанаға бағыттау міндетін атқарушы әскери мамандық.
Артиллериялық бақылаушы, артиллериялық нысананы табушы немесе алдыңғы бақылаушы (FO) – артиллерия және миномет отының нысанаға дұрыс бағытталуын қамтамасыз ететін сарбаз. Артиллериялық бақылаушы әдетте танк немесе жаяу әскер бөлімімен бірге болады. Нысананы табушылар, атыс базасындағылар көре алмайтын нысаналарға оқтардың тиетінін қадағалайды.
Тарих
Тарихи тұрғыдан алғанда, артиллерияның атыс қашықтығы ғасырлар бойы үнемі артты. Бомбалар немесе Штайнбюхсе дәуірінде артиллерияшы көзбен тікелей нысанаға ату мүмкіндігіне ие болды. Атыс қашықтығы ұлғайған сайын, жанама атыс әдістері дамытылды. Бұл артиллерияны тиімді қолдану үшін алдыңғы бақылаушының болуын қажет етті. Бақылаушының нысанаға жақындығы жер бедері мен жағдайға байланысты болды. Артиллерия мен бақылаушылар арасындағы байланысты жеңілдету үшін биік бақылау пункттері пайдаланылды. Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда бақылауға арналған оптикалық және байланыс құралдарының дамуы едәуір үлкен болды. XXI ғасырда бірлескен тактикалық отты қолдау бақылаушылары пайда болды, олар көбінесе күрделі байланыс инженерлік жүйелерін қолданады.
Сипаттама
Артиллерия – бұл тікелей емес ату қару жүйесі болғандықтан, зеңбіректер көбінесе нысананы көре алмайды, олар көбінесе шақырымдармен өлшенетін қашықтықта орналасқан. Байқаушы зеңбіректердің «көзі» ретінде қызмет етеді, нысананың координаталарын және қажет болған жағдайда, әдетте радиоарқылы, оқтың түсуіне түзетулер жібереді. Байқаушының қызметінде қолданылатын құралдар бинокльдерден лазерлік қашықтық өлшегіштерге және пилотсыз ұшу аппараттарына дейін жетеді. Арнайы күштер бөліміне бекітілген артиллерия бақылаушысы көбінесе жау штабы сияқты маңызды нысаналарға қарсы ұзақ қашықтықтағы артиллериялық атысты үйлестіруге міндетті болады. Бұл өз жауынгерлік тобын қолдаумен жұмыс істейтін далалық/желілік артиллериямен жұмыс істеуінен өзгеше. Мұндай топтар негізгі күштер шегіну кезінде жасырыну үшін арнайы бақылау орындарында жасырынып, «қалған» топтарды құруы мүмкін. Жалпы алғанда, артиллериялық бақылаудың екі ерекше тәсілі бар. Біріншісінде, бақылаушыда бұйрық беру өкілеттігі болады және батареяларға атыс жүргізуді, соның ішінде қолданылатын оқ-дәрілердің түрін және мөлшерін бұйырады. Екіншісінде, бақылаушы белгілі бір деңгейдегі артиллерия штабынан атыс сұрайды, ол атыс жүргізіле ме, қандай батареялар және қандай оқ-дәрілер қолданылатынын шешеді. Бірінші тәсіл Ұлыбританияға тән, екіншісі – АҚШ-қа. Екінші дүниежүзілік соғыста Германия мен Кеңес Одағы да британдық тәсілге бейімделген. Британдық жүйеде бақылаушы өз батареясына және оған рұқсат етілген басқа батареяларға атыс бұйрығын жібереді және қосымша батареялардан атыс сұрауы мүмкін. Әр батареяның басқару пункті атыс бұйрықтарын өз қарулары үшін ату деректеріне айналдырады. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін бақылаушы өз әскерлерінің зеңбіректеріне тікелей ату деректерін жіберетін, бұл зеңбіректердегі калибрлеу көмегімен іске асырылды. АҚШ жүйесінде бақылаушы отқа сұраныс жібереді, әдетте өз батальонының немесе батареясының Отты Бағыттау орталығына (FDC). FDC кейін қанша оқ атуға рұқсат беретінін шешеді және жоғары тұрған артиллерия штабынан қосымша оқ атуды сұрай алады. FDC (тар) бақылаушының нысана туралы ақпаратын батареяның қарулары үшін ату деректеріне айналдырады. Жақыннан әуе қолдауы үшін артиллерия бақылаушысының эквиваленті – алдыңғы әуе бақылаушысы, ал теңіздік атыс қолдауы үшін – бақылаушы. Жалпы өртке қолдау көрсету үшін бұл лауазым өртке қолдау көрсету маманы (FiSTer) немесе жай ғана бақылаушы деп аталады.
АҚШ армиясы / АҚШ теңіз әскерлері
АҚШ армиясында Жеңіл, Ауыр немесе Stryker Infantry компаниясының Өртке қолдау тобы (FIST) Өртке қолдау офицерінен (FSO), Өртке қолдау сержантынан, үш Алдыңғы бақылаушыдан (FO), екі Өртке қолдау маманынан және үш Радио телефон операторынан (RTO) тұрады. Қарулы / Ат әскері FIST командалары әдетте бір FSO және үш қатардағы әскери қызметкерден тұрады. Бригаданың COLT командалары екі адамнан тұратын топтарда жұмыс істейді, E 1-ден E 4 дейінгі дәрежедегі Өртке қолдау маманы және E 5 дәрежелі Өртке қолдау сержанты. Қазіргі уақыттағы бөлімдік оқу-жаттығулар далалық артиллерия тобының міндеттеріне жақыннан әуеден қолдау және жақын арадағы шабуылдық міндеттерді енгізуді бастады. АҚШ Теңіз жаяу әскерлерінде барлаушы бақылаушылар теңіздік оқ атуды бақылаушылар ретінде де әрекет етеді және артиллерия мен теңіздік оқ атуды шақырып, бақылап, реттейді, сондай-ақ миномет, ракета, артиллерия, NSFS және CAS/CIFS-ті қосатын отты қолдау активтерін үйлестіреді. Мылтық компаниясының Өртке қолдау тобы әдетте Өртке қолдау офицерінен (FSO), Алдыңғы әуе бақылаушысынан (FAC) немесе Бірлескен терминалдық шабуыл бақылаушысынан (JTAC), екі бақылаушыдан (FO) және екі радио операторынан (RO) тұрады. Қару компаниясында Өртке қолдауды үйлестіру орталығы (FSCC) әрбір мылтық компаниясының FiST-іне өртке қолдау активтерін бөлуді анықтайды және әрбір FiST-тің өртке қолдау жоспарын жоспарлау мен іске асыруын қадағалайды. FSCC-дегі негізгі тұлғалар Өртке қолдау координаторы (FSC), Батальон Өртке қолдау офицері (FSO) және Батальон Әуе офицері (Air O) болып табылады.
Британдық бақылаушы офицер
Ғасырлар бойы батарея командирі өз батареясының отын басқаруға жауапты болған. Бұл ХХ ғасырдың басында жанама отты енгізумен жалғасты. Алайда, Бірінші дүниежүзілік соғыс аптасына жеті күн, тәулік бойы соғыс жүргізуді әкелді. Сонымен қатар, жанама атыс қарулар мен нысаналар, сондай-ақ бақылаушылар мен қарулар арасындағы қашықтықты ұлғайтты. Бұл батарея командирінің өкілі ретінде әрекет ету үшін бақылау офицерлерін пайдалануға әкелді. 1938 жылы Корольдік артиллерия батареяларын қайта ұйымдастыруда олар взводтарға бөлінді, взвод командирлері (капитан) (ОП) бақылаушы офицерлері болды. Бұл офицерлер мен олардың топтары бақылау бекеті (OP) ретінде жұмыс істей алатын, немесе қолдау көрсетілетін әскермен (жаяу әскер немесе бронетехника) бірге алдыңғы бақылау офицерлері (FOO) ретінде жұмыс істей алатын. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жақын қолдау батареясының командирлері қолдау көрсететін танк полкінің немесе жаяу әскер батальонының штабының құрамына ену әдеті пайда болды. Олар сондай-ақ, әдетте өздерінің полкімен шектелген, жылдам қозғалатын батальондық операцияларды қолдау үшін «жылдам от жоспарларын» қолдана бастады. Әдетте, FOO батареясы қолдау көрсететін батальонның немесе полктің ротасына немесе эскадрильясына бекітілді. Британдық артиллерия жүйесінде FOO өздерінің взводына немесе батареясына от беруге, тактикалық жағдайды бағалау негізінде және қажет болған жағдайда қолдау көрсетілетін командирмен байланыс орнату арқылы құқылы болды. Екінші дүниежүзілік соғыстың ортасынан бастап кейбір артиллерия бақылаушылары өздерінің полкінің барлық батареяларына от беруге құқылы болды, сондай-ақ кейбір бақылаушылар дивизиялық немесе корпустық артиллерияға от беруге бұйрық бере алатын «командирдің өкілі» ретінде тағайындалды. Рұқсат етілмеген офицерлер өз батареясынан басқа батареялардан да от сұрауға құқылы болды. Сол соғыс кезінде FOO өздерімен бірге болған эскадрильяның немесе ротаның қысқа шабуылдық операцияларын қолдау үшін қарулар мен минометтермен шабуылданған бірнеше үйлестірілген нысаналардан тұратын жылдам от жоспарларын ұйымдастырды. Екінші дүниежүзілік соғыста OP/FOO топтары әдетте бронетранспортерде орналастырылды, бірақ бронебригадаларды қолдауға тағайындалғандар көбінесе танктерге ие болды – бастапқыда Стюарт, бірақ Солтүстік-Батыс Еуропада көбінесе Шерман. Кейбір бақылаушылар 1975 жылға дейін танктерді қолданды. 2002 жылы Британ армиясы өз бақылау топтары үшін, соның ішінде FST командалық құрамының артиллерия офицерінің бақылауындағы FAC-тар үшін Fire Support Team (FST) терминін қабылдады. Функционалдық тұрғыдан ұқсас атау – миномет отын басқарушысы (MFC). MFC – өз батальонының миномет взводының құрамындағы жаяу әскердің сержанты. Ол взводтың отын FOO сияқты басқарады. FST-нің енгізілуі MFC-ді FST командирінің тактикалық бақылауына қойды. Симуляторлардың көмегімен жүргізілетін оқулар көптеген сарбаздарға артиллерия отын бақылауға мүмкіндік береді, бұл FOO арқылы бұрыннан мүмкін болған.
Әуе бақылау бекеті
Корольдік ұшу корпусы мен Корольдік әуе күштері Бірінші дүниежүзілік соғыста нысаналарды хабарлау және отты бақылауға жауапты болды, бұл рөл кейіннен 'Arty/R' деп аталды, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыста жау территориясының үстінде жоғары жылдамдықты ұшақтармен орындау қиын болды. 1940 жылы RAF AOP эскадрильяларын жеңіл ұшақтармен жабдықтау, достық территорияда төмен биіктікте ұшу және Корольдік артиллерия офицерлерімен басқару туралы келісімге келді. Бұл эскадрильялар 1957 жылы Әскери әуе корпусы құрылғанға дейін өмір сүрді.
Адамсыз әуе кемелерін пайдалану
Кішкентай ұшқышсыз әуе кемелерінің дамуынан бері олар нысаналарды табу, оқтың түсу орнын анықтау және атуды түзету үшін қолданылып келеді. Операторлар көбінесе нысанаға жақын, жау шебінде болады және шабуылға ұшырау қаупі бар.