Кіріспе

Диапазондық фракциялау – биологияда сезім нейрондары тобының стимулдың әртүрлі шамаларын кодтау қабілетін сипаттау үшін қолданылатын термин. Сезім мүшелері әдетте бірдей қасиетті өлшейтін көптеген сезім рецепторларынан құралған. Бұл сезім рецепторларының ату жылдамдығының жоғарғы шегіне байланысты шектеулі дәлдігі болады. Егер рецепторларға ерекше трансфер функциялары берілсе, олардың ең жоғары сезімталдық нүктелері өлшенетін қасиеттің осі бойымен шашыраңқы орналасса, сезім мүшесінің жалпы дәлдігін арттыруға болады. Диапазондық фракциялау идеясының негізінде әрбір стимулдың (мысалы, тиісу) сезімталдық интенсивтіліктерінің белгілі бір диапазоны бар (жеңіл тиісуден терең/қатты тиісуге дейін). Организмнің стимул интенсивтілігінің диапазонын сезуі үшін сезім нейрондарының әрқайсысы жалпы диапазонның белгілі бір бөлігіне қадамындалады. Жалпы алғанда, сезім нейрондары арасындағы белсенділік үлгісі организмге нақты стимул параметрлерін анықтауға мүмкіндік береді. Бұл шегіртке аяғындағы проприоцептивті нейрондарда, таяқшалы жәндіктегі проприоцептивті нейрондарда, Drosophila-дағы Джонстон органы нейрондары мен сүңгірткелердегі естік сезім нейрондарының жұмысында көрсетілген. Диапазондық фракциялау белгіленген сызық теориясына ұқсас, себебі екеуі де сезім нейрондарының стимул интенсивтілігінің диапазонын кодтау міндетін бөлетін құбылысты сипаттайды. Алайда, айырмашылық төменгі деңгейдегі синаптикалық байланыстарда жатыр. Белгіленген сызық теориясы постсинаптикалық деңгейде толық бөлінген каналдарды сипаттайды. Ал диапазондық фракциялауды қолданатын сезім нейрондарының ортақ синаптикалық байланыстары бар, және олардың бірлескен белсенділігі стимул түрін анықтайды.