Кіріспе
Неоимпрессионизм – 1886 жылы француз сурет сыншысы Феликс Фенеон Жорж Серат құрған өнер қозғалысын сипаттау үшін қолданған термин. Сераттың ең танымал шедеврі – «Ла Гранде-Жатте аралындағы жексенбі күнгі түс» – бұл қозғалыстың басталуын қадағалады, ол алғаш рет Париждегі Société des Artistes Indépendants (Salon des Indépendants) көрмесінде таныстырылды. Осы шақта Францияның қазіргі заман дәуірінің гүлденуі келді және көптеген суретшілер жаңа әдістер іздеді. Неоимпрессионизмнің жақтастары, әсіресе, қазіргі заманғы қалалық көріністерге, сондай-ақ пейзаждар мен теңіз жағалауларына қызығушылық танытты. Сызықтар мен түстердің ғылыми тұрғыдан түсіндірілуі неоимпрессионистердің өзінің заманауи өнерін сипаттауына ықпал етті. Неоимпрессионистер 19 ғасырда анархизммен тығыз байланысының арқасында қозғалысты өте жылдам құра алды, бұл кейінгі көркемдік көріністерге серпін берді. Неоимпрессионистер формалар арасындағы қатынастарды жеңілдету және ашып көрсету үшін дәлірек және геометриялық пішіндерді пайдаланды. Сераттың шәкірті Пол Сигнак кейін дивизионизм техникасын көбірек поэтикалық және спонтанды түрде қолданды. Алғашқысы ақ немесе сұр түс беретін болса, екіншісі – қараңғы, лайлы түс шығарды. Суретшілер ретінде неоимпрессионистерге бояу пигменттерімен жұмыс істеу қажет болды.
Neo Impressionism is a term coined by French art critic Félix Fénéon in 1886 to describe an art movement founded by Georges Seurat. Seurat's most renowned masterpiece, A Sunday Afternoon on the Island of La Grande Jatte, marked the beginning of this movement when it first made its appearance at an exhibition of the Société des Artistes Indépendants (Salon des Indépendants) in Paris. Around this time, the peak of France's modern era emerged and many painters were in search of new methods. Followers of Neo Impressionism, in particular, were drawn to modern urban scenes as well as landscapes and seashores. Science based interpretation of lines and colors influenced Neo Impressionists' characterization of their own contemporary art. The Neo Impressionists were able to create a movement very quickly in the 19th century, partially due to its strong connection to anarchism, which set a pace for later artistic manifestations. Neo impressionists also used more precise and geometric shapes to simplify and reveal the relationships between forms. Seurat's disciple Paul Signac later used what he felt to be a more poetic spontaneous use of divisionist technique. While the mixture of the former created a white or gray color, that of the latter produced a dark, murky color. As painters, Neo Impressionists had to deal with colored pigments,
Неоимпрессионист суретшілер тобы
Неоимпрессионизм алғаш рет 1886 жылы «Салон де Индепендан» көрмесінде көпшілік назарына ұсынылды. «Индепендан» ондаған жылдар бойы олардың негізгі көрме алаңы болды, ал Сигнак қауымдастықтың президенті қызметін атқарды. Бірақ неоимпрессионизмнің сәттілігімен оның даңқы жылдам тарады. 1886 жылы Серат пен Сигнак импрессионистердің сегізінші және соңғы көрмесіне, содан кейін Брюссельдегі «Les XX» және «La Libre Esthétique» көрмелеріне шақырылды. 1892 жылы неоимпрессионист суретшілер тобы Париждегі Пуассоньер бульвары, 32 мекенжайындағы «Бребант» қонақ үйінің залдарында өздерінің туындыларын көрсету үшін бірікті. Келесі жылы олар Лаффитт көшесі, 20 мекенжайында көрме ұйымдастырды. Көрмелер каталогтармен бірге өтті, ал біріншісі баспаханаға сілтеме жасады: Imp. Vve Monnom, Брюссель; екіншісі М. Молинге, хатшыға сілтеме жасады. Писсарро мен Серат 1885 жылдың күзінде Дюран Руэльде кездесіп, қатар қойылған түстердің ұсақ нүктелерін пайдалану тәсілін тәжірибелеп бастады. Бұл тәсіл танымал өнер тарихы мен эстетика бойынша оқуларынан (француз әкімшісі Шарль Бланк пен швейцариялық эстетик Дэвид Саттер) және өнеркәсіптік және сәндік өнер, оптика және қабылдау ғылымы бойынша нұсқаулықтардан дамыды. Осы кезде Писсарро 1884 жылы «Société des Artistes Independants» қоғамын құруға көмектескен топқа қатыса бастады. Топтың бірнеше мүшелері бұрынғы коммунашыл және радикалды республикалық журналист Роберт Кейздің үйінде натуралисттер мен символисттер жиналысына қатысты. Осы жерде суретшілер бір-бірімен танысып, көптеген суретшілер өмір бойы тәуелсіз көрмелерде өздерінің туындыларын көрсетті. Бұл қозғалысқа ғылыми және жаңа техникалардың тартымдылығы жас суретшілерді қызықтырды. Қозғалыс Серат пен Писсарроның Брюссельдегі авангардтық «Les Vingt» қоғамына шақырылғаннан кейін шетелге тарады. Бұл стиль 1889 жылға қарай Бельгияда басымдыққа ие болды, тіпті Ван Гог сияқты суретшілер де осы стильді сынап көрді. Сераттың суретші ретіндегі миссиясы таза түстің күшін, сызықтың, түстің және тоналдылықтың көркемдік күшін, импрессионизм мен көркем өнер дәстүрінің реформасын көрсету болды. Сигнак Жерорта теңізін анархистік авангард өнерінің орны деп қарады. Жерорта теңізі авангард суретшілері тарапынан сирек бейнеленді, себебі Францияның оңтүстігі мен академиялық классицизмнің, сондай-ақ мәдени және саяси консерватизмнің арасындағы байланыс болды, бұл 19 ғасырдың креативтік процестері туралы қалыптасқан түсініктерге қайшы келді. Қазіргі деректерге сәйкес, сол кездегі неоимпрессионистерге жасалған сын-ескертпелердің көп бөлігі назардан тыс қалған. 1894 жылдың желтоқсан айында тәуелсіз социалистік «La Petite République» газетінің бірінші бетінде сыншы Адольф Табаранттың мақаласы жарияланды. Ол Лаффитт көшесіндегі жаңа неоимпрессионисттік кооперативтік галереяға тоқталып, жас шеберлер ретінде танымал Люс пен Сигнакқа назар аударды: «Бұл өнер, мүмкін, ашулы синтезге, тым құрғақ ғылыми байқауға бейім. Бірақ оның дірілдеуі мен шындыққа сай дыбысы қандай! Түстердің қандай шашырауы, қозғалысқа толы идеялардың қандай көптігі, онда осы жас жігіттердің асыл және шынайы құмарлықтарын сезінесің, олар қайғылы қаза тапқан Сераттан кейін күннен барлық жарық сырларын ашуға тырысады!» Дивизионистер көрерменге пигменттерді физикалық араластырудың орнына түстерді оптикалық түрде біріктіруді талап ету арқылы ғылыми тұрғыдан мүмкін болатын ең жоғары жарықтылыққа қол жеткізеді деп сенді. Олар сондай-ақ, бұл философиялық тұрғыдан үйлесімділікті білдіреді деп санайтын, өйткені күтпеген түстер бір суретті құру үшін тең дәрежеде жұмыс істейді. Жорж Серат 1884 жыл шамасында стильді хромолюминаризм деп атап, Мишель Эжен Шевроль, Огден Руд және Шарль Бланктың ғылыми теорияларын пайдаланды. Дивизионизм, бояу нүктелерін қолдану арқылы анықталатын, бірақ түстерді бөлуге негізінен назар аудармайтын поинтиллизммен қатар дамыды.
Теориялық негіздер мен дамуы
Дивизионизм XIX ғасырдағы сурет өнерінде суретшілер импрессионизм қағидаларынан ауытқуға мүмкіндік берген көзқарас теорияларын ашқанда дамыды. Ең бастысы, жарық тербелісі және оның торлы қабықшаға тигізетін әсері туралы ғылым жетілген сайын, түстер палитрасы өзгерді. Нео-импрессионистер түрлі түстермен жұмыс істеудің орнына, көлем мен көлеңке жасау үшін бір-біріне толықтыратын түстерді қатар қоя бастады. Бұл кенепті толықтыратын және қарама-қарсы түстердің жеке бөліктеріне бөлу, «дивизионизм» деген атқа ие болды, бұл терминді Синьяк енгізді. Импрессионизм 1870 жылдары Францияда пайда болған бағыт. Ол көбінесе ашық ауада жарық пен атмосфераның уақытша әсерін дәл бейнелеу үшін жылдам, қысқа, үзіліспен жазылған соққылармен сипатталады. Импрессионистер көріністің механикалық түрде нақты көшірмесінен гөрі, көрермен сезінетіндей, уақытша көріністің «әсерін» жасауға ұмтылды. Дивизионизм, сондай-ақ Пойнтиллизм деп те аталады, 1880 жылдары импрессионизмнен пайда болды. Дивизионистер палитрадағы түстерді араластырудың орнына, кенепке шағын, ерекше түсті нүктелерді жақын орналастыру әдісін қолданды. Бұл одан да жарқын және динамикалық эффектіні тудырды, бірақ сонымен қатар жоғары деңгейдегі шеберлік пен дәлдік талап етті. Неоимпрессионизм 19 ғасырдың соңында пайда болды, композиция құру үшін нақтырақ және геометриялық пішіндерді пайдаланды және түстер теориясы мен оптикалық түстердің әсерін ғылыми тұрғыдан зерттеуге күшті ықпал етті, бұл одан да үйлесімді және жарқын сурет жасауға мүмкіндік берді.
Италиядағы дивизионизм
Серат пен Сигнақтың кейбір итальяндық суретшілерге әсері 1891 жылы Миланда өткен Бірінші Триенналеде анық байқалды. Грубици де Драгон бастамасымен және кейіннен Гаэтано Превиати 1906 жылы жариялаған «Principi scientifici del divisionismo» еңбегінде қалыптасқан, негізінен Солтүстік Италиядағы бірқатар суретшілер осы техникалармен түрлі деңгейде тәжірибе жасады. Бұл итальяндық суретшілер неоимпрессионизмді символизммен үйлестіріп, дивизионизм әдісін қолдана отырып, аллегориялық картиналар жасады. Мысалы, Пеллиза да Вольпедо осы техниканы әлеуметтік (және саяси) тақырыптарда қолданды; оған Анджело Морбелли мен Эмилио Лонгони қосылды. Пеллизаның дивизионизмдегі туындыларының арасында «Speranze deluse» (1894) және «Il sole nascente» (1904) бар. Алайда, дивизионизм пейзаждар тақырыбында Сегантини, Превиати, Морбелли және Карло Форнара сияқты жақтастарына ие болды. Живопись жанрындағы тақырыптарға Плинио Номеллини, Рубальдо Мерелло, Джузеппе Коминетти, Анджело Барабино, Камилло Инокенти, Энрико Лионне және Артуро Ночи еңбектенді. Дивизионизм футуристер Джинно Северинидің («Сювенирлер де Вояж», 1911), Джакомо Балланың («Арк Лампа», 1909), Карло Карраның («Сценадан кету», 1910) және Умберто Боччонидің («Қала көтеріледі», 1910) туындыларына да маңызды ықпал етті.
Сын-пікірлер мен даулар
Дивизионизм тез арада өнер сыншыларының керісінше және мақтауын алды, олар негізінен неоимпрессионистік техникаға ғылыми теорияларды енгізуді қабылдады немесе айыптады. Мысалы, Йорис Карл Гюйсманс Сераның суреттерін жағымсыз бағалап: «Оларды жамылған түсті биттерден ажыратыңыз, астында ештеңе жоқ, ой жоқ, жан жоқ, ештеңе жоқ» деді. Импрессионизмнің жетекшілері, мысалы Моне мен Ренуар, Сератпен көрмеге қатысудан бас тартты, тіпті бастапқыда дивизионизмді қолдаған Камил Писсарро да кейіннен бұл техника туралы жағымсыз пікір білдірді. Мысалы, осындай қате түсініктердің бірі дивизионистік бояу әдісі бұрынғы әдістерге қарағанда жарық беруге мүмкіндік береді деген жалпы сенімде көрінеді. Қосымша жарық беру тек түсті жарыққа қатысты қолданылады, бірақ жанында орналасқан пигменттерге емес; шындығында, екі пигменттің жарық беруі олардың жеке жарық беруінің орташа шамасына тең. Сонымен қатар, физикалық араластыру арқылы жасалмайтын оптикалық араластыруды қолдану арқылы түс жасау мүмкін емес. Дивизионистердің қараңғы түстерді жоюы және олардың бір мезгілдегі контрастты түсіндіруімен де логикалық қайшылықтарды табуға болады.