Химиялық элементтердің тарихы мен ашылуы

Кіріспе

Химиялық элементтер тарихының тізімі

2024 жылға дейін бар екені белгілі 118 химиялық элементтің ашылуы хронологиялық тәртіппен ұсынылған. Элементтер, әдетте, әрқайсысы таза элемент ретінде алғаш анықталған кезектінше тізімделеді, көптеген элементтердің ашылуының нақты күнін анықтау мүмкін емес болғандықтан. Тағы да көп элементтерді синтездеу жоспарланған, ал қанша элемент болуы мүмкін екені әлі белгісіз. Әр элементтің аты, атомдық нөмірі, алғашқы хабарланған жылы, оны ашқан адамның аты және ашылу туралы мәліметтер келтірілген.

Қазіргі заманға дейінгі және ерте заманауи жаңалықтар

Z элементіЕң ерте пайдаланғанЕң көне үлгі Аңдаушы(лар) Ең көне үлгісінің орны Ескертулер 6 Көміртек26000 ж.б.д.26000 ж.б.д. Ерте адамдар Көмір мен саң ерте адамдар үшін белгілі болды, ең көне көмір суреттері шамамен 28000 жыл бұрын, мысалы, Австралиядағы Габарнмунг. Көмірдің ең ерте кездегі өнеркәсіптік қолданылуы мыс, мырыш және қалайы кендерін мыс өндіруде египеттіктер мен шумерліктермен болды. Алмаз б.з.д. 2500 жылы белгілі болған. XVIII ғасырда химиялық талдаулар жүргізілді, ал 1772 жылы Антуан Лавуазье алмаз, графит және ағаш көмірінің бәрі бір заттың құрамында екенін дәлелдеді. Бастапқыда ол табиғи металл ретінде, кейін кендерді балқыту арқылы алынған. Мыс табылғаны туралы алғашқы болжамдар біздің заманымызға дейінгі 9000 жыл шамасында Таяу Шығыста болған деп болжайды. Ол халколит және қола дәуірінде адамдар үшін ең маңызды материалдардың бірі болды. 6000 жылдан бастап мыс бұрандалар Анадолиядағы Чатал-Хойюктан табылды және Сербиядағы Рудник тауындағы Беловоде археологиялық алаңында мыс балқытудың 5000 жылдан бастапғы әлемдегі ең көне дәлелдері бар. 1787 жылы Луи Гютон де Морво, Антуан Лавуазье, Клод Бертоле және Антуан Франсуа де Фуркрой элемент ретінде таныды. Адамдар қолданған ең көне темір бұйымдар - бұл шамамен б.з.д. 4000 жылы Египетте жасалған метеориттік темірден жасалған кейбір бұрандалар. 3000 жылы балқытудың ашылуы 1200 жылы темір дәуірінің басталуына және темірдің құралдар мен қару-жарақ үшін кеңінен қолданылуына әкелді. 1787 жылы Гютон де Морво, Лавуазье, Бертоле және Фуркрой элемент ретінде таныды. Түркияның оңтүстігіндегі Кестель қаласында ежелгі касситерит кеніші орналасқан, ол б.з.д. 3250-ден 1800 жылға дейін пайдаланылған. Ең көне артефактілер шамамен б.з.д. 2000 жылға дейін жетеді. 1787 жылы Гютон де Морво, Лавуазье, Бертоле және Фуркрой элемент ретінде таныды. Диоскорид пен Плиний екеуі де стибниттен металл антимонийдің кездейсоқ өндірісін сипаттайды, бірақ металлды тек қорғасын ретінде таниды. Антимонның қасақана оқшаулануы мұсылман алхимигі Джабир ибн Хайянның (шамамен 850-950) еңбектерінде сипатталған. 1556 жылы Георгиус Агрикола «De re metallica» еңбегінде қайтадан сипаттады. 1787 жылы Лавуазье алғаш рет элемент ретінде таныды. Эберс папирусына сәйкес, ежелгі Мысырда күкірт майы ұсақ-түйек жапсырмаларды емдеу үшін қолданылған. (Эберс папирусы б.з.д. 1550 жылы жазылған, бірақ оның бұрынғы мәтіндерден көшірілгеніне сенімді.) Барлық металдардың құрамына кіретін екі элементтің бірі ретінде күкірт-сынап теориясы металдарда сипатталған, алғаш рет Тиананың жалған Аполлонийінің «Жаратылыстың құпиясы» (Sirr al khaliqa) және Джабир ибн Хайянға (8-ші немесе 9-шы ғасыр) жатқызылған еңбектерде. Парацельс XVI ғасырдың басында универсалды элемент (триа прималардың бірі) ретінде белгілеген. 1777 жылы Лавуазье элемент ретінде таныды, 1808 жылы Джон Далтон қолдады және 1810 жылы Джозеф Гей Лусак пен Луи Жак Тенард растады. Түркиядағы 8000 жыл бұрын қазылып алынған циннабар кен орындарында да аз мөлшерде сынап металлы бар. Бұл - біздің заманымыздан бұрынғы 1500 жылдардың египет қабірлерінде табылған. 1787 жылы Гютон де Морво, Лавуазье, Бертоле және Фуркрой элемент ретінде таныды. 1300 жылдары Қытай мен Үндістанда мырыш балқыту жұмыстары жүргізілді және 1526 жылы алхимик Парацельс оны қазіргі атауымен атап, жаңа металл ретінде сипаттады. 78 Платина шамамен 600 ж.б.д. – 200 ж. 600 ж.б.д. – 200 ж. Колумбқа дейінгі Оңтүстік Америка Оңтүстік Америка Колумбқа дейінгі американдықтар қазіргі Эспералдас, Эквадор маңында ақ алтын платина қорытпасынан жасалған бұйымдарды өндіру үшін қолданған, бірақ нақты даталау қиын. Фараон Шепенупет II (б.з.д. 650 жылдары қайтыс болған) жерленген шағын қорап алтын платина иероглифтерімен безендірілген, бірақ мысырлықтар алтынның ішінде платина бар екенін білмеуі мүмкін. Оңтүстік Америкадағы алтыннан табылған металл туралы алғашқы еуропалық сипаттаманы 1557 жылы Юлий Цезарь Скалигер жазған. Антонио де Улоа 1735 жылы Перуге экспедиция жасады, онда ол металлға байқайды; ол өз зерттеулерін 1748 жылы жариялады. Чарльз Вуд да 1741 жылы металл туралы зерттеу жүргізді. Оны жаңа металл ретінде алғаш рет 1750 жылы Уильям Браунригг айтқан. 33 Арсен шамамен 300 ж. 300 ж. Мысырлықтар Таяу Шығыста Мысырлық алхимик Зосимос металл арсеннің қолданылуын сипаттады. Арсенді тазарту кейіннен мұсылман алхимигі Джабир ибн Хайянның (шамамен 850-950 жж.) еңбектерінде сипатталған. Альбертус Магнус (шамамен 1200-1280 жж.) батыста металлдың сипаттамасын жасаған деп есептеледі, бірақ кейбіреулер оның жұмысына күмәнданып, оның орнына Ванноччо Бирингуччиоға сенім артады, оның «De la pirotechnia» (1540) еңбегі орпиментті кристалдық арсеннен ажыратады. Металл арсенді бірінші болып сөзсіз дайындаған Йоханн Шрёдер 1641 жылы болды. 1787 жылы Лавуазье анықтағаннан кейін элемент ретінде танылды. c. 1500 жылғы еуропалық алхимиктер мен Инка цивилизациясы Еуропа және Оңтүстік Америка Висмут ежелген заманнан бері белгілі, бірақ көбінесе қалайы мен қорғасынмен шатастырылып, олардың химиялық қасиеттері ұқсас. Инкалар пышақтар үшін арнайы қола қорытпасында висмутты (мыс пен қалайымен қатар) қолданды. Агрикола (1530 және 1546) висмуттың қалайы мен қорғасынды қамтитын металлдар отбасындағы ерекше металл екенін айтады. Бұл металдардың және олардың физикалық қасиеттерінің байқауына негізделген. Алхимия дәуіріндегі кеншілер висмутқа «tectum argenti» яғни «жер астында дамып келе жатқан күміс» деген ат қойды. 1738 жылы Йоханн Генрих Потт, Карл Вильгельм Шееле және Торберн Олоф Бергман бастап, қорғасын мен висмуттың ерекшелігі анықталды және Клод Франсуа Жеофруа 1753 жылы бұл металлдың қорғасын мен қалайыдан ерекше екенін көрсетті.

Z ElementEarliest useOldest existing sample Discoverer(s) Place of oldest sample Notes 6 Carbon26000 BC26000 BC Earliest humans Charcoal and soot were known to the earliest humans, with the oldest known charcoal paintings dating to about 28000 years ago, e. g. Gabarnmung in Australia. The earliest known industrial use of charcoal was for the reduction of copper, zinc, and tin ores in the manufacture of bronze, by the Egyptians and Sumerians. Diamonds were probably known as early as 2500 BC. True chemical analyses were made in the 18th century, and in 1772 Antoine Lavoisier demonstrated that diamond, graphite, and charcoal are all composed of the same substance. It was originally obtained as a native metal and later from the smelting of ores. Earliest estimates of the discovery of copper suggest around 9000 BC in the Middle East. It was one of the most important materials to humans throughout the Chalcolithic and Bronze Ages. Copper beads dating from 6000 BC have been found in Çatalhöyük, Anatolia and the archaeological site of Belovode on the Rudnik mountain in Serbia contains the world's oldest securely dated evidence of copper smelting from 5000 BC. Recognised as an element by Louis Guyton de Morveau, Antoine Lavoisier, Claude Berthollet, and Antoine François de Fourcroy in 1787. Recognised as an element by Guyton de Morveau, Lavoisier, Berthollet, and Fourcroy in 1787. Recognised as an element by Guyton de Morveau, Lavoisier, Berthollet, and Fourcroy in 1787. Recognised as an element by Guyton de Morveau, Lavoisier, Berthollet, and Fourcroy in 1787. The oldest known iron objects used by humans are some beads of meteoric iron, made in Egypt in about 4000 BC. The discovery of smelting around 3000 BC led to the start of the Iron Age around 1200 BC and the prominent use of iron for tools and weapons. Recognised as an element by Guyton de Morveau, Lavoisier, Berthollet, and Fourcroy in 1787. Kestel, in southern Turkey, is the site of an ancient Cassiterite mine that was used from 3250 to 1800 BC. The oldest artifacts date from around 2000 BC. Recognised as an element by Guyton de Morveau, Lavoisier, Berthollet, and Fourcroy in 1787. Dioscorides and Pliny both describe the accidental production of metallic antimony from stibnite, but only seem to recognize the metal as lead. The intentional isolation of antimony is described in the works attributed to the Muslim alchemist Jabir ibn Hayyan (c. 850–950). Described again by Georgius Agricola De re metallica in 1556. Probably first recognised as an element by Lavoisier in 1787. According to the Ebers Papyrus, a sulfur ointment was used in ancient Egypt to treat granular eyelids. (The Ebers papyrus was written c. 1550 BC, but is believed to have been copied from earlier texts.) Designated as one of the two elements of which all metals are composed in the sulfur mercury theory of metals, first described in pseudo Apollonius of Tyana's Sirr al khaliqa ('Secret of Creation') and in the works attributed to Jabir ibn Hayyan (both 8th or 9th century). Designated as a universal element (one of the tria prima) by Paracelsus in the early 16th century. Recognized as an element by Lavoisier in 1777, which was supported by John Dalton in 1808 and confirmed by Joseph Gay Lussac and Louis Jacques Thénard in 1810. Cinnabar deposits in Turkey, exploited from 8000 years ago, also contain minor amounts of mercury metal. Found in Egyptian tombs dating from 1500 BC. Recognised as an element by Guyton de Morveau, Lavoisier, Berthollet, and Fourcroy in 1787. Zinc smelting was done in China and India around 1300. and by the alchemist Paracelsus in 1526, who gave it its present name and described it as a new metal. 78 Platinumc. 600 BC – AD 200c. 600 BC – AD 200 Pre Columbian South Americans South America Used by pre Columbian Americans near modern day Esmeraldas, Ecuador to produce artifacts of a white gold platinum alloy, although precise dating is difficult. A small box from the burial of the Pharaoh Shepenupet II (died around 650 BC) was found to be decorated with gold platinum hieroglyphics, but the Egyptians may not have recognised that there was platinum in their gold. First European description of a metal found in South American gold was in 1557 by Julius Caesar Scaliger. Antonio de Ulloa was on an expedition to Peru in 1735, where he observed the metal; he published his findings in 1748. Charles Wood also investigated the metal in 1741. First reference to it as a new metal was made by William Brownrigg in 1750. 33 Arsenicc. AD 300c. AD 300 Egyptians Middle East The use of metallic arsenic was described by the Egyptian alchemist Zosimos. The purification of arsenic was later described in the works attributed to the Muslim alchemist Jabir ibn Hayyan (c. 850–950). Albertus Magnus (c. 1200–1280) is typically credited with the description of the metal in the West, though some question his work and instead credit Vannoccio Biringuccio, whose De la pirotechnia (1540) distinguishes orpiment from crystalline arsenic. The first to unquestionably have prepared metallic arsenic was Johann Schröder in 1641. Recognised as an element after Lavoisier's definition in 1787. c. 1500 European alchemists and Inca civilisation Europe and South America Bismuth was known since ancient times, but often confused with tin and lead, which are chemically similar. The Incas used bismuth (along with the usual copper and tin) in a special bronze alloy for knives. Agricola (1530 and 1546) states that bismuth is a distinct metal in a family of metals including tin and lead. This was based on observation of the metals and their physical properties. Miners in the age of alchemy also gave bismuth the name tectum argenti, or "silver being made" in the sense of silver still in the process of being formed within the Earth. Beginning with Johann Heinrich Pott in 1738, Carl Wilhelm Scheele, and Torbern Olof Bergman, the distinctness of lead and bismuth became clear, and Claude François Geoffroy demonstrated in 1753 that this metal is distinct from lead and tin.