Қара ергежейлі жұлдыз – теориялық жұлдыз қалдығы. Ақ ергежейлі салқындап, жылу мен жарық шығармайтын күйі. Әлемнің жасынан асып түскендіктен, қазірде жоқ.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Теориялық жұлдыздық қалдық
Theoretical stellar remnant
Қара жұлдыз – теориялық жұлдыздық қалдық, нақтырақ айтқанда, жылу немесе жарық шығаруын тоқтатқан, жеткілікті түрде суыған ақ жұлдыз. Ақ жұлдыздың осы күйге жетуіне қажетті уақыттың Ғаламның қазіргі жасынан (13,8 миллиард жыл) көп болуы есебінен, қазіргі таңда ғаламда қара жұлдыздардың болуы күтілмейді. Ең суық ақ жұлдыздардың температурасы – Ғалам жасының анықталуының бір шектеуі. "Қара жұлдыз" атауы сондай-ақ гипотетикалық кезеңнің соңында суыған қоңыр жұлдыздарға – ядролық синтез үшін сутегін жағуға жеткіліксіз массасы бар (шамамен 0,07 массадан кем) жұлдыз емес объектілерге де қолданылады.
A black dwarf is a theoretical stellar remnant, specifically a white dwarf that has cooled sufficiently to no longer emit significant heat or light. Because the time required for a white dwarf to reach this state is calculated to be longer than the current age of the universe (13.8 billion years), no black dwarfs are expected to exist in the universe at the present time. The temperature of the coolest white dwarfs is one observational limit on the universe's age. The name "black dwarf" has also been applied to hypothetical late stage cooled brown dwarfs – substellar objects with insufficient mass (less than approximately 0.07 ) to maintain hydrogen burning nuclear fusion.
Құрылу
Ақ жұлдыз – бұл төмен немесе орташа массасы бар (шамамен 9-10 күн массасынан төмен) негізгі тізбекті жұлдыздың, оның термоядролық реакцияға қабілетті барлық элементтерін шығарып тастағаннан немесе біріктіргеннен кейін қалған қалдығы. Егер қара жұлдыздар болғанда, оларды анықтау қиын болар еді, себебі олар өте аз сәуле шығаруы тиіс. Дегенмен, оларды гравитациялық әсерлері арқылы табуға болады. 2012 жылы астрономдар MDM обсерваториясының 2,4 метрлік телескопын қолданып, M0 спектрлік класына тең суытылған бірнеше ақ жұлдыздарды тапты. Олардың жасы 11-12 миллиард жылға бағаланады. Жұлдыздардың алыс болашақтағы эволюциясы, қара материяның сипаты және протонның ыдырауының мүмкіндігі мен жылдамдығы сияқты, жақсы түсінілмеген физикалық мәселелерге байланысты болғандықтан (оның бар екені әлі дәлелденбеді), ақ жұлдыздардың қара жұлдызға дейін суынуына қанша уақыт кететінін нақты айту қиын. Барроу мен Типлер ақ жұлдыздың 1015 жылдың ішінде суынуын болжайды; алайда, әлсіз өзара әрекеттесетін массивті бөлшектер (WIMP) бар болса, олармен өзара әрекеттесу кейбір ақ жұлдыздарды шамамен 1025 жыл бойы одан да жылы ұстауы мүмкін.
A white dwarf is what remains of a main sequence star of low or medium mass (below approximately 9 to 10 solar masses ) after it has either expelled or fused all the elements for which it has sufficient temperature to fuse. If black dwarfs were to exist, they would be challenging to detect because, by definition, they would emit very little radiation. They would, however, be detectable through their gravitational influence. Various white dwarfs cooled below (equivalent to M0 spectral class) were found in 2012 by astronomers using MDM Observatory's 2.4 meter telescope. They are estimated to be 11 to 12 billion years old. Because the far future evolution of stars depends on physical questions which are poorly understood, such as the nature of dark matter and the possibility and rate of proton decay (which is yet to be proven to exist), it is not known precisely how long it will take white dwarfs to cool to blackness. Barrow and Tipler estimate that it would take 1015 years for a white dwarf to cool to ; however, if weakly interacting massive particles (WIMPs) exist, interactions with these particles may keep some white dwarfs much warmer than this for approximately 1025 years.
Күннің болашағы
Күн ядросында гелийді қорытуын тоқтатып, 8 миллиард жылдың ішінде планеталық тұмандыққа қабаттарын шығарып жібергенде, ол ақ ерге айналады. Содан кейін, триллиондаған жылдар бойы ол жарық шығаруын тоқтатады. Осыдан соң Күн адам көзімен көрінбейді, тіпті гравитациялық әсерлері байқалса да, ол оптикалық көрістен жоғалады. Күннің қара ерге дейін суынуына кеткен уақыт кем дегенде 1015 (1 квадриллион) жылды құрайды, бірақ әлсіз өзара әрекеттесетін массивті бөлшектер (WIMP) болған жағдайда, бұл мерзім одан да ұзаққа созылуы мүмкін, жоғарыда сипатталғандай. Аталған құбылыстар WIMP-тер мен қара ерлердің бар екенін растаудың үміт беретін тәсілі саналады.
Once the Sun stops fusing helium in its core and ejects its layers in a planetary nebula in about 8 billion years, it will become a white dwarf and also, over trillions of years, eventually will no longer emit any light. After that, the Sun will not be visible to the equivalent of the naked human eye, removing it from optical view even if the gravitational effects are evident. The estimated time for the Sun to cool enough to become a black dwarf is at least 1015 (1 quadrillion) years, though it could take much longer than this, if weakly interacting massive particles (WIMPs) exist, as described above. The described phenomena are considered a promising method of verification for the existence of WIMPs and black dwarfs.