Кіріспе

Үлкен Іт шоқжұлдызының жанында орналасқан даулы галактика.

Ашылу

2003 жылы қарашада француз, итальян, британ және австралиялық астрономдардың халықаралық тобы эллипстік пішіндес жұлдыздардың жоғары тығыздығын байқағандарын хабарлады. Олардың зерттеулері жаңадан ашылған кішкентай галактикаға – Үлкен Ит кішкентай галактикасына сілтеме жасады. Бұл құрылым осы галактиканың орталығына қарағанда Күнге жақын орналасқан, шамамен Күннен қашықтықта. Оны ашқан астрономдар тобы, көктегі инфрақызыл сәуледегі толыққанды зерттеу мақсатындағы Екі Микрондық Барлық Аспан Зерттеуі (2MASS) деректерін талдаумен айналысты. Бұл техниканың арқасында ғалымдар Үлкен Ит шоқжұлдызы орналасқан аспанның бір бөлігінде М класындағы алып жұлдыздардың өте маңызды тығыздығын, сондай-ақ осы типтегі жұлдыздардан құралған бірнеше басқа да ұқсас құрылымдарды анықтады, олардың екеуі кең, әлсіз доғалар құрайды.

Сипаттамалары

Кейбір астрономдар CMa-ның артық тығыздығы – бұл галактика, оны Көше жолы галактикасының гравитациялық өрісі ыдыратып жатыр деп санайды. CMa-ның негізгі бөлігі өте қираған. Пайда болудың бұзылуы оның орбитасымен Көше жолының айналасында қозғалғанда жұлдыздардың іздерін қалдырады, күрделі сақина тәрізді құрылымды құрайды, кейде оны Моноцерос сақинасы деп атайды, ол Көше жолының айналасын үш рет айналып өтеді. Жұлдыздар ағыны 21-ші ғасырдың басында Слоан цифрлық аспан зерттеуін жүргізген астрономдармен табылды. Моноцерос сақинасы Қыз жұлдыз ағынына ұқсас, бұл Көше жолының Сарықша галактикасынан жұлдыздар мен газдарды жұлдыз ағынына бөліп тастауының нәтижесі деп есептеледі. CMa артық тығыздығы Моноцерос сақинасын және Сарықша галактикасымен байланысты шар тәрізді шоғырлардың жақын топтарын зерттеу барысында ашылды. CMa-мен байланысты деп саналатын шар тәрізді шоғырларға NGC 1851, NGC 1904, NGC 2298 және NGC 2808 жатады, олардың барлығы Көше жолына қосылмас бұрын галактиканың шар тәрізді шоғырлар жүйесінің бөлігі болған болуы мүмкін. NGC 1261 – бұл жақын маңдағы тағы бір шоғыр, бірақ оның жылдамдығы жүйемен байланысын анықтауға жеткіліксіз ерекшеленеді. Сонымен қатар, Долидзе 25 және H18 – бұл ашық шоғырлар, олар галактикалық дискідегі материалды бұзып, жұлдыздардың пайда болуын ынталандырған кезде пайда болған болуы мүмкін. Кейбір зерттеулер жұлдыздардың іздерінің галактиканың бұрысқан жұқа және қалың дискісінің бөлігі екенін, ал Көше жолының галактикамен соқтығысуының нәтижесі емес екенін көрсетеді. 2009 жылы бұл аймақты зерттеу нәтижесінде тек он RR Lyrae айнымалы жұлдызы табылды, бұл Көше жолының галосы мен қалың дискісіне сәйкес келеді, жеке галактикаға емес.

Көркем шығармаларда

Британдық ғылыми-фантастика жазушысы Стивен Бакстер өзінің "Mayflower II" повесінде Canis Major Overdensity-ді сол аттас ғарыш кемесінің бағыты ретінде көрсетті.