Кіріспе

АҚШ-тың USS Lizardfish (SS 373) – Балао классына жататын теңіз асты қайығы. Бұл қайық АҚШ Әскери-теңіз күштерінің құрамында болған және лизардфиш деп аталатын, қабыршақты, кесірткеге ұқсас басы мен үлкен аузы бар жіңішке теңіз балығының атымен аталған.

Құрылыс және іске қосу

"Лизардфиш" кемесінің құрылысы 1944 жылдың 14 наурызында Висконсин штатындағы Манитовок қаласында орналасқан Манитовок кеме құрылысы компаниясында басталды; 1944 жылдың 16 шілдесінде теңізге спускалды, оны Мэриленд штатының конгрессмені Лансдейл Г. Сассердің әйелі, Сассер ханым демеушілік етті; және 1944 жылдың 30 желтоқсанында қолданысқа берілді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1945 жылғы 20 қаңтарда «Лизардфиш» Manitowoc өзенінен Локпортқа (Иллинойс штаты) жол тартты. 1 ақпанда Алжирге жетіп, 5 күннен кейін Панама каналы мен Перл-Харборға қарай теңізге шығып, 23 наурызда келді. «Лизардфиш» 1945 жылғы 9 сәуірде Перл-Харбордан өзінің алғашқы соғыс патруліне шықты. 21-і күні Сайпанда отын толықтырып, Оңтүстік Қытай теңізіне бағыт алды. Су асты кемесі 30 сәуір мен 18 мамыр аралығында Индокитай аймағында тығыз бақылау жүргізді, бірақ жаудың ешқандай қозғалысын анықтамады. 23-28 мамыр аралығында Жава теңізінде ұқсас мұқият патрульдеу де жаумен кездесуге әкелмеді. Осы қиын патрульді аяқтаған «Лизардфиш» 2 маусымда Австралияның Фримантл қаласына жетті. «Лизардфиш» 1945 жылғы 28 маусымда Ява және Оңтүстік Қытай теңіздерінде екінші патрулін бастады. Осы патруль барысында су асты кемесі нысаналарды іздеп, жауды шектеулі порттарда, бұғаздарда және тұрақтарда жойды. Күндізгі уақытта, жағалаудағы артиллерияның қаупіне қарамастан, су астында мұқият барлаудан кейін екі рет қару қолданды. 5 шілдеде Бали аралындағы Челукан Баванг шығанағына кірген кезде төрт десанттық баржа, 250 тонналық жүк кемесі және 100 тонналық су асты кемеге қарсы кеме тапты, барлығы жақсы жасырылған. Су астынан жүгіріп өткен ол «Ало» су асты кемесіне қарсы кемені батырды. 37, содан кейін су бетіне шығып, палубалық қаруларын ашты. Оның оқтарынан бензинге от тұтанып, төрт десанттық баржадан тұратын топ жойылды. Содан кейін ол қайық сарайын қиратты және теңіз жүк кемесінің мұртының бөлігін жыртып тастады. Осы нысананы өртке толы қалпында қалдырып, ол теңізге бет алды. 19 шілдеде Сунда бұғазының жанында, батыс жағалау бойымен оңтүстікке қарай бақылау жасап келе жатқанда, экипажы жүк кемелерінен тұратын конвойды көрді. Су асты кемесі су бетіне шығып, ең жақын нысанаға оқ атуды бастады, қарқынды оқ жаудырды және нысананы ауыстырды. Осы уақытта жағалаудағы артиллерия ашылып, жақын жерге снарядтарды лақтыра бастады. Оқ-дәрісі біткен соң «Лизардфиш» суға батып, үш кемені өртеніп жатқан күйінде қалдырды. Сол түні су бетіне шығып, Сингапур маңындағы құтқару станциясына бағыт алды, армияның B-24 Liberator бомбалаушыларының шабуылдарын қолдады. Су асты кемесі 6 тамызда Филиппиннің Субик шығанағына жетті және 9 күннен кейін Жапония капитуляциялағанда онда болды. «Лизардфиш» Екінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі үшін бір «жауынгерлік жұлдызға» ие болды.

Соғыстан кейінгі

31 тамызда Субик шығанағын тазартып, батыс жағалауға бағыт алды, Перл-Харборға тоқтады және 22 қыркүйекте Сан-Францискоға жетті. 24 қазанда Эврика, Калифорнияда Әскери-теңіз күні тойлауларына қатысып, "Лизардфиш" бес күннен кейін Тебуронға (Калифорния штаты) ілікті, 1946 жылдың 2 қаңтарына дейін онда қалды. 2 қаңтарда Сан-Диегодағы сонар мектебі үшін оқу кемесі ретінде қызмет ету үшін жолға шықты. 5 наурызда оқу қызметін аяқтап, Сан-Францискоға демобилизацияға баяндады. Калифорния жағалауында операциялар жүргізгеннен кейін, ол қызметтен босатылды және 24 маусымда Тынық мұхит резервтік флотына, Маре аралы әскери-теңіз базасына кірді.

Эвангелиста Торричелли (S 512)

1959 жылы 16 наурызға дейін "Лизардфиш" резервте болды. Одан кейін ол "Флит Сноркл" модернизациясы мен жабдықталуы үшін Перл-Харбор әскери-теңіз кемежайына аттанды. 1960 жылы 9 қаңтарда ол Италия үкіметіне берілді және "Evangelista Torricelli" (S 512) деген атпен Италия әскери-теңіз күштерінде қызмет етті. 1976 жылы итальяндық әскери-теңіз күштері оны пайдалы бөліктерінен айырып, корпусын жойды.