Үш Саңғұр: Қытайдың Янцзы өзенінің табиғи шатқалары
Three Gorges
Үш Саңқыра – Қытайдың Яңцзы өзеніндегі табиғи шатқалы. Субтропикалық климат, көркем көріністерімен танымал. Січуань мен Гуйчжоуды Қытайдың шығысымен байланыстырған өзен.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытайдағы Янцзы өзеніндегі табиғи шатқалдар сериясы, Янцзы өзеніндегі шатқалдар.
Series of natural gorges on the Yangtze River in China
the gorges on the Yangtze River
Үш шатқал – Қытай Халық Республикасының ішкі аймағындағы Янцзы өзенінің орта ағысы бойымен орналасқан, біріне-бірі тікелей жалғасқан үш шатқал. Субтропикалық муссондық климатқа ие бұл аймақ көркем көріністерімен әйгілі. Үш шатқал – Кунтан, одан кейін У және соңында Силинг шатқалдарынан тұрады. Олар батыста Чунцин қаласының Байди қаласынан басталып, шығыста Хубэй провинциясының Ичан қаласындағы Нанкин асуында аяқталады. Олардың арасында Чунциннің Фэнцзе және У таулары, сондай-ақ Хубэй провинциясының Бадун, Цзуйгуй және Ичан қалалары орналасқан.
The Three Gorges are three adjacent and sequential gorges along the middle reaches of the Yangtze River path, in the hinterland of the People's Republic of China. With a subtropical monsoon climate, they are known for their scenery. The Three Gorges—comprising the Qutang, followed by the Wu, and finally the Xiling gorges—span , beginning at Baidi City of Chongqing, in the west and ending at Nanjing Pass, at Yichang City, Hubei Province, in the east, between which are the Fengjie and Wu Mountains of Chongqing, as well as Badong, Zigui, and Yichang of Hubei Province.
Янцзы өзенінің ағысы
Сычуань провинциясындағы (四川) Ибинге (宜宾) жеткеннен кейін Янцзы өзені (长江) Чунцин муниципалитетінің (重庆) Цзянцзинінен (江津) Хубэй провинциясының (湖北) Ичан қаласына (宜昌) дейін ағады. Өзеннің бұл бөлігі Чуанцзян (川江) немесе "Сычуань өзені" деп аталады. Бұрын бұл Сичуань мен Гуйчжоуды Қытайдың шығыс аймағымен байланыстыратын жалғыз су жолы болған. (У өзені (乌江) Гуйчжоу арқылы ағып, Чунцин муниципалитетінің Фулин (涪陵) қаласында Янцзы өзеніне құяды). Төмен ағысында Чжуаньцзян өзені У тауларынан өтеді – Қытай материгінің екінші деңгейі, олар Янцзы өзені бойындағы Цютан шатқалын (瞿塘峡), У шатқалын (巫峡) және Силин шатқалын (西陵峡) құрайды, содан осы аймақ осы атты алған.
After arriving at Yibin (宜宾), in Sichuan Province (四川), the Yangtze River (长江) flows from Jiangjin (江津), of Chongqing Municipality (重庆), to Yichang (宜昌), of Hubei Province (湖北); and this section of the river is called Chuanjiang (川江), or "the river of Sichuan". In the past, it was the only waterway that connected Sichuan and Guizhou to China's eastern area. (The Wu River (乌江) flows past Guizhou and empties into the Yangtze River at Fuling (涪陵), of Chongqing Municipality). Downstream, the Chuanjiang passes the Wu Mountains—the second ladder of the Chinese mainland—which form the Qutang Gorge (瞿塘峡), the Wu Gorge (巫峡), and the Xiling Gorge (西陵峡) along the Yangtze River, which is where this area gets its name.
Үш шатқал аймағы
Үш шатқал Чунцин муниципалитетіндегі Фэнцзи қаласынан (өзеннің жоғары ағысындағы батыс қаласы) Хубэй провинциясындағы Ичанг қаласына (өзеннің төмен ағысындағы шығыс қаласы) дейін созылады. Үш шатқал су қоймасы аймағының ұзындығы шамамен алғанда, ал Үш шатқалдың өзі осы аймақтың ішінде шамамен жайлы. Бұл Үш шатқал бөгетіне әлемдік назар аударды және аймақтың мәдениеті мен ортасын өзгертті. Үш шатқал аймағы ең алдымен әдемі көріністерімен танымал болғанымен, Қытайда тарихи және мәдени маңызы зор. Үш шатқал бөгетінің жоғары ағыстағы су қоймасына көптеген елді мекендер мен археологиялық ескерткіштер батып кетті.
The Three Gorges span from the western, upriver, city of Fengjie, in Chongqing Municipality, to the east, downstream, city of Yichang, in Hubei province. The Three Gorges Reservoir Region is approximately in length, while the Three Gorges themselves occupy about within this region: this has attracted global attention to the Three Gorges Dam and changed the culture and environment of the region. Although it is primarily famous for its scenery, the Three Gorges region is historically and culturally important in China. Many settlements and archaeological sites were submerged by the upstream reservoir of the Three Gorges Dam.
Геологиялық эволюция
Әр түрлі аймақтағы литологиялық жағдайларға байланысты Үш шатқалдың аңғарлары кейбір жерлерде тар, ал басқаларында кең. Көптеген тар аңғарлар әк тас бар аймақтарда кездеседі, ол салыстырмалы түрде қатты және эрозияға төзімді. Дегенмен, су терең тік сынықтар арқылы ағып, оның астын эрозиялай алады. Әк тастың төсегі біртіндеп кеуіп, тік жарықтар арқылы өзенге бөліктері құлап, тік жартастарды құрайды. Өзен жұмсақ құмтастар мен тақтатастардан өтетін жерлерде, олар эрозияға нашар төзімді болғандықтан, эрозиялық әсер күшейеді және кең аңғарлар пайда болады. Үш шатқалдың қалай қалыптасқаны туралы түрлі теориялар бар, бірақ географияшылар мен геологтар Сычуань провинциясының шығысында және Хубэй провинциясының батысындағы тау қатпарлары, оның ішінде Ву таулары (巫山), шамамен 70 миллион жыл бұрын Яншань қозғалысының (燕山運動) нәтижесі болды деген жалпы пікірге келді. Шатқалдар оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай созылады, содан кейін батыстан шығысқа бұрылады, ал жер бедері оңтүстіктен солтүстікке қарай біртіндеп төмендейді. Аймақтың батыс және шығыс бөліктері, оңтүстік таулар мен солтүстіктегі Басан тауы (巴山) арасында салыстырмалы түрде төмен жатыр; бұрын өзен осы аймақтан шығысқа қарай ағып өткен. Жер қыртысының көтерілуіне байланысты өзеннің эрозиясы күшейді және Үш шатқал ойылып жасалды.
Due to the lithological conditions of its different regions, the valleys of the Three Gorges are narrow in some areas and broad in others. Most narrow valleys occur in regions where there is limestone, which is relatively hard and resists erosion. However, water can flow along deep vertical fractures, eroding underneath. As the limestone bed is gradually undercut, parts of it fall into the river along vertical fractures, forming precipitous cliffs. When the river flows through areas of softer sandstone and shale, which have less resistance to erosion, the erosive effect is increased, carving wide valleys. There are different theories on how the Three Gorges were formed, but geographers and geologists have generally reached a consensus, believing mountain folding in the east of Sichuan Province and the west of Hubei Province, including the Wu Mountains (巫山), were the outcome of the Yanshanian movement (燕山運動) around 70 million years ago. The gorges run from southwest to northeast, then turn, and from west to east, with terrain lowering gradually from south to north. The western and eastern parts of the area, between the southern mountains and Bashan Mountain (巴山), in the north, are comparatively lower; and in the past, the river flowed to the east through the region. As the crust of the locality continued to rise, the river's erosion intensified, and the Three Gorges were carved.
Үш шатқалдағы гидроэлектр жобалары
1919 жылы Сунь Ятсен өзінің 建国方略 (建国方略) өнеркәсіптік даму жоспарында осы идеяны ұсынғаннан кейін, сарапшылар Үш арықты тоқтату мүмкіндігін зерттеді, бірақ Үш арық жобасы ресми түрде 1994 жылы ғана басталды. 1944 жылы Гоминьдан үкіметі АҚШ-тың мелиорация бюросының бас инженері Джон Л. Савиджді шақырды, ол Қытайға келіп, Үш арықты 10 күн бойы зерттеді. Содан кейін ол бөгет салудың перспективалары туралы ынталы баяндама жазды. Жоғарғы Цин Юань Тунгтағы алғашқы бөгет құрылысы басталды, бірақ Қытайдағы азамат соғысының салдарынан 1947 жылдың 15 тамызында тоқтатылды. 1958 жылдың ақпан айында Наннинде (南宁) өткен ҚКП Орталық Комитеті Саяси бюросының кеңейтілген мәжілісінде Үш арық жобасы (三峡工程) алғаш рет талқыланды және қызу пікірталас туды. Нәтижесінде жоба кейінге шегерілді. Келесі үш онжылдық бойы адамдар осы мәселені талқылай берді. 1980 жылдардың басында бұл тақырып қайта көтерілді, бірақ көптеген талқылар мен зерттеулерден кейін ол тағы да кейінге жылдырылды. 1992 жылдың 6 наурызында 7-ші шақырылым Ұлттық халық конгресінің (ҰХК) 5-ші сессиясында жобаның мүмкіндігі туралы есеп талқылау және шешім қабылдау үшін ұсынылды. Сол жылдың 3 сәуірінде ҰХК бөгетті мақұлдау туралы резолюцияны қабылдады, оған 2633 депутаттың бар болғаны 1767-сі ғана қолдау көрсетті, бұл ҰХК үшін ең төменгі мақұлдау көрсеткіші болды.
In 1919, after Sun Yat sen had put forward the concept in the Plan for Industrial Development of his 建国方略 (建国方略), experts investigated damming the Three Gorges, but it was not until 1994 that the Three Gorges project officially started. In 1944, the Nationalist government recruited John L. Savage, the Chief Engineer of the United States Bureau of Reclamation, who came to China and made a 10 day investigation of the Three Gorges. Afterwards, he wrote an enthusiastic report on the prospects of a dam. Construction was started on the first of the dams at Upper Tsing Yuan Tung, but was halted on August 15, 1947, because of the Chinese Civil War. In February 1958, as the expanded meeting of the Political Bureau of the CPC Central Committee was held at Nanning (南宁), the Three Gorges Project (三峡工程) was discussed for the first time, and fierce disputes broke out. In the end, this project was delayed. Over the following three decades, people continued to discuss it. In the early 1980s, people mentioned it once again, but after repeated discussions and investigations, it was again postponed. On March 6, 1992, a feasibility report was presented at the 5th Session of the 7th National People's Congress (NPC) for discussion and resolution. On April 3 of that year, the NPC voted on a resolution for the dam, and it was passed with an unusually low approval rate for the NPC with only 1767 of the 2633 members voting to support the dam.
Үш шатқал бөгеті
Үш шатқал бөгеті Хюбэй провинциясының (湖北) Сандупинг (三斗坪) және Ичанг (宜昌) қалаларында, Силинг шатқалының ортасында салынды. 2006 жылдың 20 мамырында су қоймасының бөгеті құрылысы аяқталды, су деңгейі тез арада өзеннің төменгі ағысынан жоғары деңгейге көтерілді. Жоба 2008 жылдың соңына дейін аяқталды, ал кеме көтеру құрылысы 2015 жылы бітті. Бөгет және Үш шатқал су қоймасы аймақтың экологиясына және халқына зор әсер етті, оның ішінде қалалар мен ауылдардың жаппай көшірілуі болды. Су деңгейінің көтерілуі Үш шатқалдың пейзажын өзгертті, өзен енірек, ал таулар көзді төмендейтіндей болып көрінеді. Дегенмен, таулар әлі де өзен үстінде биік тұр, ал шатқалдар айналасындағы жартастардың әдемі көрінісін ұсынуда. Үш шатқалда өзен кемелерін пайдаланатын компаниялар өзен круиздеріне сұраныстың артып жанын байқауда. Өзеннің ені мен тереңдігінің артуы үлкен кемелердің шатқалдар арқылы өтуіне мүмкіндік берді, сондай-ақ, барлық түрдегі өзен көліктерінің, оның ішінде ірі жүк және контейнерлік баржалардың саны да едәуір өсті.
The Three Gorges Dam was constructed at Sandouping (三斗坪), Yichang (宜昌) in Hubei Province (湖北), in the middle of Xiling Gorge. On May 20, 2006, the reservoir dam was completed, and the water level quickly reached the initial level of above the downstream river. The project was completed by the end of 2008, with a ship lift completed in 2015. Both the dam and the Three Gorges Reservoir has had a massive impact on the region's ecology and people, involving the mass relocation of towns and villages. The higher water level has changed the scenery of the Three Gorges so that the river is wider and the mountains appear lower. However, the mountains still tower above the river, and the gorges continue to offer views of the surrounding cliffs. The riverboat companies operating on the Three Gorges are experiencing an increase in demand for river cruises. The increased width and depth of the river permits larger ships through the gorges, and there has been a significant increase in river traffic of all kinds, including bulk cargo and container barges.
Қауіпке ұшыраған мәдени орындар
"Байхелиан (白鶴梁) гидрографиялық белгісі" – 763 жылы, Тан әулеті (唐代) императоры Дайцзонның Гуанде дәуірінде, шамамен 30 000 іспаралы таңбадан тұратын 165 бөлімді жазу табылды. Осы жазумен бірге тасқа 18 карп (鯉魚) бейнесі салынған, олар су деңгейінің төмендеу кезеңдеріндегі өзгерістерді тіркеу және егін шаруашылығының табысын болжау үшін гидрографиялық маркерлер ретінде қолданылған. Алғашқы есептеулерге сәйкес, Үш шатқал бөгетімен су толыққаннан кейін, 20 жылдық жазбалары бар Байхелианның бір бөлігі су астында қалуы мүмкін. 2001 жылы Қытай ғылым академиясының (中科院) мүшесі Ге Сиурун (葛修润) бастапқы орналасқан жерін судан қорғау үшін "кернеусіз контейнерді" пайдалануды және оны жер бетімен байланыстыру үшін туннельдер салуды ұсынды, соның арқасында келушілерге қол жеткізуге болады. Шибаожай, яки Қымбат Тас Қалқасы, Чонцин қалалық округінің Чжун округіндегі Шибао鎮 (忠县) (石宝镇) қаласында орналасқан. 1796 және 1820 жылдар аралығында, Цин әулетінің императоры Цзяцинның (嘉慶) билігінде салынған бұл құрылыстар Қытайдың оңтүстігіндегі жоғары бағаналы және байланыстырылған конструкциялардың үлгісін көрсетеді. Үш шатқал жобасы басталғанда, бұл қамалдың қорғалуын қамтамасыз ету үшін оның айналына бөгет салынды. Чонциннің Юн Ян округіндегі Чжан Фэй ғибадатханасы (張桓侯廟), Сунь әулетінен бұрын салынған, Фэн Фэй тауларының солтүстік беткейіндегі Янцзы өзенінің оң жағалауында орналасқан. Өзенге жақын болғандықтан, ол бірнеше рет су тасқынына ұшырады. Қазіргі ғибадатхана Цин әулетінің императорлары Тонгчжи (同治) және Гуансю (光緖) тұсында жөнделген. Ғибадатхана кешенінің аумағында Су Шидің (蘇軾) "Қызыл жартастар" (赤壁賦) атты бірінші және екінші өлеңдері сияқты, Тан және Сунь әулеттерінен сақталған көптеген каллиграфиялық туындылар, суреттер, тас жазулар мен ағаштан жасалған өрнектер бар. Ғибадатхананың теңіз деңгейінен биіктігі 15 метр болғандықтан және Үш шатқал су қоймасы 170 метрге жеткенде су астында қалу қаупі болғандықтан, Чжан Фэй ғибадатханасы толығымен басқа жерге көшірілді. Үш шатқал бөгетінің құрылысына рұқсат берілгеннен кейін археологтарға құтқару жұмыстарын жүргізуге уақыт және ресурстар бөлінді. Дегенмен, бөгет салынғаннан және су жинала бастағаннан кейін, ілініп тұратын табыттар мен тас жазулар сияқты қорғау мүмкін болмаған көптеген мәдени мұралар су қоймасының астында қалды.
The "Baiheliang (白鶴梁) hydrographic mark"—In 763, during the Guangde period of the Tang dynasty (唐代) emperor Daizong, people discovered about 165 paragraphs of an inscription with almost 30,000 characters. There are 18 carps (鯉魚) carved in the stone along with the inscription, and they were used as hydrographic markers to record water fluctuations during low water periods, to forecast agricultural outcomes. According to an initial estimate, after the reservoir is filled by the Three Gorges Dam, parts of Baiheliang, with 20 years of records, would be submerged. In 2001, Ge Xiurun (葛修润), a member of the Chinese Academy of Sciences (中科院) proposed to use an "unstressed container" to safeguard the original site underneath the water and to construct tunnels to connect it to the ground above so that visitors can have access. Shibaozhai , or the Precious Stone Fortress, is located in 石宝镇 (忠县) (石宝镇), of Zhong County (忠县) of Chongqing Municipality. Built between 1796 and 1820, during the reign of Qing Emperor Jiaqing (嘉慶), these buildings represent high rise column and tie constructions of the south of China. When the Three Gorges project began, a dam was built around this fortress for its protection. The Zhang Fei Temple (張桓侯廟), of Yun Yang County of Chongqing, constructed no later than the Song dynasty, stood on the south bank of the Yangtze River in the northern foothills of the Feng Fei Mountains. Being close to the Yangtze River it was flooded more than once. The present temple is that which was repaired during the reigns of emperors Tongzhi (同治) and Guangxu (光緖) of the Qing dynasty. The area of the temple complex is A large number of calligraphy and paintings, stone inscriptions and woodcarvings from the Tang and Song dynasties, such as the first and second odes on The Red Cliffs (赤壁賦) by Su Shih (蘇軾), have been saved. Since the temple's elevation was between , and it would have been submerged when the Three Gorges reservoir reached , the Zhang Fei Temple was relocated in its entirety. After the construction of the Three Gorges Dam was approved, archaeologists were allowed time and resources to carry out rescue work. However, after the dam was built and used to store water, a large number of cultural relics, including hanging coffins and stone inscriptions that cannot be protected, were covered by the reservoir.