Жорж Брак: Француз суретшісі мен мүсіншісі

Кіріспе

Француз суретшісі және мүсіншісі (1882–1963)

Жорж Брак (/b//r//ɑː//k//, //b//r//æ//k/ BRA(H)K, ʒɔʁʒ bʁak; 13 мамыр 1882 – 31 тамыз 1963) – 20 ғасырдың маңызды француз суретшісі, коллажист, сурет салушы, гравюрашы және мүсінші. Оның ең маңызды үлесі 1905 жылдан бастап фовизммен байланысы және кубизмнің дамуындағы рөлі болды. Брактың 1908–1912 жылдар аралығындағы туындылары әріптесі Пабло Пикассоның туындыларымен тығыз байланысты. Көп жылдар бойы олардың кубистік жұмыстарын ажырату қиын болды, бірақ Брактың қарапайым мінезі Пикассоның даңқы мен әйгілілігіне қарағанда көлеңкеде қалды.

Ерте өмір

Жорж Браке 1882 жылдың 13 мамырында Аржентейльде, Валь-д’Уаз аймағында дүниеге келді. Ол Ле-Хаврда өсіп, әкесі мен атасы сияқты үй суретшісі және декоратор болуға оқыды. Дегенмен, ол 1897 жылдан 1899 жылға дейін Ле-Хаврдегі Жоғары өнер және дизайн мектебінде (бұрын Ле-Хаврдегі Жоғары өнер мектебі), кешкі сағаттарда көркем сурет салуды да оқыды. Парижде ол декоратордың шәкірті болды және 1902 жылы сертификат алды. Келесі жылы ол Париждегі Гумбер академиясына түсіп, 1904 жылға дейін сонда сурет салды. Осы жерде ол Мари Лоренсен және Франсис Пикабиямен танысты. Бракеңнің алғашқы туындылары импрессионизм стилінде болды, бірақ 1905 жылы «Жануарлар» (Fauves) деп аталатын суретшілер тобының көрмесін көргеннен кейін фавизм стилін қабылдады. Фавизм тобына Анри Матисс және Андре Деран сияқты суретшілер кірді, олар эмоционалдық сезімді білдіру үшін жарқын түстерді пайдаланды. Браке, Бракеңнің туған қаласы Ле-Хаврды бөліскен Рауль Дюфи және Отон Фриес суретшілерімен тығыз жұмыс істеді, олар фавизм стилін де біршама жұмсақ етіп дамытты. 1906 жылы Браке Фриеспен бірге Л’Эстакқа, Антверпенге, содан кейін Ле-Хаврға сурет салу үшін барды. Бракеңнің негізгі тақырыбы – ол өмір бойы таныған қарапайым заттар. Пикассо қозғалысты, ал Браке ойшаулықты дәріптейді. Осылайша, кубизмді Пикассо мен Браке, Париждің Монмартр ауданында тұратын, бірлесіп ойлап тапты. Осы суретшілер стильдің негізгі инноваторлары болды. 1907 жылдың қазан немесе қараша айында танысқаннан кейін, Браке және Пикассо, әсіресе, 1908 жылы кубизмді дамыту бойынша жұмыс істей бастады. Екі суретші де қазіргі Аналитикалық кубизм деп аталатын монохроматикалық түстер мен күрделі пішіндерді қолданып суреттер жасады. Оның дамуының шешуші кезеңі 1911 жылдың жазында Жорж Браке мен Пабло Пикассо француз Пиренейлеріндегі Середе қатарлап сурет салғанда болды, әр суретшінің туындыларын бір-бірінен ажырату қиын, кейде тіпті мүмкін емес еді. 1912 жылы олар коллажбен тәжірибе жасауды бастады және Браке папье-колле техникасын ойлап тапты. 1908 жылдың 14 қарашасында француз өнер сыншысы Луи Воксель Жорж Бракеңнің Кахнвейлер галереясындағы көрмесіне шолу жазып, Бракеңді форманы жек көретін батыл суретші деп атады, «барлығын – орындарды, фигураларды және үйлерді геометриялық схемаларға, текшелерге дейін азайтады». Воксель 1909 жылдың 25 наурызында Салон де Индепендантта Бракеңнің суретін көргеннен кейін «кубтық ерекшеліктер» (bizarreries cubiques) терминін қолданды. «Кубизм» термині алғаш рет 1911 жылы Салон де Индепендантта көрмеге қатысқан суретшілерге қатысты айтылды, бірақ Пикассо мен Браке бастапқыда оны қабылдамады. Өнер тарихшысы Эрнст Гомбрих кубизмді «көп мағыналылықты жою және суреттің бір ғана түсінігін – адам жасаған құрылым, боялған кенепті» күштеп енгізуге жасалған ең радикалды әрекет деп сипаттады. Кубизм стилі Парижге, содан кейін Еуропаға тез тарады. Екі суретшінің өнімді ынтымақтастығы жалғасты және олар 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін тығыз жұмыс істеді, ол кезде Браке француз армиясына шақырылды. 1915 жылдың мамыр айында Браке Каренсидегі шайқаста бас жарақатын алып, уақытша соқырлыққа ұшырады. Оған трепанация жасалды және ұзақ уақыт емделу қажет болды. Пикассо мен мен сол жылдары бір-бірімізге айтқан сөздер енді ешқашан қайта айтылмайды, тіпті айтылса да, енді ешкім түсінбейді. Бұл таудың үстінде бірге байланған сияқты еді.

Georges Braque was born on 13 May 1882 in Argenteuil, Val d'Oise. He grew up in Le Havre and trained to be a house painter and decorator like his father and grandfather. However, he also studied artistic painting during evenings at the École supérieure d'art et design Le Havre Rouen, previously known as the École supérieure des Arts in Le Havre, from about 1897 to 1899. In Paris, he apprenticed with a decorator and was awarded his certificate in 1902. The next year, he attended the Académie Humbert, also in Paris, and painted there until 1904. It was here that he met Marie Laurencin and Francis Picabia.]] Braque's earliest works were impressionistic, but after seeing the work exhibited by the artistic group known as the "Fauves" (Beasts) in 1905, he adopted a Fauvist style. The Fauves, a group that included Henri Matisse and André Derain among others, used brilliant colors to represent emotional response. Braque worked most closely with the artists Raoul Dufy and Othon Friesz, who shared Braque's hometown of Le Havre, to develop a somewhat more subdued Fauvist style. In 1906, Braque traveled with Friesz to L'Estaque, to Antwerp, and home to Le Havre to paint. Braque's essential subject is the ordinary objects he has known practically forever. Picasso celebrates animation, while Braque celebrates contemplation. Thus, the invention of Cubism was a joint effort between Picasso and Braque, then residents of Montmartre, Paris. These artists were the style's main innovators. After meeting in October or November 1907, Braque and Picasso, in particular, began working on the development of Cubism in 1908. Both artists produced paintings of monochromatic color and complex patterns of faceted form, now termed Analytic Cubism. A decisive time of its development occurred during the summer of 1911, when Georges Braque and Pablo Picasso painted side by side in Céret in the French Pyrenees, each artist producing paintings that are difficult—sometimes virtually impossible—to distinguish from those of the other. In 1912, they began to experiment with collage and Braque invented the papier collé technique. On 14 November 1908, the French art critic Louis Vauxcelles, in his review of Georges Braque's exhibition at Kahnweiler's gallery called Braque a daring man who despises form, "reducing everything, places and a figures and houses, to geometric schemas, to cubes". Vauxcelles, on 25 March 1909, used the terms "bizarreries cubiques" (cubic oddities) after seeing a painting by Braque at the Salon des Indépendants. The term 'Cubism', first pronounced in 1911 with reference to artists exhibiting at the Salon des Indépendants, quickly gained wide use but Picasso and Braque did not adopt it initially. Art historian Ernst Gombrich described Cubism as "the most radical attempt to stamp out ambiguity and to enforce one reading of the picture—that of a man made construction, a colored canvas." The Cubist style spread quickly throughout Paris and then Europe. The two artists' productive collaboration continued and they worked closely together until the beginning of World War I in 1914, when Braque enlisted with the French Army. In May 1915, Braque received a severe head injury in battle at Carency and suffered temporary blindness. He was trepanned, and required a long period of recuperation. The things that Picasso and I said to one another during those years will never be said again, and even if they were, no one would understand them anymore. It was like being roped together on a mountain.|Georges Braque

Кейінгі жұмыстар

Брак 1916 жылдың соңында сурет салуды қайта бастады. Жалғыз жұмыс істеп, кубизмнің қатал абстракциясын жұмсарта бастады. Ол жарқын түстермен, текстуралы беттермен және Нормандия теңіз жағалауына көшкеннен кейін адам бейнесінің қайтадан пайда болуымен ерекшеленетін жеке стилін дамытты. Ол осы кезеңде көптеген натюрморттарды салған, құрылымға баса назар аударған. Мысалы, 1943 жылғы "Көк гитара" туындысы Allen Memorial Art Museum-де ілулі тұр. Сауығу кезеңінде ол кубист суретші Хуан Гриспен жақын дос болып кетті. Өмірінің соңына дейін суреттер, графика және мүсіндер жасауды жалғастырды, көптеген туындылардың авторы болды. Брак Матисстің бірге Пабло Пикассоны Фернан Мурломен таныстырды, ал ол 1940-1950 жылдары жасаған литографиялар мен кітап иллюстрацияларының көп бөлігі Мурло студиясында жасалды. 1952-1953 жылдары ол Луврдегі бір бөлме үшін "Құстар" төбелік суретін де жазды. 1962 жылы Брак шебер баспагер Алдо Кроммелинкпен бірлесіп "Құстар тәртібі" (L’Ordre des Oiseaux) атты гравюралар мен акватинталар сериясын жасады, оған ақын Сент-Джон Перстің мәтіні қоса берілді. Брак 1963 жылдың 31 тамызында Парижде қайтыс болды. Ол Нормандиядағы Варангевиль-сюр-Мердегі Сент-Валери шіркеуінің зиратына жерленген, ол шіркеудің терезелерін өзі жобалаған. Брактің туындылары әлемнің көптеген ірі музейлерінде сақталады.

Стиль

Брак суретшінің сұлулықты «көлем, сызық, масса, салмақ тұрғысынан сезінетініне» және осы сұлулық арқылы «өзінің субъективті әсерін түсіндіретініне» сенді. Ол «фрагменттерге бөлінген нысандарды нысанға жақындаудың жолы» деп сипаттады. Фрагментация маған кеңістік пен кеңістіктегі қозғалысты орнатуға көмектесті. Ол тақырыпты баса көрсету үшін монохроматикалық және бейтарап түстер палитрасын қолданды. Брак мансабын пейзаждар салудан бастағанмен, 1908 жылы Пикассомен бірге натюрморттардың артықшылықтарын ашты. Брак естелік өнеріне назар аудара бастағанын түсіндірді, себебі натюрмортта сіз сезімтал, тіпті қолмен жасалғандай кеңістік аласыз. Бұл менің нәрселерге қол тигізуге, оларды жай ғана көруге емес, ұмтылуыма жауап берді. Сезімтал кеңістікте сіз өзіңізді нысаннан бөлетін қашықтықты өлшейсіз, ал визуалды кеңістікте нәрселердің бір-бірінен бөліну қашықтығын өлшейсіз. Осы себепті мен бұрын пейзаждардан натюрморттарға көштім. Натюрморт перспективаға қатысты пейзажға қарағанда қолжетімдірек болды және суретшіге нысанды әртүрлі бұрыштан қарауға мүмкіндік берді. Брактың натюрморттарға деген қызығушылығы 1930 жылдары қайта жанданды. Соғыс аралық кезеңде Брак кубизмнің еркін, жеңілдетілген стилін көрсетті, түстерді жарықтандырып, нысандарды еркін бейнеледі. Дегенмен, ол бір мезгілде перспектива мен фрагментацияның кубистік әдісіне адал болды. Пикассодан айырмашылығы, ол сурет салу стилін үнемі жаңарта түсті, бейнелеу және кубистік суреттер жасап, сюрреалистік идеяларды жұмысына енгізді, ал Брак кубистік стильде жұмыс істеп, жарқын, фантастикалық натюрморттар мен фигуралық композициялар жасады. 1963 жылы қайтыс болған кезде ол Париж мектебінің және қазіргі заманғы өнердің көрнекті өкілдерінің бірі саналды.

2010 жылғы ұрлық

2010 жылдың 20 мамырында Париж қаласының заманауи өнер мұражайы өзінің коллекциясынан бес картинаның түнде ұрланғанын хабарлады. Ұрланған суреттер: Пабло Пикассоның «Бұршақпен көгершін» (Le pigeon aux petits pois), Анри Матисстің «Пастораль» (La Pastorale), Жорж Брактың «Эстак жанындағы зәйтүн ағашы» (L'Olivier Près de l'Estaque), Амедео Модильянидің «Жермекені бар әйел» (La Femme à l'Éventail) және Фернан Лежердің «Шамшалармен өлі табиғат» (Nature Morte aux Chandeliers) болды. Суреттердің құны 100 миллион еуроға (123 миллион АҚШ долларына) бағаланды. Терезе сындырылып, бейнекамерада суреттерді алып кеткен бетперделі адам тіркелді. Адам суреттерді мұқият жақтауларынан алып, оларды өздерінен қалдырып кеткен.