Кіріспе

Австралиялық құрылыс өнімдері компаниясы CSR Limited – Австралияның ірі өнеркәсіптік компаниясы, құрылыс өнімдерін өндіреді және Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Ньюкасл қаласының жанында орналасқан Томаго алюминий балқыту зауытында 25% үлеске ие. Компания акциялары Австралия қор биржасында еркін саудаланады. 2021 жылы компанияда 3000-нан астам қызметкер жұмыс істеді және салықтан кейінгі табысы 146 миллион долларды құрады. Компанияның акциялары аустралиялық инвестициялық қорлар мен жеке инвесторлардың меншігінде. Корпоративтік кеңсесі Сидней қаласындағы Солтүстік Райд ауданында орналасқан. 1855 жылы Сиднейде «Колониалдық қант өңдеу компаниясы» ретінде құрылған және «Ескі қант зауытында» орналасқан компания 1870 жылдардан бастап Квинсленд және Фиджиде қант қамысын өңдеумен айналысты. Ол Австралия мен Жаңа Зеландиядағы ең ірі қант зауыты мен тазартушыға айналды, 1989 және 1972 жылдарға дейін Квинсленд пен Фиджидегі қант өндірісін дерлік монополиялады. Компания қант өнеркәсібінің қосалқы өнімдерін де сатты, мысалы, мелассадан этанолға дейін. 2010 жылы CSR 2009 жылы Sucrogen деп аталған қант және этанол бизнесін Сингапурлық Wilmar компаниясына сатты. 2015 жылдан бері бұл бизнес Wilmar Sugar деп белгілі. Компания 1942 жылы Сиднейде гипс зауытын салғаннан бастап құрылыс өнімдеріне қатысты бизнесін кеңейтті, ал 1947 жылы гипсті тақталар өндіруді бастады. 1959 жылы ғимараттарды жылу оқшаулауға арналған материалдарды өндіретін Bradford Insulation компаниясын сатып алды және қазіргі уақытта Австралия мен Азиядағы оқшаулау нарығының үлкен бөлігіне ие. Компания сонымен қатар Rondo компаниясы арқылы, Boral компаниясымен бірлескен кәсіпорын арқылы, талшықты цементті қаптамаларды, газбен бетон өнімдерін, кірпіштерді, қабырғаларға арналған қалыптарды және гипсті тақталарды орнату жүйелерін өндіреді. 2003 жылы компания ауыр құрылыс өнімдеріне қатысты үлесін Rinker Group жеке компаниясына берді. 2007 жылы CSR Viridian шыны компаниясын құрды, оны 2019 жылы сатты. 2024 жылы француздық Saint Gobain компаниясы CSR компаниясын 2,95 миллиард долларға сатып алуға келісім жасады.

Алғашқы шарап өңдеу операциялары

1855 жылы Эдвард Нокс Сиднейде Colonial Sugar Refining Company компаниясын құрды, алғашқыда компания импортталған шикі қантты Кентерберидегі, содан кейін Чиппендейлдегі қант тазарту зауыттарында өңдеуді бастады. CSR 1857 жылы өзінің серіктес компаниясы – Виктория қант компаниясы арқылы Сандридждегі қант тазарту зауытын сатып алып, Мельбурн нарығына кеңейді. Бұл өндіріс кейіннен Пирмонт пен Ярравиллдегі қант тазарту зауыттарына көшірілді.

Квинсленд пен Фиджи плантациялары

1880 жылы Нокс компания басқаруын екінші ұлы Эдвард Уильям Нокске тапсырды, ол дереу компанияның Квинсленд пен Фиджиге қарқынды кеңеюін бастады. Е. У. Нокс компанияның осы аймақтардағы ірі қант плантацияларына ие болуы мен оларды басқаруға өтуіне жетекшілік етті, бұл плантациялар CSR-ге тиесілі, жоғары сыйымдылығы бар фабрикалармен қамтамасыз етілді. Осы кезде құрылған екі ірі CSR плантациясы – Виктория және Хомбуш плантациялары болды. CSR компаниясы Оңтүстік теңіз аралдарының тұрғындарын жерді орманнан тазалау, қант қамысын отырғызу және жинау, сондай-ақ фабрикаларды салу үшін пайдаланды. Нокс пен компанияның Квинслендтегі директоры Э. Б. Форест арал тұрғындарын плантацияларға жеткізу үшін «қара құс аулаушы» кемелерін жалдады. 1884 жылы «Hopeful» қара құс аулаушы кемесі көптеген арал тұрғындарын ұрлап, өлтірді, және Эбенезер Коулиге, Виктория плантациясының басқарушысына жұмысшыларды жеткізу бойынша келісімшарт жасады. 1886 жылы осы еңбек түріне қатысты жүргізілген тергеуде Homebush плантациясына тасымалданған арал тұрғындарының 60%-ы төрт жыл ішінде қайтыс болғаны анықталды. Бұл жұмысшылардың ұрлануы мен өлімі салдарынан Квинсленд үкіметі 1885 жылы 111 арал тұрғынын CSR плантацияларынан алып, туған жерлеріне қайтарды. CSR-ге үкімет осы жұмысшылардың жоғалуы үшін 4424 фунт стерлинг өтемақы төледі. CSR өз плантацияларында арзан қытай, яван, сингаль және жапондық жұмысшыларды да пайдаланды. Жергілікті заңдар Меланезиялық «қара құс» еңбегін пайдалануды қиындатты, сондықтан CSR көп ұзамай Калькуттадан импортталған үнді кулилеріне көшті. 1885 жылға қарай CSR-дің Фиджидегі плантацияларындағы жұмыс күшінің көп бөлігі 5 жылдық келісімшарт бойынша жұмыс істейтін кулилерден тұрды.

Кейінгі қант операциялары

CSR Австралазияда, соның ішінде 1884 жылы Оклендке жақын салынған Челси қант фабрикасы, 1891 жылы Гланвиллде, Аделаидада Маврикийден әкелінген қантты өңдеуге арналған ірі өңдеу кешені, және 1903 жылы Лаутокадағы алып қант зауытын салу арқылы тағы да ірі өңдеу зауыттары мен фабрикаларын бой көтерді.

Құрылыс және тау-кен өндірісі

1980 жылдың ақпан айында CSR компаниясы Thiess құрылыс және кен өндіру жұмыстарын жүзеге асыратын компанияны жауапсыз сатып алу арқылы иеленді. 1981 жылдың сәуір айында құрылыс бөлімі Hochtief, Westfield Group және Leslie Thiess консорциумына сатылды.

Виттеном асбест кеніші

1948-1966 жылдар аралығында CSR Батыс Австралиядағы Виттеном қаласында 161 000 тонна кроцидолит талшығы