Ұялы телефон байланысының даму тарихы

Кіріспе

Телефонға телефон қызметтерін көрсету. Ұялы телефония – бұл телефон қызметтерін белгілі бір орынға орнатылған телефондарға (қанағатты телефондарға) емес, ұялы телефондарға көрсету. Телефония, әдетте, дауыспен ғана қызмет көрсетуге немесе байланыс құруға арналған, бірақ кейде шекарасы нашарлайды. Қазіргі заманғы ұялы телефондар жердегі ұялы байланыс желісінің базалық станцияларына (ұялы байланыс орталықтарына) қосылады, ал спутниктік телефондар айналадағы спутниктерге қосылады. Екі желі де әлемдегі кез келген телефонға қоңырау шалуға мүмкіндік беретін жалпы коммутацияланған телефон желісіне (ЖКЖ) байланысты. 2010 жылы әлемде бес миллиард ұялы телефон абоненті болған деп есептелді.

Тарих

Ішкі меморандумдарға сәйкес, American Telephone & Telegraph 1915 жылы сымсыз телефон жасауды қарастырған, бірақ технологияны енгізу АҚШ-тағы сымды байланыс монополиясын күйретеді деп қорқыпты. Алғашқы қоғамдық ұялы телефон жүйелері Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін пайда болды және соғысқа дейін және оның кезінде жасалған технологияларды пайдаланды. Бірінші жүйе 1946 жылы АҚШ-тың Миссури штатындағы Сент-Луис қаласында іске қосылды, ал келесі онжылдықтарда басқа елдер де оған қосылды. Ұлыбритания 1958 жылы «System 1» қолмен радиотелефон қызметін Оңтүстік Ланкашир радиотелефон қызметі ретінде ұсынды. Қоңыраулар оператор арқылы, қарапайым телефон аппаратына ұқсас құрылғылар арқылы жасалды. Телефонның өзі көліктің багаж бөлімінде орналасқан үлкен қорап болды, ішінде клапандар және басқа да алғашқы электрондық компоненттер орналасқан. «System 3» деп аталатын жақсартылған қолмен қызмет Ұлыбританияның көп бөлігін қамтыса да, автоматтандыру 1981 жылы «System 4» жүйесімен келді. 1982-1985 жылдар аралығында Ұлыбританияда қарқынды дамыған, бірақ кейін Шотландияда тоқтатылған, неміс B Netz технологиясына негізделген бұл сымсыз жүйе, 1985 жылдың қаңтарында екі сымсыз жүйенің пайда болуымен ығыстырылды – British Telecom/Securicor-дың «Cellnet» және Racal/Millicom/Barclays-тың «Vodafone» (дауыс + дерек + телефон) қызметтері. Бұл сымсыз жүйелер АҚШ-тың Advanced Mobile Phone Service (AMPS) технологиясына негізделген, модификацияланған технология Total Access Communication System (TACS) деп аталды. 1947 жылы Bell Labs алғаш рет сымсыз радиотелефон желісін ұсынды. Басты жаңалық – пайдаланушылардың желіде қозғалуын қадағалап, қоңырауларын бір базалық станциядан екіншісіне үзіліссіз жеткізетін, шағын, бірін-бірі жабатын базалық станциялар желісін және қоңырауларды коммутациялайтын инфрақұрылымды дамыту болды. 1956 жылы Швецияда MTA жүйесі іске қосылды. Мобильді телефонды дамытудың алғашқы қадамдары екі маңызды қиындыққа тап болды: салыстырмалы түрде аз жиіліктерді көптеген абоненттер бір мезгілде пайдалануына мүмкіндік беру және абоненттерге бір аймақтан екіншісіне қоңырау үзілмей көшуге мүмкіндік беру. Екі мәселені де 1970 жылы Bell Labs қызметкері Амос Джоэл шешті, ол сымсыз байланыс жүйесіне патент алуға өтініш берді. Алайда, консалтингтік фирма төлемдік телефондардың қолжетімділігі мен сымсыз байланыс мұнараларын салудың жоғары құнына сүйене отырып, АҚШ-тағы сымсыз телефондар нарығын 100 000 дана, ал әлемдік нарықты 200 000 данадан аспайды деп есептеді. Осының салдарынан Bell Labs бұл өнертабыс «маңызсыз» деген қорытындыға келді, сондықтан оны коммерцияландыруға тырыспады. Бұл өнертабысы үшін Джоэл 2008 жылы Ұлттық өнертапқыштар залына енгізілді. Металл-оксидті жартылай өткізгіш (MOS) үлкен масштабтағы интеграция (LSI) технологиясы, ақпараттық теория және сымсыз желілердің дамуы қолжетімді сымсыз байланыс құралдарын жасауға мүмкіндік берді. 1973 жылдың 3 сәуірінде Motorola компаниясының өкілі Мартин Купер алғашқы сымсыз телефонмен қоңырау шалды, ал Bell Labs компаниясы да осы салаға үміткер болды. Bell Labs 1978 жылы Чикагода алғашқы сынақ сымсыз желісін орнатты. Бұл сынақ жүйесі 1982 жылы FCC-мен ATT-ге коммерциялық пайдалануға лицензияланды және ATT-ні тарату аясында AMPS технологиясы жергілікті телекоммуникациялық компанияларға таратылды. Алғашқы коммерциялық жүйе 1983 жылдың қазан айында Чикагода іске қосылды. Motorola компаниясы жасаған жүйе де 1982 жылдың жазынан бастап Вашингтон/Балтимор аймағында жұмыс істеді және келесі жылы толыққанды мемлекеттік қызметке айналды. Жапониядағы алғашқы коммерциялық радиотелефон қызметін 1979 жылы NTT іске қосты. Алғашқы толық автоматтандырылған бірінші буын сымсыз жүйесі – 1981 жылы Дания, Финляндия, Норвегия және Швецияда бірдей іске қосылған Nordic Mobile Telephone (NMT) жүйесі болды. NMT халықаралық роумингті ұсынатын алғашқы сымсыз телефон желісі болды. Швециялық инженер-электрик Өстен Макитало бұл идеямен 1966 жылы айналыса бастады және NMT жүйесінің әкесі деп есептеледі, ал кейбіреулер оны сымсыз телефонның әкесі деп санайды. 20 ғасырдың соңында сымсыз телекоммуникациялардың қарқынды өсуі байқалды, бұл негізінен сымсыз байланыста цифрлық сигналды өңдеуді енгізуге байланысты болды, бұл арзан, өте үлкен масштабтағы интеграция (VLSI) RF CMOS (радиожиілікті толықтыратын MOS) технологиясының дамуымен қамтамасыз етілді. «Қолданыстағы ұялы телефондар саны бойынша елдер тізіміне» сәйкес, қазіргі кезде 5 миллиардтан астам телефон абоненттері бар деп есептеледі (кейбір пайдаланушылардың бірнеше абоненттік нөмірі немесе белсенді емес абоненттік нөмірі болуы мүмкін), бұл сымсыз телефонды әлемдегі ең көп таралған технология және ең көп қолданылатын электрондық құрылғыға айналдырды. Интернетке қосылу және сымсыз электрондық поштаны қолдауға мүмкіндік беретін алғашқы сымсыз телефон – 1996 жылы шығарылған Nokia Communicator, ол көп функциялы құрылғылардың жаңа санатын жасады. 1999 жылы NTT DoCoMo компаниясы Жапонияда i Mode қызметі аясында алғашқы сымсыз интернет қызметін іске қосты. 2007 жылға қарай әлемдегі 798 миллионнан астам адам сымсыз телефон арқылы интернетке немесе WAP және i Mode сияқты сымсыз интернет қызметтеріне белсенді түрде қол жеткізді.

According to internal memos, American Telephone & Telegraph discussed developing a wireless phone in 1915, but were afraid that deployment of the technology could undermine its monopoly on wired service in the U. S.

Public mobile phone systems were first introduced in the years after the Second World War and made use of technology developed before and during the conflict. The first system opened in St. Louis, Missouri, United States in 1946 whilst other countries followed in the succeeding decades. The UK introduced its 'System 1' manual radiotelephone service as the South Lancashire Radiophone Service in 1958. Calls were made via an operator using handsets identical to ordinary phone handsets. The phone itself was a large box located in the boot (trunk) of the vehicle containing valves and other early electronic components. Although an uprated manual service ('System 3') was extended to cover most of the UK, automation did not arrive until 1981 with 'System 4'. Although this non cellular service, based on German B Netz technology, was expanded rapidly throughout the UK between 1982 and 1985 and continued in operation for several years before finally closing in Scotland, it was overtaken by the introduction in January 1985 of two cellular systems the British Telecom/Securicor 'Cellnet' service and the Racal/Millicom/Barclays 'Vodafone' (from voice + data + phone) service. These cellular systems were based on US Advanced Mobile Phone Service (AMPS) technology, the modified technology being named Total Access Communication System (TACS). In 1947, Bell Labs was the first to propose a cellular radio telephone network. The primary innovation was the development of a network of small overlapping cell sites supported by a call switching infrastructure that tracks users as they move through a network and passes their calls from one site to another without dropping the connection. In 1956, the MTA system was launched in Sweden. The early efforts to develop mobile telephony faced two significant challenges: allowing a great number of callers to use the comparatively few available frequencies simultaneously and allowing users to seamlessly move from one area to another without having their calls dropped. Both problems were solved by Bell Labs employee Amos Joel who, in 1970 applied for a patent for a mobile communications system. However, a business consulting firm calculated the entire U. S. market for mobile telephones at 100,000 units and the entire worldwide market at no more than 200,000 units based on the ready availability of pay telephones and the high cost of constructing cell towers. As a consequence, Bell Labs concluded that the invention was "of little or no consequence," leading it not to attempt to commercialize the invention. The invention earned Joel induction into the National Inventors Hall of Fame in 2008. The development of metal–oxide–semiconductor (MOS) large scale integration (LSI) technology, information theory and cellular networking led to the development of affordable mobile communications. The first call on a handheld mobile phone was made on April 3, 1973, by Martin Cooper, then of Motorola to his opposite number in Bell Labs who were also racing to be first. Bell Labs went on to install the first trial cellular network in Chicago in 1978. This trial system was licensed by the FCC to ATT for commercial use in 1982 and, as part of the divestiture arrangements for the breakup of ATT, the AMPS technology was distributed to local telcos. The first commercial system opened in Chicago in October 1983. A system designed by Motorola also operated in the Washington D. C./Baltimore area from summer 1982 and became a full public service later the following year. Japan's first commercial radiotelephony service was launched by NTT in 1979. The first fully automatic first generation cellular system was the Nordic Mobile Telephone (NMT) system, simultaneously launched in 1981 in Denmark, Finland, Norway and Sweden. NMT was the first mobile phone network featuring international roaming. The Swedish electrical engineer Östen Mäkitalo started to work on this vision in 1966, and is considered as the father of the NMT system and some also consider him the father of the cellular phone. There was a rapid growth of wireless telecommunications towards the end of the 20th century, primarily due to the introduction of digital signal processing in wireless communications, driven by the development of low cost, very large scale integration (VLSI) RF CMOS (radio frequency complementary MOS) technology. There are now estimated to be over 5 billion phone subscriptions according to the "List of countries by number of mobile phones in use" (although some users have multiple subscriptions, or inactive subscriptions), which also makes the mobile phone the most widely spread technology and the most common electronic device in the world. The first mobile phone to enable internet connectivity and wireless email, the Nokia Communicator, was released in 1996, creating a new category of multi use devices called smartphones. In 1999 the first mobile internet service was launched by NTT DoCoMo in Japan under the i Mode service. By 2007 over 798 million people around the world accessed the internet or equivalent mobile internet services such as WAP and i Mode at least occasionally using a mobile phone rather than a personal computer.

Ұялы байланыс жүйелері

Ұялы телефондар микротолқындық антенналармен жабдықталған кез келген сандағы ұялы байланыс станцияларымен радиосигналдарды қабылдайды және жібереді. Бұл станциялар әдетте елді мекендердегі мұнараларға, бағаналарға немесе ғимараттарға орнатылады, содан кейін кабельді байланыс желісіне және коммутациялық жүйеге қосылады. Телефондарда төмен қуатты трансивер болады, ол дауыс және деректерді ең жақын ұялы байланыс станциясына жібереді, әдетте 8-13 км (шамамен 5-8 миль) қашықтықта. Қамту аймағы нашар болған жерлерде ұялы байланыс ретрансляторы қолданылуы мүмкін, ол ұзақ қашықтықтағы жоғары күшті тағамдық немесе яги антеннасы арқылы ұялы байланыс мұнарасымен байланысады, ал ретранслятор сигналды қысқа қашықтықтағы жергілікті антеннаға қайта таратып, бірнеше метрлік радиустағы кез келген ұялы телефонның дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз етеді. Ұялы телефон немесе деректер құрылғысы қосылған кезде, ол өзінің бірегей идентификаторларымен ұялы телефон станциясына немесе коммутаторға тіркеледі, содан кейін кіріс қоңырау келген кезде ұялы коммутатордан хабарлама алады. Телефон айналасындағы базалық станциялардан алынған ең күшті сигналды үнемі тыңдайды және сайттар арасында үздіксіз ауыса алады. Пайдаланушы желіде қозғалған кезде, қоңырау үзілмейінше құрылғыға сайттарды ауыстыруға мүмкіндік беретін "қосылу" операциясы жүзеге асырылады. Ұялы байланыс станцияларында салыстырмалы түрде төмен қуатты (көбінесе бір немесе екі ватт) радио хабар таратушылар орнатылған, олар өздерінің бар екендігін хабарлап, ұялы телефондар мен коммутатор арасындағы байланысты қамтамасыз етеді. Коммутатор өз кезегінде қоңырауды сол сымсыз қызмет провайдерінің басқа абонентіне немесе басқа сымсыз операторлардың желілерін қамтитын қоғамдық телефон желісіне қосады. Көптеген станциялар, әсіресе көркі жақсы аймақтарда, айналадағы ортамен үйлесу үшін маскировкаланады. Телефон мен ұялы байланыс станциясы арасындағы әңгіме цифрлық деректер ағыны болып табылады, онда дыбыс цифрлық түрде өңделген (бірінші буын аналогтық желілерді қоспағанда). Бұл технологияны жүзеге асыру ұялы телефон операторы таңдаған жүйеге байланысты. Технологиялар буын бойынша топтастырылған. Бірінші буын жүйелері 1979 жылы Жапонияда басталды, олардың барлығы аналогтық және AMPS және NMT жүйелерін қамтиды. 1991 жылы Финляндияда басталған екінші буын жүйелері цифрлық және GSM, CDMA және TDMA жүйелерін қамтиды. GSM стандарты – CEPT ("Еуропалық пошта және телекоммуникация конференциясы") конференциясында ұсынылған еуропалық бастама. Франко-неміс ғылыми-зерттеу және даму ынтымақтастығы техникалық мүмкіндігін көрсетті, ал 1987 жылы 13 еуропалық ел арасында 1991 жылға дейін коммерциялық қызметті іске қосуға келісілген өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойылды. GSM (=2G) стандартының алғашқы нұсқасында 6000 бет болды. IEEE/RSE Томас Хоуг пен Филипп Дюпуиге 2018 жылы бірінші цифрлық ұялы телефон стандартына қосқан үлесі үшін Джеймс Клерк Максвелл медалін табыс етті. 2018 жылы GSM-ді 220-дан астам елдегі 5 миллиардтан астам адам қолданды. GSM (2G) 3G, 4G және 5G жүйелеріне дамыды. GSM стандартының әзірленуі 1982 жылы CEPT жұмыс тобының GSM (Group Special Mobile) тобында CEPT шаңырағында басталды. 1988 жылы ETSI құрылды және CEPT стандарттау қызметінің барлығы ETSI-ге берілді. GSM жұмыс тобы GSM техникалық комитетіне айналды. 1991 жылы ETSI комитетіне UMTS (3G) жүйесін тапсырған кезде ол SMG (Special Mobile Group) техникалық комитетіне айналды. Ұялы байланыс технологиясының ерекшелігі көптеген телефондарды "клондауға" осал етеді: ұялы телефон қабылдау аймағынан шыққанда (мысалы, жол тоннелінде), сигнал қайта орнатылғанда телефон ең жақын ұялы байланыс мұнарасына "қайта қосылу" сигналын жібереді, өзін таниды және қайтадан хабар беруге дайын екенін көрсетеді. Тиісті жабдықтармен "қайта қосылу" сигналын ұстап, ондағы деректерді "бос" телефонға кодтауға болады – барлық жағынан қарағанда, "бос" телефон нақты телефонның толықтай көшірмесі болады және "клон" арқылы жасалған кез келген қоңырау бастапқы шотқа есептеледі. Бұл мәселе бірінші буын аналогтық технологиясында кең таралған, бірақ қазіргі заманғы цифрлық стандарттар, мысалы GSM, қауіпсіздікті жақсартады және клондауды қиындатады. Пайдаланушының денесіне жақын орналасқан хабар таратушы құрылғысының зиянды әсерін шектеу үшін, алғашқы тұрақты/ұялы телефондар жеке хабар таратушысымен, көлікке орнатылған антеннасымен және қол телефонымен (көлік телефондары және сөмке телефондары деп аталады) жабдықталған және олардың максималды сәулелену қуаты 3 Вт-тан аспады. Қолға ұсталатын қазіргі заманғы ұялы телефондардың хабар тарату антеннасы пайдаланушының басынан бірнеше сантиметр қашықтықта орналасқандықтан, олардың максималды тарату қуаты 0,6 Вт ERP-тан аспайды. Биологиялық әсерлеріне қарамастан, қазіргі заманғы қолға ұсталатын телефондардың тарату қашықтығының қысқаруы оларды ауылдық жерлерде көлік/сөмке телефондарымен салыстырғанда пайдалану мүмкіндігін шектейді, ал қолға ұсталатын телефондарға ұялы байланыс мұнараларының арасы тығыз орналасуын қажет етеді, бұл олардың тарату қуатының жетіспеушілігін өтеуге мүмкіндік береді.

Mobile phones receive and send radio signals with any number of cell site base stations fitted with microwave antennas. These sites are usually mounted on a tower, pole or building, located throughout populated areas, then connected to a cabled communication network and switching system. The phones have a low power transceiver that transmits voice and data to the nearest cell sites, normally not more than 8 to 13 km (approximately 5 to 8 miles) away. In areas of low coverage, a cellular repeater may be used, which uses a long distance high gain dish antenna or yagi antenna to communicate with a cell tower far outside of normal range, and a repeater to rebroadcast on a small short range local antenna that allows any cellphone within a few meters to function properly. When the mobile phone or data device is turned on, it registers with the mobile telephone exchange, or switch, with its unique identifiers, and can then be alerted by the mobile switch when there is an incoming telephone call. The handset constantly listens for the strongest signal being received from the surrounding base stations, and is able to switch seamlessly between sites. As the user moves around the network, the "handoffs" are performed to allow the device to switch sites without interrupting the call. Cell sites have relatively low power (often only one or two watts) radio transmitters which broadcast their presence and relay communications between the mobile handsets and the switch. The switch in turn connects the call to another subscriber of the same wireless service provider or to the public telephone network, which includes the networks of other wireless carriers. Many of these sites are camouflaged to blend with existing environments, particularly in scenic areas. The dialogue between the handset and the cell site is a stream of digital data that includes digitised audio (except for the first generation analog networks). The technology that achieves this depends on the system which the mobile phone operator has adopted. The technologies are grouped by generation. The first generation systems started in 1979 with Japan, are all analog and include AMPS and NMT. Second generation systems, started in 1991 in Finland, are all digital and include GSM, CDMA and TDMA. The GSM standard is a European initiative expressed at the CEPT ("Conférence Européenne des Postes et Telecommunications", European Postal and Telecommunications conference). The Franco German R&D cooperation demonstrated the technical feasibility, and in 1987 a Memorandum of Understanding was signed between 13 European countries who agreed to launch a commercial service by 1991. The first version of the GSM (=2G) standard had 6,000 pages. The IEEE/RSE awarded to Thomas Haug and Philippe Dupuis the 2018 James Clerk Maxwell medal for their contributions to the first digital mobile telephone standard. In 2018, the GSM was used by over 5 billion people in over 220 countries. The GSM (2G) has evolved into 3G, 4G and 5G. The standardisation body for GSM started at the CEPT Working Group GSM (Group Special Mobile) in 1982 under the umbrella of CEPT. In 1988, ETSI was established and all CEPT standardization activities were transferred to ETSI. Working Group GSM became Technical Committee GSM. In 1991, it became Technical Committee SMG (Special Mobile Group) when ETSI tasked the committee with UMTS (3G). The nature of cellular technology renders many phones vulnerable to 'cloning': anytime a cell phone moves out of coverage (for example, in a road tunnel), when the signal is re established, the phone sends out a 're connect' signal to the nearest cell tower, identifying itself and signalling that it is again ready to transmit. With the proper equipment, it is possible to intercept the re connect signal and encode the data it contains into a 'blank' phone—in all respects, the 'blank' is then an exact duplicate of the real phone and any calls made on the 'clone' will be charged to the original account. This problem was widespread with the first generation analogue technology, however the modern digital standards such as GSM greatly improve security and make cloning hard to achieve. In an effort to limit the potential harm from having a transmitter close to the user's body, the first fixed/mobile cellular phones that had a separate transmitter, vehicle mounted antenna, and handset (known as car phones and bag phones) were limited to a maximum 3 watts Effective Radiated Power. Modern handheld cellphones which must have the transmission antenna held inches from the user's skull are limited to a maximum transmission power of 0.6 watts ERP. Regardless of the potential biological effects, the reduced transmission range of modern handheld phones limits their usefulness in rural locations as compared to car/bag phones, and handhelds require that cell towers are spaced much closer together to compensate for their lack of transmission power.

Азаматтық тұрғындар

Көптеген елдерде, әсіресе Еуропада, ұялы телефондардың саны адамдар санынан асып түсуде. Еуропалық Одақтың ішкі статистикалық кеңсесі Eurostat мәліметтері бойынша, Люксембургте ұялы телефонды пайдалану деңгейі ең жоғары – 100 адамға 158 абонент, одан кейін Литва мен Италия орналасқан. Гонконгта 2007 жылдың шілдесінде бұл көрсеткіш халықтың 139,8%-ына жетті. 50-ден астам елде ұялы телефон абоненттерінің саны халықтан көп, ал 2007 жылы Батыс Еуропаның орташа көрсеткіші 110% құрады (дерегі Informa 2007). 2007 жылы Қытайда 500 миллионнан астам белсенді ұялы телефон тіркелгісі болды, бірақ жалпы пайдалану деңгейі әлі де 50%-дан төмен. 2005 жылы әлемдегі ұялы телефон абоненттерінің саны 2,14 миллиардқа бағаланды. Informa мәліметтері бойынша, 2006 жылдың соңына қарай абоненттер саны 2,7 миллиардқа, ал 2007 жылдың қарашасына қарай 3,3 миллиардқа жетті.

Дамушы елдердің кейбіреулерінде, "тұрақты" телефон инфрақұрылымы шектеулі болғандықтан, соңғы он жылда ұялы телефонды пайдалану төрт есеге өсті. Дамушы елдерде ұялы телефон технологиясының дамуы көбінесе "бір қадамды секіріп өту" эффектісінің мысалы ретінде келтіріледі. Үшінші әлемнің көптеген шалғай аймақтарында телекоммуникациялық инфрақұрылым болмағаннан кейін спутниктік байланыс жүйелері пайда болды. Қазіргі уақытта Африка әлемдегі ұялы телефон абоненттерінің ең жылдам өсіп жатқан аймағы болып табылады, оның нарықтары Азия нарықтарынан шамамен екі есе жылдам дамуда. Алдын ала төлемді немесе "төлемді қалай жүрсең, солай төле" қызметтерінің болуы Африкада және басқа да континенттерде осы өсімге ықпал етті. Сандық көрсеткіш бойынша, Үндістан – ең үлкен өсім нарығы, ол әр айда шамамен 6 миллион ұялы телефон қосады. Қазіргі уақытта оның ұялы телефон абоненттерінің саны 937,06 миллионды құрайды.

Жол қозғалысы

Әлем 3G және 4G желілеріне қарқынды өтіп жатқандықтан, бейне арқылы мобильді трафик күрт артуда. 2018 жылдың соңына дейін әлемдік трафик жылына 190 эксабайтқа жетеді деп күтілуде. Бұл, халықтың смартфондарға көшуінің салдары. Болжам бойынша, 2018 жылға қарай мобильді трафик 10 миллиард қосылымға жетеді, оның 94% смартфондардан, ноутбуктерден және планшеттерден түседі. Сонымен қатар, мобильді трафиктің 69% бейнеге тиесілі болады, себебі смартфондарда жоғары сапалы экрандар бар және 176,9 миллион қолға ұсталатын құрылғы пайдаланылады. Көрініп тұрғанындай, 2018 жылға қарай 4G желісі барлық мобильді деректердің 51% құрайды.

Құқық қорғау органдары

Құқық қорғау органдары ұялы телефондық деректерді әр түрлі жолдармен пайдаланған. Адамның белгілі бір уақыттағы нақты орналасқан жері туралы деректерді оның ұялы телефонын бірнеше ұялы телефон мұнаралары арасында триангуляциялау арқылы алуға болады. Бұл триангуляция әдісі адамның ұялы телефонының белгілі бір уақытта белгілі бір жерде болғанын көрсетуге мүмкіндік береді. Терроризм және террористердің технологияны қолдануы туралы алаңдаушылық британдық Парламенттің Өкілдер палатасының Ішкі істер жөніндегі комитетін ұялы телефон құрылғыларынан алынған деректерді пайдалануды зерттеуге итермеледі, соның нәтижесінде жетекші ұялы телефондық криминалистер осы салада қолданылатын криминалистік техникаларды анықтады. NIST ұялы телефондардағы сандық ақпаратты сақтау, алу, тексеру, талдау және есеп беру бойынша нұсқаулар мен процедураларын NIST Publication SP800 101 басылымында жариялаған. 2000 жылы Ұлыбританияда Омаг қаласындағы жарылыс күні жасалған ұялы телефондық қоңыраулардың жазбалары полиция тергеуі үшін өте маңызды болды деп хабарланды. Атап айтқанда, Ирландия шекарасының оңтүстігінен Омагқа және кері бағытта қозғалған екі ұялы телефон арқылы жасалған қоңыраулар аса маңызды деп есептелді. Ұялы телефондарды пайдалану арқылы жүргізілген қылмыстық тергеулердің тағы бір мысалы – 2004 жылғы Мадридтегі пойыз жарылысының террористерін бастапқыда анықтау және оларды толықтай сәйкестендіру. Шабуыл кезінде бомбаларды жарылту үшін ұялы телефондар қолданылды. Бірақ, бомбалардың бірі жарылмады, ал сол ұялы телефондағы SIM-карта тергеушілерге террористер туралы алғашқы маңызды ақпаратты берді. Полиция SIM-картаның орналасқан жерін анықтап, сол аймақтарда тіркелген басқа ұялы телефондармен салыстыра отырып, террористердің орнын анықтауға қол жеткізді.

Апаттарда көмек көрсету

Финляндия үкіметі 2005 жылы азаматтарды апаттар туралы ескертудің ең жылдам жолы ұялы телефон желісі екенін шешті. Жапонияда ұялы телефон компаниялары жер сілкінісі және басқа да табиғи апаттар туралы хабарламаларды клиенттеріне тегін жібереді. Төтенше жағдай туғанда, апатты жағдайға жауап беретін топтар ұялы телефондардың сигналын пайдаланып, тұтқында қалған немесе жарақат алған адамдарды таба алады. Телефонның интернет-браузері арқылы қолжетімді интерактивті мәзір пайдаланушы қауіпсіз ме, әлде қиын жағдайда ма, туралы компанияға хабарлайды. Финляндияда құтқару қызметтері жаяу жүргіншілерге, тіпті ұялы байланыс жоқ ормандарда да, төтенше жағдайға дайындалып, ұялы телефондарымен жүруді ұсынады, себебі базалық станцияға қосылуға тырысатын ұялы телефонның радио сигналын арнайы құралдармен жабдықталған құтқару ұшақтары анықтай алады. АҚШ-тағы қолданушылар өз операторлары арқылы жоғалған адам туралы AMBER Alert хабарламасы шыққанда тегін SMS хабарлама алуға тіркеле алады. Дегенмен, ұялы телефон желілерінің көпшілігі әдеттегі жағдайда толық қуатпен жұмыс істейді, ал кең ауқымды төтенше жағдайлар кезіндегі қоңыраулардың күрт өсуі жүйені ең қажет кезде жүктемеге түсіреді. Мұндай жағдайларға 2001 жылғы 11 қыркүйектегі шабуылдар, 2003 жылғы Солтүстік-Шығыс аймағындағы қараңғылық, 2005 жылғы Лондон метросындағы жарылыстар, «Катрина» дауылы, 2006 жылғы Кихоло шығанағындағы жер сілкінісі және 2007 жылғы Миннесотадағы көпірдің құлауы сияқты оқиғалар мысал болады, олар туралы ақпарат құралдарында хабарланды. FCC ережелеріне сәйкес, барлық ұялы телефондар SIM-картаның болуына немесе есепшоттың төленгендігіне қарамастан, төтенше жағдайға шалу нөмірін теруге қабілетті болуы керек.

Адам денсаулығы

Ұялы телефондар пайда болғаннан бері, оларды үнемі пайдаланудың денсаулыққа тигізетін ықтимал әсерлері туралы (ғылыми және қоғамдық) алаңдаушылықтар туды. Бірақ 2008 жылға қарай, американдық ұялы телефондар телефон қоңырауларына қарағанда көбірек мәтіндік хабарламаларды жіберіп, қабылдады. Ұялы телефондар мен мидың ісігі арасындағы байланыс туралы 18 зерттеу жүргізілді. Осы зерттеулерді қарап шығу нәтижесінде, ұялы телефонды 10 жыл немесе одан да көп пайдалану "акустикалық неврома және глиомаға шалдығу қаупінің артуына" әкелетіні анықталды. Ісіктер көбінесе ұялы телефонмен жанасқан бас жағында табылады. 2008 жылдың шілдесінде Питтсбург университетінің Онкология институтының директоры доктор Рональд Херберман ұялы телефондардан шығатын сәулелер туралы ескертті. Ол ұялы телефондар мен мидың ісігі арасындағы байланыстың нақты дәлелі жоқ екенін, бірақ сақтық шарасы ретінде ұялы телефонды пайдалануды азайтуды ұсынатын жеткілікті зерттеулер бар екенін мәлімдеді. Сәулелену мөлшерін азайту үшін гарнитура сияқты қолдарды бос ұстауға мүмкіндік беретін құрылғыларды пайдалануға болады немесе қоңыраулардың орнына мәтіндік хабарламалар жіберуге болады. Сонымен қатар, ауылдық жерлерде ұялы телефонды пайдалануды қысқартуға немесе шектеуге болады. Сәулелену мобильді телефон мұнараларынан алыс жерлерде жоғары екені анықталды. Рейтер агенттігінің хабарлауынша, Британдық дерматологтар қауымдастығы ұялы құрылғылардың сыртқы бетінде жиі кездесетін никельге аллергиялық реакциядан туындаған құлақ немесе беттегі бөртпелер туралы ескертеді. Егер адам металл түймелермен көптеген мәтіндік хабарламалар жіберсе, саусақтарда да осындай реакция пайда болуы мүмкін деген теория бар. 2008 жылы Род-Айленд штатындағы Провиденс қаласындағы Браун университетінің профессоры Лайонел Беркович және оның әріптестері сегіз түрлі өндірушінің 22 танымал ұялы телефонын сынап, олардың 10-ында никель табылған.

Мәдениет және әдет-ғұрып

1980-2000 жылдар аралығында ұялы телефон бизнес элитасы қолданатын қымбат заттан жалпы халыққа кең таралған, жеке байланыс құралына айналды. 2007 жылдың соңында әлем бойынша жергілікті телефондардың саны 1,3 миллиардты, ал ұялы телефон абоненттері 3,3 миллиардты құрады. Жапония мен Оңтүстік Кореядан бастап, Еуропа, Малайзия, Сингапур, Тайвань және Гонконг сияқты көптеген елдерде 8-9 жастағы балалардың көпшілігі ұялы телефондарды пайдаланады, ал жаңа шоттар 6 және 7 жастағы клиенттер үшін ашылуда. Көптеген ата-аналар ескі телефондарын балаларына берсе, Жапонияда 10 жасқа дейінгі балаларға арналған жаңа камералы телефондар нарықта пайда болды, оларды KDDI 2007 жылдың ақпанында ұсынды. АҚШ бұл көрсеткіш бойынша артта қалуда, себебі АҚШ-та балалардың шамамен жартысы ғана ұялы телефондарды пайдаланады. Көптеген жастардың үйінде ұялы телефон жергілікті телефонның орнын басты. Ұялы телефонды пайдалану кейбір елдерде, мысалы Солтүстік Кореяда тыйым салынған, ал Мьянма сияқты басқа елдерде шектеулер қойылған. Қоғамда ұялы телефон қызметінің кең таралғанын ескере отырып, ол адамдардың бір-бірімен байланысуының маңызды құралы болып табылады. SMS мүмкіндігі жас пайдаланушылар арасында «хабар алмасу» субмәдениетін құрады. 1993 жылдың желтоқсан айында Финляндияда алғашқы адамнан адамға SMS хабарлама жіберілді. Қазіргі уақытта хабар алмасу ең көп қолданылатын деректер қызметі болып табылады; 2006 жылы 1,8 миллиард пайдаланушы 80 миллиард долларлық кіріс әкелді (ITU дереккөзі). Көптеген телефондар қарапайым және оңай хабар алмасу үшін жылдам хабар алмасу қызметтерін ұсынады. Ұялы телефондар интернетке қол жеткізуді қамтамасыз етеді (мысалы, NTT DoCoMo-ның i mode қызметі), Жапония, Оңтүстік Корея, Қытай және Үндістанда электрондық пошта арқылы хабар алмасуға мүмкіндік береді. Көптеген жағдайларда ұялы интернетке қол жеткізу компьютерлік интернеттен өзгеше болып келеді, ескертулер, ауа райы туралы ақпарат, электрондық пошта, іздеу жүйелері, жылдам хабарлар, ойын және музыка жүктеу мүмкіндіктерін ұсынады; ұялы интернетке қол жеткізу көбінесе асығыс және қысқа болады. Ұялы телефондар көбінесе қоғамдық орындарда қолданылатындықтан, оларды пайдалануда әлеуметтік нормалардың маңызды рөл атқаратыны көрсетілген. Сонымен қатар, ұялы телефон иесінің жеке басын көрсететін сәндік затқа айналуы мүмкін, ол өзінің жеке ерекшеліктерінің бір бөлігі болуы мүмкін. Ұшақта ұялы телефонды пайдалануға рұқсат беру басталып келеді, бірнеше әуе компаниялары ұшу кезінде телефондарды пайдалану мүмкіндігін ұсынады. Бұрын ұшу кезінде ұялы телефонды пайдалануға тыйым салынған, және көптеген әуе компаниялары әлі де ұшақ ішіндегі хабарламаларында бұл тыйымның себебі ұшақтың радио байланысына кедергі келтіру мүмкіндігі екенін мәлімдейді. Өшірілген ұялы телефондар ұшақтың электроникасына кедергі келтірмейді. Телефондарды ұшу мен қону кезінде пайдалануды болдырмау туралы ұсыныс, тіпті қоңырау шалуға немесе хабарласуға рұқсат етілген ұшақтарда да, жолаушылардың кез келген төтенше жағдайларда экипажға назар аударуы үшін, себебі ұшақ апаттарының көпшілігі ұшу мен қону кезінде болады.

Between the 1980s and the 2000s, the mobile phone has gone from being an expensive item used by the business elite to a pervasive, personal communications tool for the general population. In most countries, mobile phones outnumber land line phones, with fixed landlines numbering 1.3 billion but mobile subscriptions 3.3 billion at the end of 2007. In many markets from Japan and South Korea, to Europe, to Malaysia, Singapore, Taiwan and Hong Kong, most children age 8 9 have mobile phones and the new accounts are now opened for customers aged 6 and 7. Where mostly parents tend to give hand me down used phones to their youngest children, in Japan already new cameraphones are on the market whose target age group is under 10 years of age, introduced by KDDI in February 2007. The USA also lags on this measure, as in the US so far, about half of all children have mobile phones. In many young adults' households it has supplanted the land line phone. Mobile phone usage is banned in some countries, such as North Korea and restricted in some other countries such as Burma. Given the high levels of societal mobile phone service penetration, it is a key means for people to communicate with each other. The SMS feature spawned the "texting" sub culture amongst younger users. In December 1993, the first person to person SMS text message was transmitted in Finland. Currently, texting is the most widely used data service; 1.8 billion users generated $80 billion of revenue in 2006 (source ITU). Many phones offer Instant Messenger services for simple, easy texting. Mobile phones have Internet service (e. g. NTT DoCoMo's i mode), offering text messaging via e mail in Japan, South Korea, China, and India. Most mobile internet access is much different from computer access, featuring alerts, weather data, e mail, search engines, instant messages, and game and music downloading; most mobile internet access is hurried and short. Because mobile phones are often used publicly, social norms have been shown to play a major role in the usage of mobile phones. Furthermore, the mobile phone can be a fashion totem custom decorated to reflect the owner's personality and may be a part of their self identity. Mobile phone use on aircraft is starting to be allowed with several airlines already offering the ability to use phones during flights. Mobile phone use during flights used to be prohibited and many airlines still claim in their in plane announcements that this prohibition is due to possible interference with aircraft radio communications. Shut off mobile phones do not interfere with aircraft avionics. The recommendation why phones should not be used during take off and landing, even on planes that allow calls or messaging, is so that passengers pay attention to the crew for any possible accident situations, as most aircraft accidents happen on take off and landing.

Етіктік

Ұялы телефонды қолдану әлеуметтік әдепсіздіктің маңызды мәселесі болуы мүмкін: жерлеу немесе тойларда телефонның қоңыраулары; дәретханаларда, кинотеатрларда және театрларда. Кейбір кітап дүкендері, кітапханалар, жуынатын бөлмелер, кинотеатрлар, дәрігерлердің кабинеттері және құдайға сиынатын орындар оларды пайдалануға тыйым салады, себебі басқа адамдардың әңгімелесуіне кедергі келтіргісі келмейді. Кейбір мекемелер олардың қолданылуын болдырмау үшін сигналды бұзатын құралдар орнатады, бірақ көптеген елдерде, АҚШ сияқты, мұндай құралдар заңсыз. Көптеген АҚШ қалаларындағы метро жүйелері жолаушылар үшін туннельдерде ұялы телефон байланысын зерттеп жатыр немесе енгізіп жатыр, ал пойздар, әсіресе қашықтығы ұзақ қызметтерде, көбінесе телефон пайдалануға тыйым салынған "тыныш вагон" ұсынады, бұл бұрынғы темекі тартпайтын вагонға ұқсас. АҚШ, Еуропа және Канададағы көптеген мектептер сыныпта немесе мектеп аумағында ұялы телефонды пайдалануға тыйым салды, сабақтарды бұзудың алдын алу үшін. Финляндиялық телефон компаниялары, қоғамдық көлік операторлары және байланыс органдарынан құралған жұмыс тобы, ұялы телефон пайдаланушыларды әдептілікке шақыру үшін науқан бастады, әсіресе қоғамдық көлікте қандай тақырыптарда сөйлесу керектігі және қалай сөйлесу керектігі туралы. Науқанның басты мақсаты – жоғары дауыспен телефон сөйлеуді және құпия мәселелерге қатысты қоңырауларды азайту.

Жүргізушілердің пайдалануы

Көлік жүргізушілердің ұялы телефондарды пайдалануы көбейіп келеді, мысалы, жұмыс істеу кезінде, клиентке қоңырау шалатын курьерлер сияқты, немесе достарымен сөйлесетін жолаушылар сияқты. Көптеген жүргізушілер жүргізу кезінде ұялы телефонды пайдаланудың ыңғайлылығын қабылдағанмен, кейбір елдерде бұл амал заңсыз деп танылды, мысалы, Австралия, Британдық Колумбия, Квебек, Онтарио, Жаңа Шотландия және Ньюфаундленд және Лабрадор провинциялары, сондай-ақ Ұлыбритания, Шотландияда толерантсыздық жүйесі, ал Англияда, Уэльсте және Солтүстік Ирландияда ескерту жүйесі қолданылады. Бұл елдердің шенеуніктері ұялы телефонды жүргізу кезінде пайдалану көлікті басқаруға кедергі келтіретін және жол апаттарының қаупін арттыратын фактор екенін айтады. Зерттеулер салыстырмалы тәуекелдің (RR) әртүрлі екенін көрсетті. Екі тәуелсіз зерттеуде, әрқайсысы оқиғалардың кроссоверлік талдауын қолданып, RR көрсеткіші 4-ке тең болды, ал эпидемиологиялық когорттық зерттеуде, апатқа ұшырау қаупіне түзету жасалғанда, ерлер үшін 1.11, ал әйелдер үшін 1.21 көрсеткіші анықталды. Юта университетінің профессоры Дэвид Стрейер жүргізген симуляциялық зерттеуде, қандағы алкогольдің мөлшері 0.08% құрайтын жүргізушілер мен ұялы телефонмен сөйлескендердің көрсеткіштерін салыстырғанда, ұялы телефонмен сөйлескендердің жүргізу қабілеті нашарлағандығы анықталды. Канадалық Автомобиль қауымдастығы мен Иллинойс университетінің мета-талдауында екі қолды да бос және қолда ұстап телефонды пайдаланған кезде реакция уақыты қалыпты жүргізуге қарағанда шамамен 0.5 стандартты ауытқуға жоғары екені анықталды (яғни, орташа жүргізуші ұялы телефонмен сөйлескенде, реакция уақыты шамамен 40-шы пайыздық деңгейде болады). Кейс-кроссоверлік зерттеулерде қолда ұстап жүргізу, қолды бос құрылғыны пайдаланудан қауіпсіз емес екені анықталды. Калифорния штатының ұялы телефондарға қатысты заңдары туралы бейнероликтер; субтитрлермен (Калифорния Көлік кодексі [VC] §23123). 18 және одан жоғары жастағы жүргізушілер «қолды бос қондырғыны» пайдалана алады. 2008 жылдың 1 шілдесінен бастап күшіне енген екінші заң 18 жасқа толмаған жүргізушілерге көлік құралын басқарған кезде сымсыз телефонды немесе қолды бос қондырғыны пайдалануға тыйым салады (VC §23124). Қолды бос және қолда ұстап телефонды пайдалану арасындағы апат қаупінің жоғарылауының тұрақтылығы, 30-дан астам елде қолда ұстап телефонды пайдалануға тыйым салатын, бірақ қолды бос пайдалануға рұқсат беретін заңнамамен қайшы келеді. Ғылыми әдебиеттерде телефонмен сөйлесудің және жолаушымен сөйлесудің қаншалықты қауіпті екені туралы әртүрлі пікірлер бар. Ноттингем университетінің Апаттарды зерттеу бөлімі ұялы телефонмен сөйлесу кезіндегі сөздердің саны, көздері байланған және байланбаған жолаушылармен салыстырғанда көбірек екенін анықтады, бірақ Иллинойс университетінің мета-талдауы жолаушылармен сөйлесудің ұялы телефонмен сөйлесуге қарағанда жүргізуге тигізетін зияны бірдей екенін көрсетті. Сондықтан, ұшу және қону кезіндегідей, олар жердегі базалық станциялармен байланысқа түсуге тырыспайды. Сонымен қатар, әуе компаниялары жолаушыларға толық дауыс және деректерді жеткізу қызметтерін немесе бастапқыда тек SMS хабарламалары және ұқсас қызметтерді ұсынуы мүмкін. Австралиялық Qantas әуе компаниясы 2007 жылдың күзінде осы конфигурациядағы сынақ ұшағын іске қосқан алғашқы әуе компаниясы болды. Emirates кейбір рейстерде ұялы телефонды шектеулі түрде пайдалануға рұқсат беру жоспарларын жариялады. Дегенмен, бұрын коммерциялық әуе компаниялары ұялы телефондар мен ноутбуктерді пайдалануға тыйым салған, себебі бұл құрылғылардан шығатын жиіліктер ұшақтың радио байланысына кедергі келтіруі мүмкін деген болжам болған. 2008 жылдың 20 наурызында Emirates рейсінде коммерциялық авиакомпаниялардың рейсінде алғаш рет дауыс қоңырауларына рұқсат берілді. Бұл табысқа Еуропалық авиациялық қауіпсіздік агенттігі (EASA) мен Біріккен Араб Әмірліктерінің Жалпы азаматтық авиация органы (GCAA) Emirates-те қолданылатын AeroMobile жүйесіне толық мақұлдама бергеннен кейін қол жеткізілді. Жолаушылар дауыс қоңырауларын жасауға және SMS хабарламаларын жіберуге мүмкіндік алды. Жүйе Airbus A340 300 ұшағы круиздік биілікке жеткенде автоматты түрде іске қосылды. Қызметті пайдалануды қалаған жолаушылар телефондарын алғаш қосқанда AeroMobile жүйесіне қош келдіңіздер деген мәтіндік хабарлама алды. EASA-ның мақұлдауы GSM телефондарын ұшақтарда пайдалану қауіпсіз екенін растады, өйткені AeroMobile жүйесі «сезімтал» деп саналатын ұшақ компоненттерін өзгертуді қажет етпейді және өзгертілген телефондарды пайдалануды талап етпейді. Дегенмен, әртүрлі әуе компанияларының және тіпті бір әуе компанияның әртүрлі елдердегі тәжірибелерінде қарама-қайшылықтар бар. Мысалы, Delta Air Lines АҚШ-тағы ішкі рейсте қонудан кейін бірден ұялы телефондарды пайдалануға рұқсат бере алады, ал Нидерландыға келіп жеткен халықаралық рейсте «есіктер ашылғанша» деп мәлімдей алады. 2007 жылдың сәуір айында АҚШ Федералдық коммуникация комиссиясы жолаушылардың ұшу кезінде ұялы телефондарды пайдалануын ресми түрде тыйым салған. Ұқсас жағдайларда, Канада, Ұлыбритания және АҚШ сияқты көптеген елдердегі жанармай құю станцияларында ұялы телефондарды пайдалануға тыйым салатын белгілер қойылған, себебі қауіпсіздік мәселелеріне байланысты. Дегенмен, ұялы телефонды пайдалану қандай да бір проблема тудыруы екіталай, және шындығында «жанармай құю станциясының қызметкерлері болған оқиғалар туралы қаңқуды таратқан».

The use of mobile phones by people who are driving has become increasingly common, for example as part of their job, as in the case of delivery drivers who are calling a client, or socially as for commuters who are chatting with a friend. While many drivers have embraced the convenience of using their cellphone while driving, some jurisdictions have made the practice against the law, such as Australia, the Canadian provinces of British Columbia, Quebec, Ontario, Nova Scotia, and Newfoundland and Labrador as well as the United Kingdom, consisting of a zero tolerance system operated in Scotland and a warning system operated in England, Wales, and Northern Ireland. Officials from these jurisdictions argue that using a mobile phone while driving is an impediment to vehicle operation that can increase the risk of road traffic accidents. Studies have found vastly different relative risks (RR). Two separate studies using case crossover analysis each calculated RR at 4, while an epidemiological cohort study found RR, when adjusted for crash risk exposure, of 1.11 for men and 1.21 for women. A simulation study from the University of Utah Professor David Strayer compared drivers with a blood alcohol content of 0.08% to those conversing on a cell phone, and after controlling for driving difficulty and time on task, the study concluded that cell phone drivers exhibited greater impairment than intoxicated drivers. Meta analysis by The Canadian Automobile Association and The University of Illinois found that response time while using both hands free and hand held phones was approximately 0.5 standard deviations higher than normal driving (i. e., an average driver, while talking on a cell phone, has response times of a driver in roughly the 40th percentile). Driving while using a hands free device is not safer than driving while using a hand held phone, as concluded by case crossover studies. videos about California cellular phone laws; with captions (California Vehicle Code [VC] §23123). Motorists 18 and over may use a “hands free device. The second law effective July 1, 2008, prohibits drivers under the age of 18 from using a wireless telephone or hands free device while operating a motor vehicle (VC §23124)The consistency of increased crash risk between hands free and hand held phone use is at odds with legislation in over 30 countries that prohibit hand held phone use but allow hands free. Scientific literature is mixed on the dangers of talking on a phone versus those of talking with a passenger, with the Accident Research Unit at the University of Nottingham finding that the number of utterances was usually higher for mobile calls when compared to blindfolded and non blindfolded passengers, but the University of Illinois meta analysis concluding that passenger conversations were just as costly to driving performance as cell phone ones. Thus, they would not attempt connection to the ground base stations as during takeoff and landing. Simultaneously, airlines may offer phone services to their travelling passengers either as full voice and data services, or initially only as SMS text messaging and similar services. The Australian airline Qantas is the first airline to run a test aeroplane in this configuration in the autumn of 2007. Emirates has announced plans to allow limited mobile phone usage on some flights. However, in the past, commercial airlines have prevented the use of cell phones and laptops, due to the assertion that the frequencies emitted from these devices may disturb the radio waves contact of the airplane. On March 20, 2008, an Emirates flight was the first time voice calls have been allowed in flight on commercial airline flights. The breakthrough came after the European Aviation Safety Agency (EASA) and the United Arab Emirates based General Civil Aviation Authority (GCAA) granted full approval for the AeroMobile system to be used on Emirates. Passengers were able to make and receive voice calls as well as use text messaging. The system automatically came into operation as the Airbus A340 300 reached cruise altitude. Passengers wanting to use the service received a text message welcoming them to the AeroMobile system when they first switched their phones on. The approval by EASA has established that GSM phones are safe to use on airplanes, as the AeroMobile system does not require the modification of aircraft components deemed "sensitive," nor does it require the use of modified phones. In any case, there are inconsistencies between practices allowed by different airlines and even on the same airline in different countries. For example, Delta Air Lines may allow the use of mobile phones immediately after landing on a domestic flight within the US, whereas they may state "not until the doors are open" on an international flight arriving in the Netherlands. In April 2007 the US Federal Communications Commission officially prohibited passengers' use of cell phones during a flight. In a similar vein, signs are put up in many countries, such as Canada, the UK and the U. S., at petrol stations prohibiting the use of mobile phones, due to possible safety issues. However, it is unlikely that mobile phone use can cause any problems, and in fact "petrol station employees have themselves spread the rumour about alleged incidents."

Қоршаған ортаға әсері

Барлық биік құрылымдар сияқты, ұялы телефон антенналарының тіректері төмен ұшатын ұшақтар үшін қауіп тудырады. Белгілі бір биіктіктен аспайтын немесе әуежайлар мен тікұшақ алаңдарына жақын орналасқан тіректерде ескерту шамдары болуы міндетті. Ұялы телефон тіректері, теледидар мұнаралары және басқа да биік құрылыстардағы ескерту шамдары құстарды тартып, оларды жаңылыстыруы мүмкін деген хабарлар бар. АҚШ билігінің бағалауынша, елдегі байланыс мұнараларының жанында жыл сайын миллиондаған құс қаза табады. Кейбір ұялы телефон антенналарының тіректері көкжиектен жасыру үшін және оларды ағашқа ұқсату мақсатында жасырылған. Ұялы телефондар мен ұялы желілердің кейде қауіп ретінде қарастырылуының мысалы – ұялы телефон тіректері аралардың колониясының құлдырауымен (CCD) байланысты деген кеңінен таралған, бірақ кейіннен жоққа шығарылған мәлімдеме. Бұл мәлімдеме АҚШ қалаларының маңында ара қораларының санын 75%-ға дейін азайтты. "The Independent" газеті ғылыми зерттеуге сілтеме жасады, онда ұялы телефон тіректері аралардың популяциясының төмендеуіне басты себеп екенін көрсететін дәлелдер келтірілген. Бақылау эксперименттері тіректерге жақын орналасқан жеке ара қораларына тез және катастрофалық әсер ететінін көрсетті. Алайда, зерттеуде ұялы телефондар туралы ештеңе айтылмаған, ал бастапқы зерттеушілер өздерінің зерттеулері мен ұялы телефондар арасында ешқандай байланыс жоқ екенін нақты мәлімдеді. Олар "The Independent" мақаласы олардың нәтижелерін дұрыс түсінбегенін және "қорқынышты оқиға" жасағанын атап өтті. Бал араларына зиян келтірілгені туралы алғашқы мәлімдеме кеңінен таралғанымен, бұл оқиғаға қатысты түзетулер бұқаралық ақпарат құралдарында көрінбеді. АҚШ-та 500 миллионнан астам пайдаланылған ұялы телефондар сөрелерде немесе қоқыс полигондарында сақталып тұр, және осы жылы ғана 125 миллионнан астам телефон тасталады деп күтілуде. Бұл мәселе аптасына екі миллионнан астам телефонмен өсіп, күн сайын тонналап улы қалдықтарды қоқыс полигондарына жіберуге алып келеді. Бірнеше компания пайдаланушылардан ұялы телефондарды сатып алып, қайта өңдеуге ұсыныс жасайды. АҚШ-та көптеген қолданылмайтын, бірақ жұмыс істейтін ұялы телефондар төтенше жағдайларда байланыс үшін әйелдер үйлеріне сыйға тартылады.

Like all high structures, cellular antenna masts pose a hazard to low flying aircraft. Towers over a certain height or towers that are close to airports or heliports are normally required to have warning lights. There have been reports that warning lights on cellular masts, TV towers and other high structures can attract and confuse birds. US authorities estimate that millions of birds are killed near communication towers in the country each year. Some cellular antenna towers have been camouflaged to make them less obvious on the horizon, and make them look more like a tree. An example of the way mobile phones and mobile networks have sometimes been perceived as a threat is the widely reported and later discredited claim that mobile phone masts are associated with the Colony Collapse Disorder (CCD) which has reduced bee hive numbers by up to 75% in many areas, especially near cities in the US. The Independent newspaper cited a scientific study claiming it provided evidence for the theory that mobile phone masts are a major cause in the collapse of bee populations, with controlled experiments demonstrating a rapid and catastrophic effect on individual hives near masts. Mobile phones were in fact not covered in the study, and the original researchers have since emphatically disavowed any connection between their research, mobile phones, and CCD, specifically indicating that the Independent article had misinterpreted their results and created "a horror story". While the initial claim of damage to bees was widely reported, the corrections to the story were almost non existent in the media. There are more than 500 million used mobile phones in the US sitting on shelves or in landfills, and it is estimated that over 125 million will be discarded this year alone. The problem is growing at a rate of more than two million phones per week, putting tons of toxic waste into landfills daily. Several companies offer to buy back and recycle mobile phones from users. In the United States many unwanted but working mobile phones are donated to women's shelters to allow emergency communication.

Төлем әдістері

Мобильді телефония үшін төлеудің екі негізгі жолы бар: сөйлесу уақыты сатып алынып, интернет-шот арқылы немесе дүкендер мен банкоматтарда телефонға қосылатын «төлем жасап сөйле» моделі, немесе қызмет пайдаланылғаннан кейін белгілі интервалдармен есептер төленетін келісімшартты модель. Тұтынушылардың негізгі пакет сатып алып, содан кейін пайдаланушының қажеттіліктеріне қарай қосымша қызметтер мен мүмкіндіктерді қосып, жекелендірілген жазылым жасауы көбірек кездеседі. «Төлем жасап сөйле» (сондай-ақ «алдын ала төлеу» немесе «алдын ала төленген» деп те аталады) шоттары Португалия мен Италияда бір уақытта ойлап табылды және бүгінде мобильді телефон абоненттерінің жартысынан астамын құрайды. АҚШ, Канада, Коста-Рика, Жапония, Израиль және Финляндия – телефонды әлі де келісімшарт бойынша пайдаланатын сирек елдердің қатарында.

Кіріс қоңыраулар үшін ақы

Ұялы телефон қызметінің алғашқы кезеңдерінде операторлар ұялы телефон пайдаланушыларының қолданған барлық эфир уақыты үшін ақы алатын, бұл шығу және кіріс қоңыраулардың екеуін де қамтыды. Ұялы телефонды пайдалану деңгейі артқан сайын операторлар арасындағы бәсекелестік нәтижесінде кейбіреулері белгілі бір нарықтарда кіріс қоңыраулар үшін ақы алмауды шешті (бұл "қоңырау шалушы төлейді" деп те аталады). Еуропалық нарық GSM ортасында қоңырау шалушы төлейтін модельді қабылдады, ал көп ұзамай басқа GSM нарықтары да осы модельді қолдана бастады. Гонконг, Сингапур, Канада және АҚШ-та қоңырауды қабылдаған тарапқа минут сайын ақы төленеді, бірақ кейбір операторлар шексіз кіріс қоңырауларын ұсына бастады. Бұл "қабылдаушы төлейді" моделі деп аталады. Қытайда екі оператордың екеуі де 2007 жылдың қаңтарынан бастап қоңырау шалушы төлейтін тәсілді қабылдайтыны хабарланды. Қабылдаушы төлейтін жүйенің бір кемшілігі – телефон иелері не қажетсіз қоңыраулардан аулақ болу үшін телефондарын өшіріп қояды, бұл қоңырау шалушы төлейтін елдердегі дауыс пайдалану деңгейінің (және табыстың) қабылдаушы төлейтін елдерден жоғары болуына әкеледі. Пайдаланушылардың телефондарын өшіріп қоюын болдырмау үшін көптеген қабылдаушы төлейтін елдер қоңырау шалушы төлейтін модельге көшті немесе олардың операторлары ай сайынғы үлкен мөлшердегі минуттар сияқты қосымша жеңілдіктер ұсынады. Егер пайдаланушы басқа елде роумингте болса, отандық модельге қарамастан, барлық кіріс қоңырауларға халықаралық роуминг тарифтері қолданылады.