Кіріспе
Швейцарияның сауда компаниясы Migros – Швейцарияның ең ірі сауда компаниясы, ең ірі супермаркеттер желісі және ең ірі жұмыс беруші. Бұл сонымен қатар әлемдегі ең ірі қырық бөлшек сауда компаниясының бірі. Ол кооперативтер федерациясы (Migros Co-operatives Federation) түрінде құрылған, мүшелерінің саны екі миллионнан асады. Migros Түркияның ең ірі сауда компаниясы Migros-ты бірлесіп құрды, ол 1975 жылы Migros Switzerland-тан тәуелсіз болды. Атауы француз тілінен алынған, "mi" дегені – жартылай немесе ортасы, ал "gros" – көтерме сауданы білдіреді. Сөзінің мағынасы бөлшек және көтерме сауда бағаларының арасындағы деңгейді көрсетеді. Компанияның логотипі – үлкен апельсин түсті М әрпі. Migros көбінесе "апельсинді алып" (неміс тілінде: oranger Riese, француз тілінде: géant orange, итальян тілінде: gigante arancio) деп аталады.
Migros is Switzerland's largest retail company, its largest supermarket chain and largest employer. It is also one of the forty largest retailers in the world. It is structured in the form of a co operative federation (the Federation of Migros Co operatives), with more than two million members. It co founded Turkey's largest retailer, also named Migros, which became independent of Migros Switzerland in 1975. The name comes from the French "mi" for half or mid way and "gros", which means wholesale. Thus the word connotes prices that are halfway between retail and wholesale. The logo of the company is a large orange M. Migros is often referred to as "the orange giant" (German: oranger Riese, French: géant orange, Italian: gigante arancio).
Тарих
Migros компаниясы 1925 жылы Цюрихте Готтлиб Даттвейлер құрған жеке кәсіпорын ретінде пайда болды. Ол сол кезде нарыққа қолжетімділігі шектеулі болған тұрғындарға төмен бағада алты негізгі азық-түлік тауарын сату идеясын ұсынды. Алғашқыда ол кофе, күріш, қант, макарон, кокос майы және сабынды бес жүк көлігімен бір ауылдан екіншісіне сататын. 1952 жылы мейрамханалар, 1954 жылы жанармай құю станциялары (Migrol), 1956 жылы тіл білімі орталықтары (Eurocentres), 1957 жылы Migros банкі және 1959 жылы сақтандыру компаниясы құрылды. 1948 жылы экономист Эльза Гассер Даттвейлерді Migros дүкендерінде өзін-өзі қызмет көрсету жүйесін енгізуге көндірді, бұл Швейцариядағы ең сәтті супермаркеттер желісінің дамуына негіз салды. Migros федерациясының тапсырысымен, Цюрихтегі Reederei Zürich AG компаниясы Германияның Гамбург қаласындағы H. C. Stülcken Sohn кеме құрылыс шеберханасынан жүк тасымалдау кемесін, Adele-ді тапсырыс берді, ол 1952 жылдың 15 шілдесінде суға түсірілді. Кемені Готтлиб Даттвейлердің әйелі Адель Даттвейлер тойына қатыстырып баптист етті. 1954 жылы Migros Түркия нарығына еніп, Стамбул қалалық кеңесімен серіктестік құрып, Migros Türk компаниясын құрды. Бұл компания 1975 жылы түрік конгломераты Koç Holding-ке сатылды және қазір Түркиядағы ең ірі бөлшек сауда желісі болып табылады. 2008-2011 жылдар аралығында Koç Holding Migros Türk акцияларының көп бөлігін BC Partners компаниясына сатты. Migros 1993 жылға дейін тағы бір шетелдік супермаркет ашпады, ол Женева қаласының жанындағы Туариде орналасқан. 1986 жылы Abtwil қаласында Migros-тың алғашқы демалыс паркі Säntispark ашылды. 1995 жылы Migros "Migros Bio" (Bio Suisse ережелеріне сәйкес өнімдер) атты органикалық таңбасын енгізді. 2017 жылы 90% кем емес швейцариялық ингредиенттерден тұратын органикалық өнімдерге арналған "Migros Bio Suisse" деген арнайы белгі қосылды. 2012 жылдың қазан айында Migros Германия нарығына Tegut Hessian азық-түлік дүкендерінің желісін сатып алып, кеңейді. Сол жылы Migros Alnatura органикалық дүкендерінің алғашқы швейцариялық дүкенін ашты. Бірақ 2013 жылы компания Германиядағы төрт Migros брендті дүкенін REWE бөлшек сауда тобына сату туралы хабарлады, ал алғашқы дүкен 1995 жылы Базель қаласының жанындағы Лёррахта ашылған. 2016 жылы Migros кассадағы тегін пластикалық қаптарды жою туралы шешім қабылдады. Бұл шара 2013 жылдан бері Во кантонында сынақтан өткізіліп келді, нәтижесінде пластикалық қаптардың қолданылуы 90 пайызға төмендеді (және жылына 100 000 франк үнемделді). Migros бұл шараны 2016 жылдың 1 қарашасынан бастап бүкіл ел бойынша енгізді.
Қазіргі Мигролар
Күні бүгінге дейін Migros кооперативтік қоғамды ұйымдастыру нысаны ретінде сақтап келеді. Швейцария халқының көп бөлігі Migros кооперативінің мүшелері болып табылады – Швейцарияның 8,4 миллион халқының шамамен 2 миллионы, осылайша Migros тұтынушыларына тиесілі супермаркеттер желісіне айналады. Тауар ассортиментінің 90 пайыздан астамы Migros компаниясының тоқсан еншілес кәсіпорнымен өндіріледі. Компания жылдық табысының бір пайызын мәдени жобаларды қаржыландыруға жұмсауға міндеттенді, ал осы мәселемен айналысатын бөлімше Migros Kulturprozent ("мәдени процент") деп аталады. Супермаркеттер үш өлшем класына бөлінеді: M, MM және MMM. Компанияның клиенттік картасы – M cumulus картасы (жинақтау сөзімен ойын және бұлт құрылысының бір түрі).
M-Budget және Migros Selection
1996 жылы Австралиядағы супермаркеттер желілерінің бюджеттік шешімдеріне сүйенген Migros, төмен кірісті және көпбалалы отбасыларға бағытталған, жетіз туындыдан тұратын «M Budget» атты өзінің бюджеттік желісін құрды. Қазіргі таңдағыда бұл желі 330 өнімге дейін кеңейді, оның ішінде тау велосипедтері, сноубордтар, mp3 ойнатқыштар, сүт шоколады, джинсы, аяқ киім және тұтандырғыштар бар. «M Budget» өнімдерінің біркелкі таңбалау схемасы бар – бұл шөп жасыл фонында шағын ақ әріптермен қайталанып тұратын Migros логотипі. Бұл өнімдердің көпшілігі Migros желісінің тұрақты бөлігі ретінде емес, шектеулі санда шығарылады. Олардың тұрақты өндіріске көтерілуі олардың сәттілігіне байланысты. Бұл, Migros брендінің жоғары танылуымен қатар, сирек кездесетін өнімдерге белгілі бір қызығушылық тудырады. Осының нәтижесінде «M Budget» тауарлары коллекциялық заттар ретінде қарастырылады, себебі олардың қайтадан өндірілеріне кепілдік жоқ. 2000 жылдардың басында осы желіні насихаттау мақсатында Migros 9.90 CHF тұратын «M Budget Party» билеттерін ұсынды, оларға алкогольсіз сусындар (кола, лимонад және апельсин шырыны) мен жеңіл тағамдар (чипсы, шоколад және торттар) кірді. 2005 жылы Swisscom компаниясымен бірлесіп Migros «M Budget Mobile» желісін іске қосты – төлемді қолма-қол жүзеге асыратын мобильді желі операторы. Сондай-ақ 2005 жылы Migros «Migros sélection» атты премиум желісін ұсынды, оның көп бөлігі жоғары бюджеттік және ерекше дайындалған тағамдық өнімдерді қамтиды. «Sélection» өнімдерінің де ерекше таңбалауы бар, ол інжу-маржанды ақ және алтын түстерімен ерекшеленеді. 2006 жылдың сәуір айында Migros, Migros кооперативтері федерациясы, GE Money Bank және MasterCard бірлесіп жасаған «M Budget» кредиттік картасын жариялады. Бастапқыда оның жылдық сыйақысы 4.40 CHF болды, бұл MigrosBank «MasterCard Argent» кредиттік картасының 100 CHF жылдық сыйақысымен салыстырғанда өте төмен көрсеткіш еді. Карта 2006 жылдың күзінде қолдануға дайын болды. Migros компаниясының ең ірі бәсекелесі Coop жылдық сыйақысы жоқ кредиттік картаны ұсынғаннан кейін, Migros жылдық төлемін жойды. 2014 жылы компания өзінің басты бәсекелесі Coop-ты үлгі етіп алып, өзін-өзі қызмет көрсету кассаларын енгізуді бастады.
М-өндірісі
Migros супермаркеттерінде сатылатын өнімдердің үлкен бөлігі оның жеке компаниялары (M Industry) тарапынан өндіріледі, көбінесе Швейцарияда. 2017 жылы M Industry құрамында 32 компания болған, олардың 25-і Швейцарияда орналасқан және Migros супермаркеттері үшін 20 000-нан астам өнім шығарған.
Бәсекелестер
Migros-тың негізгі бәсекелесі Coop (Швейцарияның екінші ірі супермаркет желісі) Migros сияқты кооперативтік құрылымға ие, бірақ одан да орталықтандырылған ұйыммен басқарылады. Шағын бәсекелестеріне Manor универмагтарының желісі және соңғы кезде неміс дискаунтері Aldi кіреді. Тағы бір бәсекелес Lidl 2009 жылдың наурыз айында Швейцариядағы алғашқы супермаркеттерін ашты. 2007 жылдың қаңтар айында Migros, Denner акцияларының 70 пайызын сатып алып, Швейцариядағы ең ірі және үшінші ірі азық-түлік сауда желілерін біріктірді. Екі компанияның мәлімдемесіне сәйкес, бұл қадам Denner желісінің күшейіп келе жатқан шетелдік бәсекелестікке тиімдірек қарсы тұруы үшін жасалды.