Кіріспе

Құс түрі. Дидерикалық кукушка (Chrysococcyx caprius), бұрын дидерикалық немесе дидрикалық кукушка деп аталған, кукушкалар отрядының (Кукулиформдар) құрамына кіретін құс. Бұл отрядқа жолға жүгірушілер мен анис та жатады.

Таксономия

Диедерик көкегі 1780 жылы француз ғалымы Жорж Луи Леклерк, Буффон графы, өзінің "Құстардың табиғи тарихы" еңбегінде Оңтүстік Африканың Жақсы үміт мүйісі аймағынан әкелінген мысалдан сипаттаған. Құс Франсуа Николас Мартинет салған, Эдме Луи Даубентон бақылауымен жасалған "Табиғи тарихтың нұрлы суреттеріндегі" қолмен боялған пластинада да бейнеленген, ол Буффонның мәтініне қосымша жасалған. Пластина суретінде де, Буффонның сипаттамасында да ғылыми атау болмаған, бірақ 1783 жылы голланд натуралисі Питер Боддарт өзінің "Нұрлы суреттер каталогында" Cuculus caprius есімді екі атаулы номенклатураны ұсынды. Бүгінде диедерик көкегі 1826 жылы неміс зоологы Фридрих Бойе құрған Chrysococcyx туысына жатқызылған. Бұл түр монотипті. "Диедерик" деген жалпы атау африкаанс тіліндегі "diedrik" сөзінен шыққан, ол құстың дауысын имитациялайтын сөз.

Сипаттама

Диедерик куку - 18-20 см шамасындағы кішкентай куку. Ересек еркектерінің үстіңгі жағы жылтыр жасыл, арқасы мысқырап жылтыраған, ал астыңғы жағы ақшыл. Оларда үзіліспен келген ақ көз жолағы және қысқа, жасыл жеңел жолағы бар. Барлық қанат қауырсындарында ішкі жағында үш-төрт ақ дақ болады. Төрт жасыл сыртқы құйрық қауырсынының ұшы ақ, ал ең сыртқы жұбы екі жағында да ақ дақты. Ересек мешіктерде жоғарғы жағында мыс түсі көбірек байқалады, бүйірлерінде мыс түсті жолақтар болады. Астыңғы жағы көбінесе қоңырланады. Жастардың мүсізі қызыл, тамағы жолақты және қанаттарында ақ жолақ бар. Олар мешіктерге қарағанда үстіңгі жағы мысқырап, астыңғы жағы қоңыр, ал бүйірлерінде қоңыр дақтар кездеседі.

Өсіру

Диедерик куку - ұяға жұмыртқа салып көбейетін паразит. Ол көбінесе тоқымашылардың ұяларына, әсіресе ауыл тоқымашылары мен Euplectes туысына жататын епископтардың ұяларына бір жұмыртқа салады. Мысалы, қызыл жағалы жесір құстарда да кездеседі.

Тамақтандыру

Диедерик көкегі түрлі жәндіктер мен жәндік дернәсілдерімен қоректенеді. Бұл шулы түр, оның тұрақты және қатты "ди-ди-ди-ди-рик" деп дауыстауынан оның аты шыққан. Әдетте, төрт анық, шамамен бірдей нотадан кейін кішкене қысылдау естіледі.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Бұл Африканың Сахара төңірегінде және Арабия түбегінің оңтүстігінде қоныс жасайтын, көбейетін кең таралған түр. Ол солтүстікке қарай Кипрге дейін (1982 және 2023 жылдары) тіркелген. Жаңбырмен байланысты қысқа қашықтыққа маусымдық көші-қон жасайды. Бұл жалғыз құс, ашық орманды жерлерде, саванналарда және өзендердің жағасындағы бұталарда кездеседі.